महाभारतMahābhārata

MBh, 8, 40

1190 of 1995 · 270 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

संजय उवाच । (१।१)

saṃjaya uvāca

1.2१.२

भीमसेनं सपाञ्चाल्यं चेदिकेकयसंवृतम् । (१।२)

bhīmasenaṃ sapāñcālyaṃ cedikekayasaṃvṛtam |

1.3१.३

वैकर्तनः स्वयं रुद्ध्वा वारयामास सायकैः ॥ (१।३)

vaikartanaḥ svayaṃ ruddhvā vārayāmāsa sāyakaiḥ ||

2.1२.१

ततस् तु चेदिकारूषान् सृञ्जयांश् च महारथान् । (२।१)

tatas tu cedikārūṣān sṛñjayāṃś ca mahārathān |

2.2२.२

कर्णो जघान संक्रुद्धो भीमसेनस्य पश्यतः ॥ (२।२)

karṇo jaghāna saṃkruddho bhīmasenasya paśyataḥ ||

3.1३.१

भीमसेनस् ततः कर्णं विहाय रथसत्तमम् । (३।१)

bhīmasenas tataḥ karṇaṃ vihāya rathasattamam |

3.2३.२

प्रययौ कौरवं सैन्यं कक्षम् अग्निर् इव ज्वलन् ॥ (३।२)

prayayau kauravaṃ sainyaṃ kakṣam agnir iva jvalan ||

4.1४.१

सूतपुत्रो ऽपि समरे पाञ्चालान् केकयांस् तथा । (४।१)

sūtaputro 'pi samare pāñcālān kekayāṃs tathā |

4.2४.२

सृञ्जयांश् च महेष्वासान् निजघान सहस्रशः ॥ (४।२)

sṛñjayāṃś ca maheṣvāsān nijaghāna sahasraśaḥ ||

5.1५.१

संशप्तकेषु पार्थश् च कौरवेषु वृकोदरः । (५।१)

saṃśaptakeṣu pārthaś ca kauraveṣu vṛkodaraḥ |

5.2५.२

पाञ्चालेषु तथा कर्णः क्षयं चक्रूर् महारथाः ॥ (५।२)

pāñcāleṣu tathā karṇaḥ kṣayaṃ cakrūr mahārathāḥ ||

6.1६.१

ते क्षत्रिया दह्यमानास् त्रिभिस् तैः पावकोपमैः । (६।१)

te kṣatriyā dahyamānās tribhis taiḥ pāvakopamaiḥ |

6.2६.२

जग्मुर् विनाशं समरे राजन् दुर्मन्त्रिते तव ॥ (६।२)

jagmur vināśaṃ samare rājan durmantrite tava ||

7.1७.१

ततो दुर्योधनः क्रुद्धो नकुलं नवभिः शरैः । (७।१)

tato duryodhanaḥ kruddho nakulaṃ navabhiḥ śaraiḥ |

7.2७.२

विव्याध भरतश्रेष्ठ चतुरश् चास्य वाजिनः ॥ (७।२)

vivyādha bharataśreṣṭha caturaś cāsya vājinaḥ ||

8.1८.१

ततः पुनर् अमेयात्मा तव पुत्रो जनाधिपः । (८।१)

tataḥ punar ameyātmā tava putro janādhipaḥ |

8.2८.२

क्षुरेण सहदेवस्य ध्वजं चिछेद काञ्चनम् ॥ (८।२)

kṣureṇa sahadevasya dhvajaṃ cicheda kāñcanam ||

9.1९.१

नकुलस् तु ततः क्रुद्धस् तव पुत्रं त्रिसप्तभिः । (९।१)

nakulas tu tataḥ kruddhas tava putraṃ trisaptabhiḥ |

9.2९.२

जघान समरे राजन् सहदेवश् च पञ्चभिः ॥ (९।२)

jaghāna samare rājan sahadevaś ca pañcabhiḥ ||

10.1१०.१

ताव् उभौ भरतश्रेष्ठौ श्रेष्ठौ सर्वधनुष्मताम् । (१०।१)

tāv ubhau bharataśreṣṭhau śreṣṭhau sarvadhanuṣmatām |

10.2१०.२

विव्याधोरसि संक्रुद्धः पञ्चभिः पञ्चभिः शरैः ॥ (१०।२)

vivyādhorasi saṃkruddhaḥ pañcabhiḥ pañcabhiḥ śaraiḥ ||

11.1११.१

ततो ऽपराभ्यां भल्लाभ्यां धनुषी समकृन्तत । (११।१)

tato 'parābhyāṃ bhallābhyāṃ dhanuṣī samakṛntata |

11.2११.२

यमयोः प्रहसन् राजन् विव्याधैव च सप्तभिः ॥ (११।२)

yamayoḥ prahasan rājan vivyādhaiva ca saptabhiḥ ||

12.1१२.१

ताव् अन्ये धनुषी श्रेष्ठे शक्रचापनिभे शुभे । (१२।१)

tāv anye dhanuṣī śreṣṭhe śakracāpanibhe śubhe |

12.2१२.२

प्रगृह्य रेजतुः शूरौ देवपुत्रसमौ युधि ॥ (१२।२)

pragṛhya rejatuḥ śūrau devaputrasamau yudhi ||

13.1१३.१

ततस् तौ रभसौ युद्धे भ्रातरौ भ्रातरं नृप । (१३।१)

tatas tau rabhasau yuddhe bhrātarau bhrātaraṃ nṛpa |

13.2१३.२

शरैर् ववर्षतुर् घोरैर् महामेघौ यथाचलम् ॥ (१३।२)

śarair vavarṣatur ghorair mahāmeghau yathācalam ||

14.1१४.१

ततः क्रुद्धो महाराज तव पुत्रो महारथः । (१४।१)

tataḥ kruddho mahārāja tava putro mahārathaḥ |

14.2१४.२

पाण्डुपुत्रौ महेष्वासौ वारयामास पत्रिभिः ॥ (१४।२)

pāṇḍuputrau maheṣvāsau vārayāmāsa patribhiḥ ||

15.1१५.१

धनुर्मण्डलम् एवास्य दृश्यते युधि भारत । (१५।१)

dhanurmaṇḍalam evāsya dṛśyate yudhi bhārata |

15.2१५.२

सायकाश् चैव दृश्यन्ते निश्चरन्तः समन्ततः ॥ (१५।२)

sāyakāś caiva dṛśyante niścarantaḥ samantataḥ ||

16.1१६.१

तस्य सायकसंछन्नौ चकाशेतां च पाण्डवौ । (१६।१)

tasya sāyakasaṃchannau cakāśetāṃ ca pāṇḍavau |

16.2१६.२

मेघच्छन्नौ यथा व्योम्नि चन्द्रसूर्यौ हतप्रभौ ॥ (१६।२)

meghacchannau yathā vyomni candrasūryau hataprabhau ||

17.1१७.१

ते तु बाणा महाराज हेमपुङ्खाः शिलाशिताः । (१७।१)

te tu bāṇā mahārāja hemapuṅkhāḥ śilāśitāḥ |

17.2१७.२

आच्छादयन् दिशः सर्वाः सूर्यस्येवांशवस् तदा ॥ (१७।२)

