महाभारतMahābhārata

MBh, 1, 21

21 of 1995 · 36 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सूत उवाच । (१।१)

sūta uvāca

1.2१.२

ततः कामगमः पक्षी महावीर्यो महाबलः । (१।२)

tataḥ kāmagamaḥ pakṣī mahāvīryo mahābalaḥ |

1.3१.३

मातुर् अन्तिकम् आगच्छत् परं तीरं महोदधेः ॥ (१।३)

mātur antikam āgacchat paraṃ tīraṃ mahodadheḥ ||

2.1२.१

यत्र सा विनता तस्मिन् पणितेन पराजिता । (२।१)

yatra sā vinatā tasmin paṇitena parājitā |

2.2२.२

अतीव दुःखसंतप्ता दासीभावम् उपागता ॥ (२।२)

atīva duḥkhasaṃtaptā dāsībhāvam upāgatā ||

3.1३.१

ततः कदाचिद् विनतां प्रवणां पुत्रसंनिधौ । (३।१)

tataḥ kadācid vinatāṃ pravaṇāṃ putrasaṃnidhau |

3.2३.२

काल आहूय वचनं कद्रूर् इदम् अभाषत ॥ (३।२)

kāla āhūya vacanaṃ kadrūr idam abhāṣata ||

4.1४.१

नागानाम् आलयं भद्रे सुरम्यं रमणीयकम् । (४।१)

nāgānām ālayaṃ bhadre suramyaṃ ramaṇīyakam |

4.2४.२

समुद्रकुक्षावेकान्ते तत्र मां विनते वह ॥ (४।२)

samudrakukṣāvekānte tatra māṃ vinate vaha ||

5.1५.१

ततः सुपर्णमाता ताम् अवहत् सर्पमातरम् । (५।१)

tataḥ suparṇamātā tām avahat sarpamātaram |

5.2५.२

पन्नगान् गरुडश्चापि मातुर् वचनचोदितः ॥ (५।२)

pannagān garuḍaścāpi mātur vacanacoditaḥ ||

6.1६.१

स सूर्यस्याभितो याति वैनतेयो विहंगमः । (६।१)

sa sūryasyābhito yāti vainateyo vihaṃgamaḥ |

6.2६.२

सूर्यरश्मिपरीताश्च मूर्छिताः पन्नगाभवन् । (६।२)

sūryaraśmiparītāśca mūrchitāḥ pannagābhavan |

6.3६.३

तदवस्थान् सुतान् दृष्ट्वा कद्रूः शक्रम् अथास्तुवत् ॥ (६।३)

tadavasthān sutān dṛṣṭvā kadrūḥ śakram athāstuvat ||

7.1७.१

नमस्ते देवदेवेश नमस्ते बलसूदन । (७।१)

namaste devadeveśa namaste balasūdana |

7.2७.२

नमुचिघ्न नमस्ते ऽस्तु सहस्राक्ष शचीपते ॥ (७।२)

namucighna namaste 'stu sahasrākṣa śacīpate ||

8.1८.१

सर्पाणां सूर्यतप्तानां वारिणा त्वं प्लवो भव । (८।१)

sarpāṇāṃ sūryataptānāṃ vāriṇā tvaṃ plavo bhava |

8.2८.२

त्वम् एव परमं त्राणम् अस्माकम् अमरोत्तम ॥ (८।२)

tvam eva paramaṃ trāṇam asmākam amarottama ||

9.1९.१

ईशो ह्यसि पयः स्रष्टुं त्वम् अनल्पं पुरंदर । (९।१)

īśo hyasi payaḥ sraṣṭuṃ tvam analpaṃ puraṃdara |

9.2९.२

त्वम् एव मेघस्त्वं वायुस्त्वम् अग्निर् वैद्युतो ऽम्बरे ॥ (९।२)

tvam eva meghastvaṃ vāyustvam agnir vaidyuto 'mbare ||

10.1१०.१

त्वम् अभ्रघनविक्षेप्ता त्वाम् एवाहुः पुनर् घनम् । (१०।१)

tvam abhraghanavikṣeptā tvām evāhuḥ punar ghanam |

10.2१०.२

त्वं वज्रम् अतुलं घोरं घोषवांस्त्वं बलाहकः ॥ (१०।२)

tvaṃ vajram atulaṃ ghoraṃ ghoṣavāṃstvaṃ balāhakaḥ ||

11.1११.१

स्रष्टा त्वम् एव लोकानां संहर्ता चापराजितः । (११।१)

sraṣṭā tvam eva lokānāṃ saṃhartā cāparājitaḥ |

11.2११.२

त्वं ज्योतिः सर्वभूतानां त्वम् आदित्यो विभावसुः ॥ (११।२)

tvaṃ jyotiḥ sarvabhūtānāṃ tvam ādityo vibhāvasuḥ ||

12.1१२.१

त्वं महद् भूतम् आश्चर्यं त्वं राजा त्वं सुरोत्तमः । (१२।१)

tvaṃ mahad bhūtam āścaryaṃ tvaṃ rājā tvaṃ surottamaḥ |

12.2१२.२

त्वं विष्णुस्त्वं सहस्राक्षस्त्वं देवस्त्वं परायणम् ॥ (१२।२)

tvaṃ viṣṇustvaṃ sahasrākṣastvaṃ devastvaṃ