ācchādayan diśaḥ sarvāḥ sūryasyevāṃśavas tadā ||

18.1१८.१

बाणभूते ततस् तस्मिन् संछन्ने च नभस्तले । (१८।१)

bāṇabhūte tatas tasmin saṃchanne ca nabhastale |

18.2१८.२

यमाभ्यां ददृशे रूपं कालान्तकयमोपमम् ॥ (१८।२)

yamābhyāṃ dadṛśe rūpaṃ kālāntakayamopamam ||

19.1१९.१

पराक्रमं तु तं दृष्ट्वा तव सूनोर् महारथाः । (१९।१)

parākramaṃ tu taṃ dṛṣṭvā tava sūnor mahārathāḥ |

19.2१९.२

मृत्योर् उपान्तिकं प्राप्तौ माद्रीपुत्रौ स्म मेनिरे ॥ (१९।२)

mṛtyor upāntikaṃ prāptau mādrīputrau sma menire ||

20.1२०.१

ततः सेनापती राजन् पाण्डवस्य महात्मनः । (२०।१)

tataḥ senāpatī rājan pāṇḍavasya mahātmanaḥ |

20.2२०.२

पार्षतः प्रययौ तत्र यत्र राजा सुयोधनः ॥ (२०।२)

pārṣataḥ prayayau tatra yatra rājā suyodhanaḥ ||

21.1२१.१

माद्रीपुत्रौ ततः शूरौ व्यतिक्रम्य महारथौ । (२१।१)

mādrīputrau tataḥ śūrau vyatikramya mahārathau |

21.2२१.२

धृष्टद्युम्नस् तव सुतं ताडयामास सायकैः ॥ (२१।२)

dhṛṣṭadyumnas tava sutaṃ tāḍayāmāsa sāyakaiḥ ||

22.1२२.१

तम् अविध्यद् अमेयात्मा तव पुत्रो ऽत्यमर्षणः । (२२।१)

tam avidhyad ameyātmā tava putro 'tyamarṣaṇaḥ |

22.2२२.२

पाञ्चाल्यं पञ्चविंशत्या प्रहस्य पुरुषर्षभ ॥ (२२।२)

pāñcālyaṃ pañcaviṃśatyā prahasya puruṣarṣabha ||

23.1२३.१

ततः पुनर् अमेयात्मा पुत्रस् ते पृथिवीपते । (२३।१)

tataḥ punar ameyātmā putras te pṛthivīpate |

23.2२३.२

विद्ध्वा ननाद पाञ्चाल्यं षष्ट्या पञ्चभिर् एव च ॥ (२३।२)

viddhvā nanāda pāñcālyaṃ ṣaṣṭyā pañcabhir eva ca ||

24.1२४.१

अथास्य सशरं चापं हस्तावापं च मारिष । (२४।१)

athāsya saśaraṃ cāpaṃ hastāvāpaṃ ca māriṣa |

24.2२४.२

क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन राजा चिछेद संयुगे ॥ (२४।२)

kṣurapreṇa sutīkṣṇena rājā cicheda saṃyuge ||

25.1२५.१

तद् अपास्य धनुश् छिन्नं पाञ्चाल्यः शत्रुकर्शनः । (२५।१)

tad apāsya dhanuś chinnaṃ pāñcālyaḥ śatrukarśanaḥ |

25.2२५.२

अन्यद् आदत्त वेगेन धनुर् भारसहं नवम् ॥ (२५।२)

anyad ādatta vegena dhanur bhārasahaṃ navam ||

26.1२६.१

प्रज्वलन्न् इव वेगेन संरम्भाद् रुधिरेक्षणः । (२६।१)

prajvalann iva vegena saṃrambhād rudhirekṣaṇaḥ |

26.2२६.२

अशोभत महेष्वासो धृष्टद्युम्नः कृतव्रणः ॥ (२६।२)

aśobhata maheṣvāso dhṛṣṭadyumnaḥ kṛtavraṇaḥ ||

27.1२७.१

स पञ्चदश नाराचाञ् श्वसतः पन्नगान् इव । (२७।१)

sa pañcadaśa nārācāñ śvasataḥ pannagān iva |

27.2२७.२

जिघांसुर् भरतश्रेष्ठं धृष्टद्युम्नो व्यवासृजत् ॥ (२७।२)

jighāṃsur bharataśreṣṭhaṃ dhṛṣṭadyumno vyavāsṛjat ||

28.1२८.१

ते वर्म हेमविकृतं भित्त्वा राज्ञः शिलाशिताः । (२८।१)

te varma hemavikṛtaṃ bhittvā rājñaḥ śilāśitāḥ |

28.2२८.२

विविशुर् वसुधां वेगात् कङ्कबर्हिणवाससः ॥ (२८।२)

viviśur vasudhāṃ vegāt kaṅkabarhiṇavāsasaḥ ||

29.1२९.१

सो ऽतिविद्धो महाराज पुत्रस् ते ऽतिव्यराजत । (२९।१)

so 'tividdho mahārāja putras te 'tivyarājata |

29.2२९.२

वसन्ते पुष्पशबलः सपुष्प इव किंशुकः ॥ (२९।२)

vasante puṣpaśabalaḥ sapuṣpa iva kiṃśukaḥ ||

30.1३०.१

स छिन्नवर्मा नाराचैः प्रहारैर् जर्जरच्छविः । (३०।१)

sa chinnavarmā nārācaiḥ prahārair jarjaracchaviḥ |

30.2३०.२

धृष्टद्युम्नस्य भल्लेन क्रुद्धश् चिछेद कार्मुकम् ॥ (३०।२)

dhṛṣṭadyumnasya bhallena kruddhaś cicheda kārmukam ||

31.1३१.१

अथैनं छिन्नधन्वानं त्वरमाणो महीपतिः । (३१।१)

athainaṃ chinnadhanvānaṃ tvaramāṇo mahīpatiḥ |

31.2३१.२

सायकैर् दशभी राजन् भ्रुवोर् मध्ये समार्दयत् ॥ (३१।२)

sāyakair daśabhī rājan bhruvor madhye samārdayat ||

32.1३२.१

तस्य ते ऽशोभयन् वक्त्रं कर्मारपरिमार्जिताः । (३२।१)

tasya te 'śobhayan vaktraṃ karmāraparimārjitāḥ |

32.2३२.२

प्रफुल्लं चम्पकं यद्वद् भ्रमरा मधुलिप्सवः ॥ (३२।२)

praphullaṃ campakaṃ yadvad bhramarā madhulipsavaḥ ||

33.1३३.१

तद् अपास्य धनुश् छिन्नं धृष्टद्युम्नो महामनाः । (३३।१)

tad apāsya dhanuś chinnaṃ dhṛṣṭadyumno mahāmanāḥ |

33.2३३.२

अन्यद् आदत्त वेगेन धनुर् भल्लांश् च षोडश ॥ (३३।२)

anyad ādatta vegena dhanur bhallāṃś ca ṣoḍaśa ||

34.1३४.१

ततो दुर्योधनस्याश्वान् हत्वा सूतं च पञ्चभिः । (३४।१)

tato duryodhanasyāśvān hatvā sūtaṃ ca pañcabhiḥ |

34.2३४.२

धनुश् चिछेद भल्लेन जातरूपपरिष्कृतम् ॥ (३४।२)

dhanuś cicheda bhallena jātarūpapariṣkṛtam ||

35.1३५.१

रथं सोपस्करं छत्रं शक्तिं खड्गं गदां ध्वजम् । (३५।१)

rathaṃ sopaskaraṃ chatraṃ śaktiṃ khaḍgaṃ gadāṃ dhvajam |

35.2३५.२

भल्लैश् चिछेद नवभिः पुत्रस्य तव पार्षतः ॥ (३५।२)

bhallaiś cicheda navabhiḥ putrasya tava pārṣataḥ ||

36.1३६.१

तपनीयाङ्गदं चित्रं नागं मणिमयं शुभम् । (३६।१)

tapanīyāṅgadaṃ citraṃ nāgaṃ maṇimayaṃ śubham |

36.2३६.२

ध्वजं कुरुपतेश् छिन्नं ददृशुः सर्वपार्थिवाः ॥ (३६।२)

dhvajaṃ kurupateś chinnaṃ dadṛśuḥ sarvapārthivāḥ ||

37.1३७.१

दुर्योधनं तु विरथं छिन्नसर्वायुधं रणे । (३७।१)

duryodhanaṃ tu virathaṃ chinnasarvāyudhaṃ raṇe |

37.2३७.२

भ्रातरः पर्यरक्षन्त सोदर्या भरतर्षभ ॥ (३७।२)

bhrātaraḥ paryarakṣanta sodaryā bharatarṣabha ||

38.1३८.१

तम् आरोप्य रथे राजन् दण्डधारो जनाधिपम् । (३८।१)

tam āropya rathe rājan daṇḍadhāro janādhipam |

38.2३८.२

अपोवाह च संभ्रान्तो धृष्टद्युम्नस्य पश्यतः ॥ (३८।२)

apovāha ca saṃbhrānto dhṛṣṭadyumnasya paśyataḥ ||

39.1३९.१

कर्णस् तु सात्यकिं जित्वा राजगृद्धी महाबलः । (३९।१)

karṇas tu sātyakiṃ jitvā rājagṛddhī mahābalaḥ |

39.2३९.२

द्रोणहन्तारम् उग्रेषुं ससाराभिमुखं रणे ॥ (३९।२)

droṇahantāram ugreṣuṃ sasārābhimukhaṃ raṇe ||

40.1४०.१

तं पृष्ठतो ऽभ्ययात् तूर्णं शैनेयो वितुदञ् शरैः । (४०।१)

taṃ pṛṣṭhato 'bhyayāt tūrṇaṃ śaineyo vitudañ śaraiḥ |

40.2४०.२

वारणं जघनोपान्ते विषाणाभ्याम् इव द्विपः ॥ (४०।२)

vāraṇaṃ jaghanopānte viṣāṇābhyām iva dvipaḥ ||

41.1४१.१

स भारत महान् आसीद् योधानां सुमहात्मनाम् । (४१।१)

sa bhārata mahān āsīd yodhānāṃ sumahātmanām |

41.2४१.२

कर्णपार्षतयोर् मध्ये त्वदीयानां महारणः ॥ (४१।२)

karṇapārṣatayor madhye tvadīyānāṃ mahāraṇaḥ ||

42.1४२.१

न पाण्डवानां नास्माकं योधः कश्चित् पराङ्मुखः । (४२।१)

na pāṇḍavānāṃ nāsmākaṃ yodhaḥ kaścit parāṅmukhaḥ |

42.2४२.२

प्रत्यदृश्यत यत् कर्णः पाञ्चालांस् त्वरितो ययौ ॥ (४२।२)

pratyadṛśyata yat karṇaḥ pāñcālāṃs tvarito yayau ||

43.1४३.१

तस्मिन् क्षणे नरश्रेष्ठ गजवाजिनरक्षयः । (४३।१)

tasmin kṣaṇe naraśreṣṭha gajavājinarakṣayaḥ |

43.2४३.२

प्रादुरासीद् उभयतो राजन् मध्यंगते ऽहनि ॥ (४३।२)

prādurāsīd ubhayato rājan madhyaṃgate 'hani ||

44.1४४.१

पाञ्चालास् तु महाराज त्वरिता विजिगीषवः । (४४।१)

pāñcālās tu mahārāja tvaritā vijigīṣavaḥ |

44.2४४.२

सर्वतो ऽभ्यद्रवन् कर्णं पतत्रिण इव द्रुमम् ॥ (४४।२)

sarvato 'bhyadravan karṇaṃ patatriṇa iva drumam ||

45.1४५.१

तेषाम् आधिरथिः क्रुद्धो यतमानान् मनस्विनः । (४५।१)

teṣām ādhirathiḥ kruddho yatamānān manasvinaḥ |

45.2४५.२

विचिन्वन्न् एव बाणाग्रैः समासादयद् अग्रतः ॥ (४५।२)

vicinvann eva bāṇāgraiḥ samāsādayad agrataḥ ||

46.1४६.१

व्याघ्रकेतुं सुशर्माणं शङ्कुं चोग्रं धनंजयम् । (४६।१)

vyāghraketuṃ suśarmāṇaṃ śaṅkuṃ cograṃ dhanaṃjayam |

46.2४६.२

शुक्लं च रोचमानं च सिंहसेनं च दुर्जयम् ॥ (४६।२)

śuklaṃ ca rocamānaṃ ca siṃhasenaṃ ca durjayam ||

47.1४७.१

ते वीरा रथवेगेन परिवव्रुर् नरोत्तमम् । (४७।१)

te vīrā rathavegena parivavrur narottamam |

47.2४७.२

सृजन्तं सायकान् क्रुद्धं कर्णम् आहवशोभिनम् ॥ (४७।२)

sṛjantaṃ sāyakān kruddhaṃ karṇam āhavaśobhinam ||

48.1४८.१

युध्यमानांस् तु ताञ् शूरान् मनुजेन्द्रः प्रतापवान् । (४८।१)

yudhyamānāṃs tu tāñ śūrān manujendraḥ pratāpavān |

48.2४८.२

अष्टाभिर् अष्टौ राधेयो न्यहनन् निशितैः शरैः ॥ (४८।२)

aṣṭābhir aṣṭau rādheyo nyahanan niśitaiḥ śaraiḥ ||

49.1४९.१

अथापरान् महाराज सूतपुत्रः प्रतापवान् । (४९।१)

athāparān mahārāja sūtaputraḥ pratāpavān |

49.2४९.२

जघान बहुसाहस्रान् योधान् युद्धविशारदः ॥ (४९।२)

jaghāna bahusāhasrān yodhān yuddhaviśāradaḥ ||

50.1५०.१

विष्णुं च विष्णुकर्माणं देवापिं भद्रम् एव च । (५०।१)

viṣṇuṃ ca viṣṇukarmāṇaṃ devāpiṃ bhadram eva ca |

50.2५०.२

दण्डं च समरे राजंश् चित्रं चित्रायुधं हरिम् ॥ (५०।२)

daṇḍaṃ ca samare rājaṃś citraṃ citrāyudhaṃ harim ||

51.1५१.१

सिंहकेतुं रोचमानं शलभं च महारथम् । (५१।१)

siṃhaketuṃ rocamānaṃ śalabhaṃ ca mahāratham |

51.2५१.२

निजघान सुसंक्रुद्धश् चेदीनां च महारथान् ॥ (५१।२)

nijaghāna susaṃkruddhaś cedīnāṃ ca mahārathān ||

52.1५२.१

तेषाम् आददतः प्राणान् आसीद् आधिरथेर् वपुः । (५२।१)

teṣām ādadataḥ prāṇān āsīd ādhirather vapuḥ |

52.2५२.२

शोणिताभ्युक्षिताङ्गस्य रुद्रस्येवोर्जितं महत् ॥ (५२।२)

śoṇitābhyukṣitāṅgasya rudrasyevorjitaṃ mahat ||

53.1५३.१

तत्र भारत कर्णेन मातङ्गास् ताडिताः शरैः । (५३।१)

tatra bhārata karṇena mātaṅgās tāḍitāḥ śaraiḥ |

53.2५३.२

सर्वतो ऽभ्यद्रवन् भीताः कुर्वन्तो महद् आकुलम् ॥ (५३।२)

sarvato 'bhyadravan bhītāḥ kurvanto mahad ākulam ||

54.1५४.१

निपेतुर् उर्व्यां समरे कर्णसायकपीडिताः । (५४।१)

nipetur urvyāṃ samare karṇasāyakapīḍitāḥ |

54.2५४.२

कुर्वन्तो विविधान् नादान् वज्रनुन्ना इवाचलाः ॥ (५४।२)

kurvanto vividhān nādān vajranunnā ivācalāḥ ||

55.1५५.१

गजवाजिमनुष्यैश् च निपतद्भिः समन्ततः । (५५।१)

gajavājimanuṣyaiś ca nipatadbhiḥ samantataḥ |

55.2५५.२

रथैश् चावगतैर् मार्गे पर्यस्तीर्यत मेदिनी ॥ (५५।२)

rathaiś cāvagatair mārge paryastīryata medinī ||

56.1५६.१

नैव भीष्मो न च द्रोणो नाप्य् अन्ये युधि तावकाः । (५६।१)

naiva bhīṣmo na ca droṇo nāpy anye yudhi tāvakāḥ |

56.2५६.२

चक्रुः स्म तादृशं कर्म यादृशं वै कृतं रणे ॥ (५६।२)

cakruḥ sma tādṛśaṃ karma yādṛśaṃ vai kṛtaṃ raṇe ||

57.1५७.१

सूतपुत्रेण नागेषु रथेषु च हयेषु च । (५७।१)

sūtaputreṇa nāgeṣu ratheṣu ca hayeṣu ca |

57.2५७.२

नरेषु च नरव्याघ्र कृतं स्म कदनं महत् ॥ (५७।२)

nareṣu ca naravyāghra kṛtaṃ sma kadanaṃ mahat ||

58.1५८.१

मृगमध्ये यथा सिंहो दृश्यते निर्भयश् चरन् । (५८।१)

mṛgamadhye yathā siṃho dṛśyate nirbhayaś caran |

58.2५८.२

पाञ्चालानां तथा मध्ये कर्णो ऽचरद् अभीतवत् ॥ (५८।२)

pāñcālānāṃ tathā madhye karṇo 'carad abhītavat ||

59.1५९.१

यथा मृगगणांस् त्रस्तान् सिंहो द्रावयते दिशः । (५९।१)

yathā mṛgagaṇāṃs trastān siṃho drāvayate diśaḥ |

59.2५९.२

पाञ्चालानां रथव्रातान् कर्णो द्रावयते तथा ॥ (५९।२)

pāñcālānāṃ rathavrātān karṇo drāvayate tathā ||

60.1६०.१

सिंहास्यं च यथा प्राप्य न जीवन्ति मृगाः क्वचित् । (६०।१)

siṃhāsyaṃ ca yathā prāpya na jīvanti mṛgāḥ kvacit |

60.2६०.२

तथा कर्णम् अनुप्राप्य न जीवन्ति महारथाः ॥ (६०।२)

tathā karṇam anuprāpya na jīvanti mahārathāḥ ||

61.1६१.१

वैश्वानरं यथा दीप्तं दह्यन्ते प्राप्य वै जनाः । (६१।१)

vaiśvānaraṃ yathā dīptaṃ dahyante prāpya vai janāḥ |

61.2६१.२

कर्णाग्निना रणे तद्वद् दग्धा भारत सृञ्जयाः ॥ (६१।२)

karṇāgninā raṇe tadvad dagdhā bhārata sṛñjayāḥ ||

62.1६२.१

कर्णेन चेदिष्व् एकेन पाञ्चालेषु च भारत । (६२।१)

karṇena cediṣv ekena pāñcāleṣu ca bhārata |

62.2६२.२

विश्राव्य नाम निहता बहवः शूरसंमताः ॥ (६२।२)

viśrāvya nāma nihatā bahavaḥ śūrasaṃmatāḥ ||

63.1६३.१

मम चासीन् मनुष्येन्द्र दृष्ट्वा कर्णस्य विक्रमम् । (६३।१)

mama cāsīn manuṣyendra dṛṣṭvā karṇasya vikramam |

63.2६३.२

नैको ऽप्य् आधिरथेर् जीवन् पाञ्चाल्यो मोक्ष्यते युधि ॥ (६३।२)

naiko 'py ādhirather jīvan pāñcālyo mokṣyate yudhi ||

64.1६४.१

पाञ्चालान् विधमन् संख्ये सूतपुत्रः प्रतापवान् । (६४।१)

pāñcālān vidhaman saṃkhye sūtaputraḥ pratāpavān |

64.2६४.२

अभ्यधावत संक्रुद्धो धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ (६४।२)

abhyadhāvata saṃkruddho dharmaputraṃ yudhiṣṭhiram ||

65.1६५.१

धृष्टद्युम्नश् च राजानं द्रौपदेयाश् च मारिष । (६५।१)

dhṛṣṭadyumnaś ca rājānaṃ draupadeyāś ca māriṣa |

65.2६५.२

परिवव्रुर् अमित्रघ्नं शतशश् चापरे जनाः ॥ (६५।२)

parivavrur amitraghnaṃ śataśaś cāpare janāḥ ||

66.1६६.१

शिखण्डी सहदेवश् च नकुलो नाकुलिस् तथा । (६६।१)

śikhaṇḍī sahadevaś ca nakulo nākulis tathā |

66.2६६.२

जनमेजयः शिनेर् नप्ता बहवश् च प्रभद्रकाः ॥ (६६।२)

janamejayaḥ śiner naptā bahavaś ca prabhadrakāḥ ||

67.1६७.१

एते पुरोगमा भूत्वा धृष्टद्युम्नस्य संयुगे । (६७।१)

ete purogamā bhūtvā dhṛṣṭadyumnasya saṃyuge |

67.2६७.२

कर्णम् अस्यन्तम् इष्वस्त्रैर् विचेरुर् अमितौजसः ॥ (६७।२)

karṇam asyantam iṣvastrair vicerur amitaujasaḥ ||

68.1६८.१

तांस् तत्राधिरथिः संख्ये चेदिपाञ्चालपाण्डवान् । (६८।१)

tāṃs tatrādhirathiḥ saṃkhye cedipāñcālapāṇḍavān |

68.2६८.२

एको बहून् अभ्यपतद् गरुत्मन् पन्नगान् इव ॥ (६८।२)

eko bahūn abhyapatad garutman pannagān iva ||

69.1६९.१

भीमसेनस् तु संक्रुद्धः कुरून् मद्रान् सकेकयान् । (६९।१)

bhīmasenas tu saṃkruddhaḥ kurūn madrān sakekayān |

69.2६९.२

एकः संख्ये महेष्वासो योधयन् बह्व् अशोभत ॥ (६९।२)

ekaḥ saṃkhye maheṣvāso yodhayan bahv aśobhata ||

70.1७०.१

तत्र मर्मसु भीमेन नाराचैस् ताडिता गजाः । (७०।१)

tatra marmasu bhīmena nārācais tāḍitā gajāḥ |

70.2७०.२

प्रपतन्तो हतारोहाः कम्पयन्ति स्म मेदिनीम् ॥ (७०।२)

prapatanto hatārohāḥ kampayanti sma medinīm ||

71.1७१.१

वाजिनश् च हतारोहाः पत्तयश् च गतासवः । (७१।१)

vājinaś ca hatārohāḥ pattayaś ca gatāsavaḥ |

71.2७१.२

शेरते युधि निर्भिन्ना वमन्तो रुधिरं बहु ॥ (७१।२)

śerate yudhi nirbhinnā vamanto rudhiraṃ bahu ||

72.1७२.१

सहस्रशश् च रथिनः पतिताः पतितायुधाः । (७२।१)

sahasraśaś ca rathinaḥ patitāḥ patitāyudhāḥ |

72.2७२.२

अक्षताः समदृश्यन्त भीमाद् भीता गतासवः ॥ (७२।२)

akṣatāḥ samadṛśyanta bhīmād bhītā gatāsavaḥ ||

73.1७३.१

रथिभिर् वाजिभिः सूतैः पत्तिभिश् च तथा गजैः । (७३।१)

rathibhir vājibhiḥ sūtaiḥ pattibhiś ca tathā gajaiḥ |

73.2७३.२

भीमसेनशरच्छिन्नैर् आस्तीर्णा वसुधाभवत् ॥ (७३।२)

bhīmasenaśaracchinnair āstīrṇā vasudhābhavat ||

74.1७४.१

तत् स्तम्भितम् इवातिष्ठद् भीमसेनबलार्दितम् । (७४।१)

tat stambhitam ivātiṣṭhad bhīmasenabalārditam |

74.2७४.२

दुर्योधनबलं राजन् निरुत्साहं कृतव्रणम् ॥ (७४।२)

duryodhanabalaṃ rājan nirutsāhaṃ kṛtavraṇam ||

75.1७५.१

निश्चेष्टं तुमुले दीनं बभौ तस्मिन् महारणे । (७५।१)

niśceṣṭaṃ tumule dīnaṃ babhau tasmin mahāraṇe |

75.2७५.२

प्रसन्नसलिलः काले यथा स्यात् सागरो नृप ॥ (७५।२)

prasannasalilaḥ kāle yathā syāt sāgaro nṛpa ||

76.1७६.१

मन्युवीर्यबलोपेतं बलात् पर्यवरोपितम् । (७६।१)

manyuvīryabalopetaṃ balāt paryavaropitam |

76.2७६.२

अभवत् तव पुत्रस्य तत् सैन्यम् इषुभिस् तदा । (७६।२)

abhavat tava putrasya tat sainyam iṣubhis tadā |

76.3७६.३

रुधिरौघपरिक्लिन्नं रुधिरार्द्रं बभूव ह ॥ (७६।३)

rudhiraughapariklinnaṃ rudhirārdraṃ babhūva ha ||

77.1७७.१

सूतपुत्रो रणे क्रुद्धः पाण्डवानाम् अनीकिनीम् । (७७।१)

sūtaputro raṇe kruddhaḥ pāṇḍavānām anīkinīm |

77.2७७.२

भीमसेनः कुरूंश् चापि द्रावयन् बह्व् अशोभत ॥ (७७।२)

bhīmasenaḥ kurūṃś cāpi drāvayan bahv aśobhata ||

78.1७८.१

वर्तमाने तथा रौद्रे संग्रामे ऽद्भुतदर्शने । (७८।१)

vartamāne tathā raudre saṃgrāme 'dbhutadarśane |

78.2७८.२

निहत्य पृतनामध्ये संशप्तकगणान् बहून् ॥ (७८।२)

nihatya pṛtanāmadhye saṃśaptakagaṇān bahūn ||

79.1७९.१

अर्जुनो जयतां श्रेष्ठो वासुदेवम् अथाब्रवीत् । (७९।१)

arjuno jayatāṃ śreṣṭho vāsudevam athābravīt |

79.2७९.२

प्रभग्नं बलम् एतद्धि योत्स्यमानं जनार्दन ॥ (७९।२)

prabhagnaṃ balam etaddhi yotsyamānaṃ janārdana ||

80.1८०.१

एते धावन्ति सगणाः संशप्तकमहारथाः । (८०।१)

ete dhāvanti sagaṇāḥ saṃśaptakamahārathāḥ |

80.2८०.२

अपारयन्तो मद्बाणान् सिंहशब्दान् मृगा इव ॥ (८०।२)

apārayanto madbāṇān siṃhaśabdān mṛgā iva ||

81.1८१.१

दीर्यते च महत् सैन्यं सृञ्जयानां महारणे । (८१।१)

dīryate ca mahat sainyaṃ sṛñjayānāṃ mahāraṇe |

81.2८१.२

हस्तिकक्ष्यो ह्य् असौ कृष्ण केतुः कर्णस्य धीमतः । (८१।२)

hastikakṣyo hy asau kṛṣṇa ketuḥ karṇasya dhīmataḥ |

81.3८१.३

दृश्यते राजसैन्यस्य मध्ये विचरतो मुहुः ॥ (८१।३)

dṛśyate rājasainyasya madhye vicarato muhuḥ ||

82.1८२.१

न च कर्णं रणे शक्ता जेतुम् अन्ये महारथाः । (८२।१)

na ca karṇaṃ raṇe śaktā jetum anye mahārathāḥ |

82.2८२.२

जानीते हि भवान् कर्णं वीर्यवन्तं पराक्रमे ॥ (८२।२)

jānīte hi bhavān karṇaṃ vīryavantaṃ parākrame ||

83.1८३.१

तत्र याहि यतः कर्णो द्रावयत्य् एष नो बलम् ॥ (८३।१)

tatra yāhi yataḥ karṇo drāvayaty eṣa no balam ||

84.1८४.१

वर्जयित्वा रणे याहि सूतपुत्रं महारथम् । (८४।१)

varjayitvā raṇe yāhi sūtaputraṃ mahāratham |

84.2८४.२

श्रमो मा बाधते कृष्ण यथा वा तव रोचते ॥ (८४।२)

śramo mā bādhate kṛṣṇa yathā vā tava rocate ||

85.1८५.१

एतच्छ्रुत्वा महाराज गोविन्दः प्रहसन्न् इव । (८५।१)

etacchrutvā mahārāja govindaḥ prahasann iva |

85.2८५.२

अब्रवीद् अर्जुनं तूर्णं कौरवाञ् जहि पाण्डव ॥ (८५।२)

abravīd arjunaṃ tūrṇaṃ kauravāñ jahi pāṇḍava ||

86.1८६.१

ततस् तव महत् सैन्यं गोविन्दप्रेरिता हयाः । (८६।१)

tatas tava mahat sainyaṃ govindapreritā hayāḥ |

86.2८६.२

हंसवर्णाः प्रविविशुर् वहन्तः कृष्णपाण्डवौ ॥ (८६।२)

haṃsavarṇāḥ praviviśur vahantaḥ kṛṣṇapāṇḍavau ||

87.1८७.१

केशवप्रहितैर् अश्वैः श्वेतैः काञ्चनभूषणैः । (८७।१)

keśavaprahitair aśvaiḥ śvetaiḥ kāñcanabhūṣaṇaiḥ |

87.2८७.२

प्रविशद्भिस् तव बलं चतुर्दिशम् अभिद्यत ॥ (८७।२)

praviśadbhis tava balaṃ caturdiśam abhidyata ||

88.1८८.१

तौ विदार्य महासेनां प्रविष्टौ केशवार्जुनौ । (८८।१)

tau vidārya mahāsenāṃ praviṣṭau keśavārjunau |

88.2८८.२

क्रुद्धौ संरम्भरक्ताक्षौ व्यभ्राजेतां महाद्युती ॥ (८८।२)

kruddhau saṃrambharaktākṣau vyabhrājetāṃ mahādyutī ||

89.1८९.१

युद्धशौण्डौ समाहूताव् अरिभिस् तौ रणाध्वरम् । (८९।१)

yuddhaśauṇḍau samāhūtāv aribhis tau raṇādhvaram |

89.2८९.२

यज्वभिर् विधिनाहूतौ मखे देवाव् इवाश्विनौ ॥ (८९।२)

yajvabhir vidhināhūtau makhe devāv ivāśvinau ||

90.1९०.१

क्रुद्धौ तौ तु नरव्याघ्रौ वेगवन्तौ बभूवतुः । (९०।१)

kruddhau tau tu naravyāghrau vegavantau babhūvatuḥ |

90.2९०.२

तलशब्देन रुषितौ यथा नागौ महाहवे ॥ (९०।२)

talaśabdena ruṣitau yathā nāgau mahāhave ||

91.1९१.१

विगाहन् स रथानीकम् अश्वसंघांश् च फल्गुनः । (९१।१)

vigāhan sa rathānīkam aśvasaṃghāṃś ca phalgunaḥ |

91.2९१.२

व्यचरत् पृतनामध्ये पाशहस्त इवान्तकः ॥ (९१।२)

vyacarat pṛtanāmadhye pāśahasta ivāntakaḥ ||

92.1९२.१

तं दृष्ट्वा युधि विक्रान्तं सेनायां तव भारत । (९२।१)

taṃ dṛṣṭvā yudhi vikrāntaṃ senāyāṃ tava bhārata |

92.2९२.२

संशप्तकगणान् भूयः पुत्रस् ते समचोदयत् ॥ (९२।२)

saṃśaptakagaṇān bhūyaḥ putras te samacodayat ||

93.1९३.१

ततो रथसहस्रेण द्विरदानां त्रिभिः शतैः । (९३।१)

tato rathasahasreṇa dviradānāṃ tribhiḥ śataiḥ |

93.2९३.२

चतुर्दशसहस्रैश् च तुरगाणां महाहवे ॥ (९३।२)

caturdaśasahasraiś ca turagāṇāṃ mahāhave ||

94.1९४.१

द्वाभ्यां शतसहस्राभ्यां पदातीनां च धन्विनाम् । (९४।१)

dvābhyāṃ śatasahasrābhyāṃ padātīnāṃ ca dhanvinām |

94.2९४.२

शूराणां नामलब्धानां विदितानां समन्ततः । (९४।२)

śūrāṇāṃ nāmalabdhānāṃ viditānāṃ samantataḥ |

94.3९४.३

अभ्यवर्तन्त तौ वीरौ छादयन्तो महारथाः ॥ (९४।३)

abhyavartanta tau vīrau chādayanto mahārathāḥ ||

95.1९५.१

स छाद्यमानः समरे शरैः परबलार्दनः । (९५।१)

sa chādyamānaḥ samare śaraiḥ parabalārdanaḥ |

95.2९५.२

दर्शयन् रौद्रम् आत्मानं पाशहस्त इवान्तकः । (९५।२)

darśayan raudram ātmānaṃ pāśahasta ivāntakaḥ |

95.3९५.३

निघ्नन् संशप्तकान् पार्थः प्रेक्षणीयतरो ऽभवत् ॥ (९५।३)

nighnan saṃśaptakān pārthaḥ prekṣaṇīyataro 'bhavat ||

96.1९६.१

ततो विद्युत्प्रभैर् बाणैः कार्तस्वरविभूषितैः । (९६।१)

tato vidyutprabhair bāṇaiḥ kārtasvaravibhūṣitaiḥ |

96.2९६.२

निरन्तरम् इवाकाशम् आसीन् नुन्नैः किरीटिना ॥ (९६।२)

nirantaram ivākāśam āsīn nunnaiḥ kirīṭinā ||

97.1९७.१

किरीटिभुजनिर्मुक्तैः संपतद्भिर् महाशरैः । (९७।१)

kirīṭibhujanirmuktaiḥ saṃpatadbhir mahāśaraiḥ |

97.2९७.२

समाच्छन्नं बभौ सर्वं काद्रवेयैर् इव प्रभो ॥ (९७।२)

samācchannaṃ babhau sarvaṃ kādraveyair iva prabho ||

98.1९८.१

रुक्मपुङ्खान् प्रसन्नाग्राञ् शरान् संनतपर्वणः । (९८।१)

rukmapuṅkhān prasannāgrāñ śarān saṃnataparvaṇaḥ |

98.2९८.२

अदर्शयद् अमेयात्मा दिक्षु सर्वासु पाण्डवः ॥ (९८।२)

adarśayad ameyātmā dikṣu sarvāsu pāṇḍavaḥ ||

99.1९९.१

हत्वा दश सहस्राणि पार्थिवानां महारथः । (९९।१)

hatvā daśa sahasrāṇi pārthivānāṃ mahārathaḥ |

99.2९९.२

संशप्तकानां कौन्तेयः प्रपक्षं त्वरितो ऽभ्ययात् ॥ (९९।२)

saṃśaptakānāṃ kaunteyaḥ prapakṣaṃ tvarito 'bhyayāt ||

100.1१००.१

प्रपक्षं स समासाद्य पार्थः काम्बोजरक्षितम् । (१००।१)

prapakṣaṃ sa samāsādya pārthaḥ kāmbojarakṣitam |

100.2१००.२

प्रममाथ बलाद् बाणैर् दानवान् इव वासवः ॥ (१००।२)

pramamātha balād bāṇair dānavān iva vāsavaḥ ||

101.1१०१.१

प्रचिछेदाशु भल्लैश् च द्विषताम् आततायिनाम् । (१०१।१)

pracichedāśu bhallaiś ca dviṣatām ātatāyinām |

101.2१०१.२

शस्त्रपाणींस् तथा बाहूंस् तथापि च शिरांस्य् उत ॥ (१०१।२)

śastrapāṇīṃs tathā bāhūṃs tathāpi ca śirāṃsy uta ||

102.1१०२.१

अङ्गाङ्गावयवैश् छिन्नैर् व्यायुधास् ते ऽपतन् क्षितौ । (१०२।१)

aṅgāṅgāvayavaiś chinnair vyāyudhās te 'patan kṣitau |

102.2१०२.२

विष्वग्वाताभिसंभग्ना बहुशाखा इव द्रुमाः ॥ (१०२।२)

viṣvagvātābhisaṃbhagnā bahuśākhā iva drumāḥ ||

103.1१०३.१

हस्त्यश्वरथपत्तीनां व्रातान् निघ्नन्तम् अर्जुनम् । (१०३।१)

hastyaśvarathapattīnāṃ vrātān nighnantam arjunam |

103.2१०३.२

सुदक्षिणाद् अवरजः शरवृष्ट्याभ्यवीवृषत् ॥ (१०३।२)

sudakṣiṇād avarajaḥ śaravṛṣṭyābhyavīvṛṣat ||

104.1१०४.१

अस्यास्यतो ऽर्धचन्द्राभ्यां स बाहू परिघोपमौ । (१०४।१)

asyāsyato 'rdhacandrābhyāṃ sa bāhū parighopamau |

104.2१०४.२

पूर्णचन्द्राभवक्त्रं च क्षुरेणाभ्यहनच्छिरः ॥ (१०४।२)

pūrṇacandrābhavaktraṃ ca kṣureṇābhyahanacchiraḥ ||

105.1१०५.१

स पपात ततो वाहात् स्वलोहितपरिस्रवः । (१०५।१)

sa papāta tato vāhāt svalohitaparisravaḥ |

105.2१०५.२

मनःशिलागिरेः शृङ्गं वज्रेणेवावदारितम् ॥ (१०५।२)

manaḥśilāgireḥ śṛṅgaṃ vajreṇevāvadāritam ||

106.1१०६.१

सुदक्षिणाद् अवरजं काम्बोजं ददृशुर् हतम् । (१०६।१)

sudakṣiṇād avarajaṃ kāmbojaṃ dadṛśur hatam |

106.2१०६.२

प्रांशुं कमलपत्राक्षम् अत्यर्थं प्रियदर्शनम् । (१०६।२)

prāṃśuṃ kamalapatrākṣam atyarthaṃ priyadarśanam |

106.3१०६.३

काञ्चनस्तम्भसंकाशं भिन्नं हेमगिरिं यथा ॥ (१०६।३)

kāñcanastambhasaṃkāśaṃ bhinnaṃ hemagiriṃ yathā ||

107.1१०७.१

ततो ऽभवत् पुनर् युद्धं घोरम् अद्भुतदर्शनम् । (१०७।१)

tato 'bhavat punar yuddhaṃ ghoram adbhutadarśanam |

107.2१०७.२

नानावस्थाश् च योधानां बभूवुस् तत्र युध्यताम् ॥ (१०७।२)

nānāvasthāś ca yodhānāṃ babhūvus tatra yudhyatām ||

108.1१०८.१

एतेष्व् आवर्जितैर् अश्वैः काम्बोजैर् यवनैः शकैः । (१०८।१)

eteṣv āvarjitair aśvaiḥ kāmbojair yavanaiḥ śakaiḥ |

108.2१०८.२

शोणिताक्तैस् तदा रक्तं सर्वम् आसीद् विशां पते ॥ (१०८।२)

śoṇitāktais tadā raktaṃ sarvam āsīd viśāṃ pate ||

109.1१०९.१

रथै रथाश्वसूतैश् च हतारोहैश् च वाजिभिः । (१०९।१)

rathai rathāśvasūtaiś ca hatārohaiś ca vājibhiḥ |

109.2१०९.२

द्विरदैश् च हतारोहैर् महामात्रैर् हतद्विपैः । (१०९।२)

dviradaiś ca hatārohair mahāmātrair hatadvipaiḥ |

109.3१०९.३

अन्योन्येन महाराज कृतो घोरो जनक्षयः ॥ (१०९।३)

anyonyena mahārāja kṛto ghoro janakṣayaḥ ||

110.1११०.१

तस्मिन् प्रपक्षे पक्षे च वध्यमाने महात्मना । (११०।१)

tasmin prapakṣe pakṣe ca vadhyamāne mahātmanā |

110.2११०.२

अर्जुनं जयतां श्रेष्ठं त्वरितो द्रौणिर् आययौ ॥ (११०।२)

arjunaṃ jayatāṃ śreṣṭhaṃ tvarito drauṇir āyayau ||

111.1१११.१

विधुन्वानो महच् चापं कार्तस्वरविभूषितम् । (१११।१)

vidhunvāno mahac cāpaṃ kārtasvaravibhūṣitam |

111.2१११.२

आददानः शरान् घोरान् स्वरश्मीन् इव भास्करः ॥ (१११।२)

ādadānaḥ śarān ghorān svaraśmīn iva bhāskaraḥ ||

112.1११२.१

तैः पतद्भिर् महाराज द्रौणिमुक्तैः समन्ततः । (११२।१)

taiḥ patadbhir mahārāja drauṇimuktaiḥ samantataḥ |

112.2११२.२

संछादितौ रथस्थौ ताव् उभौ कृष्णधनंजयौ ॥ (११२।२)

saṃchāditau rathasthau tāv ubhau kṛṣṇadhanaṃjayau ||

113.1११३.१

ततः शरशतैस् तीक्ष्णैर् भारद्वाजः प्रतापवान् । (११३।१)

tataḥ śaraśatais tīkṣṇair bhāradvājaḥ pratāpavān |

113.2११३.२

निश्चेष्टौ ताव् उभौ चक्रे युद्धे माधवपाण्डवौ ॥ (११३।२)

niśceṣṭau tāv ubhau cakre yuddhe mādhavapāṇḍavau ||

114.1११४.१

हाहाकृतम् अभूत् सर्वं जङ्गमं स्थावरं तथा । (११४।१)

hāhākṛtam abhūt sarvaṃ jaṅgamaṃ sthāvaraṃ tathā |

114.2११४.२

चराचरस्य गोप्तारौ दृष्ट्वा संछादितौ शरैः ॥ (११४।२)

carācarasya goptārau dṛṣṭvā saṃchāditau śaraiḥ ||

115.1११५.१

सिद्धचारणसंघाश् च संपेतुर् वै समन्ततः । (११५।१)

siddhacāraṇasaṃghāś ca saṃpetur vai samantataḥ |

115.2११५.२

चिन्तयन्तो भवेद् अद्य लोकानां स्वस्त्य् अपीत्य् अह ॥ (११५।२)

cintayanto bhaved adya lokānāṃ svasty apīty aha ||

116.1११६.१

न मया तादृशो राजन् दृष्टपूर्वः पराक्रमः । (११६।१)

na mayā tādṛśo rājan dṛṣṭapūrvaḥ parākramaḥ |

116.2११६.२

संजज्ञे यादृशो द्रौणेः कृष्णौ संछादयिष्यतः ॥ (११६।२)

saṃjajñe yādṛśo drauṇeḥ kṛṣṇau saṃchādayiṣyataḥ ||

117.1११७.१

द्रौणेस् तु धनुषः शब्दम् अहितत्रासनं रणे । (११७।१)

drauṇes tu dhanuṣaḥ śabdam ahitatrāsanaṃ raṇe |

117.2११७.२

अश्रौषं बहुशो राजन् सिंहस्य नदतो यथा ॥ (११७।२)

aśrauṣaṃ bahuśo rājan siṃhasya nadato yathā ||

118.1११८.१

ज्या चास्य चरतो युद्धे सव्यदक्षिणम् अस्यतः । (११८।१)

jyā cāsya carato yuddhe savyadakṣiṇam asyataḥ |

118.2११८.२

विद्युद् अम्बुदमध्यस्था भ्राजमानेव साभवत् ॥ (११८।२)

vidyud ambudamadhyasthā bhrājamāneva sābhavat ||

119.1११९.१

स तथा क्षिप्रकारी च दृढहस्तश् च पाण्डवः । (११९।१)

sa tathā kṣiprakārī ca dṛḍhahastaś ca pāṇḍavaḥ |

119.2११९.२

संमोहं परमं गत्वा प्रैक्षत द्रोणजं ततः ॥ (११९।२)

saṃmohaṃ paramaṃ gatvā praikṣata droṇajaṃ tataḥ ||

120.1१२०.१

स विक्रमं हृतं मेने आत्मनः सुमहात्मना । (१२०।१)

sa vikramaṃ hṛtaṃ mene ātmanaḥ sumahātmanā |

120.2१२०.२

तथास्य समरे राजन् वपुर् आसीत् सुदुर्दृशम् ॥ (१२०।२)

tathāsya samare rājan vapur āsīt sudurdṛśam ||

121.1१२१.१

द्रौणिपाण्डवयोर् एवं वर्तमाने महारणे । (१२१।१)

drauṇipāṇḍavayor evaṃ vartamāne mahāraṇe |

121.2१२१.२

वर्धमाने च राजेन्द्र द्रोणपुत्रे महाबले । (१२१।२)

vardhamāne ca rājendra droṇaputre mahābale |

121.3१२१.३

हीयमाने च कौन्तेये कृष्णं रोषः समभ्ययात् ॥ (१२१।३)

hīyamāne ca kaunteye kṛṣṇaṃ roṣaḥ samabhyayāt ||

122.1१२२.१

स रोषान् निःश्वसन् राजन् निर्दहन्न् इव चक्षुषा । (१२२।१)

sa roṣān niḥśvasan rājan nirdahann iva cakṣuṣā |

122.2१२२.२

द्रौणिं ह्य् अपश्यत् संग्रामे फल्गुनं च मुहुर् मुहुः ॥ (१२२।२)

drauṇiṃ hy apaśyat saṃgrāme phalgunaṃ ca muhur muhuḥ ||

123.1१२३.१

ततः क्रुद्धो ऽब्रवीत् कृष्णः पार्थं सप्रणयं तदा । (१२३।१)

tataḥ kruddho 'bravīt kṛṣṇaḥ pārthaṃ sapraṇayaṃ tadā |

123.2१२३.२

अत्यद्भुतम् इदं पार्थ तव पश्यामि संयुगे । (१२३।२)

atyadbhutam idaṃ pārtha tava paśyāmi saṃyuge |

123.3१२३.३

अतिशेते हि यत्र त्वा द्रोणपुत्रो ऽद्य भारत ॥ (१२३।३)

atiśete hi yatra tvā droṇaputro 'dya bhārata ||

124.1१२४.१

कच्चित् ते गाण्डिवं हस्ते रथे तिष्ठसि चार्जुन । (१२४।१)

kaccit te gāṇḍivaṃ haste rathe tiṣṭhasi cārjuna |

124.2१२४.२

कच्चित् कुशलिनौ बाहू कच्चिद् वीर्यं तद् एव ते ॥ (१२४।२)

kaccit kuśalinau bāhū kaccid vīryaṃ tad eva te ||

125.1१२५.१

एवम् उक्तस् तु कृष्णेन क्षिप्त्वा भल्लांश् चतुर्दश । (१२५।१)

evam uktas tu kṛṣṇena kṣiptvā bhallāṃś caturdaśa |

125.2१२५.२

त्वरमाणस् त्वराकाले द्रौणेर् धनुर् अथाछिनत् । (१२५।२)

tvaramāṇas tvarākāle drauṇer dhanur athāchinat |

125.3१२५.३

ध्वजं छत्रं पताकां च रथं शक्तिं गदां तथा ॥ (१२५।३)

dhvajaṃ chatraṃ patākāṃ ca rathaṃ śaktiṃ gadāṃ tathā ||

126.1१२६.१

जत्रुदेशे च सुभृशं वत्सदन्तैर् अताडयत् । (१२६।१)

jatrudeśe ca subhṛśaṃ vatsadantair atāḍayat |

126.2१२६.२

स मूर्च्छां परमां गत्वा ध्वजयष्टिं समाश्रितः ॥ (१२६।२)

sa mūrcchāṃ paramāṃ gatvā dhvajayaṣṭiṃ samāśritaḥ ||

127.1१२७.१

तं विसंज्ञं महाराज किरीटिभयपीडितम् । (१२७।१)

taṃ visaṃjñaṃ mahārāja kirīṭibhayapīḍitam |

127.2१२७.२

अपोवाह रणात् सूतो रक्षमाणो धनंजयात् ॥ (१२७।२)

apovāha raṇāt sūto rakṣamāṇo dhanaṃjayāt ||

128.1१२८.१

एतस्मिन्न् एव काले तु विजयः शत्रुतापनः । (१२८।१)

etasminn eva kāle tu vijayaḥ śatrutāpanaḥ |

128.2१२८.२

न्यवधीत् तावकं सैन्यं शतशो ऽथ सहस्रशः । (१२८।२)

nyavadhīt tāvakaṃ sainyaṃ śataśo 'tha sahasraśaḥ |

128.3१२८.३

पश्यतस् तव पुत्रस्य तस्य वीरस्य भारत ॥ (१२८।३)

paśyatas tava putrasya tasya vīrasya bhārata ||

129.1१२९.१

एवम् एष क्षयो वृत्तस् तावकानां परैः सह । (१२९।१)

evam eṣa kṣayo vṛttas tāvakānāṃ paraiḥ saha |

129.2१२९.२

क्रूरो विशसनो घोरो राजन् दुर्मन्त्रिते तव ॥ (१२९।२)

krūro viśasano ghoro rājan durmantrite tava ||

130.1१३०.१

संशप्तकांश् च कौन्तेयः कुरूंश् चापि वृकोदरः । (१३०।१)

saṃśaptakāṃś ca kaunteyaḥ kurūṃś cāpi vṛkodaraḥ |

130.2१३०.२

वसुषेणं च पाञ्चालः कृत्स्नेन व्यधमद् रणे ॥ (१३०।२)

vasuṣeṇaṃ ca pāñcālaḥ kṛtsnena vyadhamad raṇe ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 8, 40

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit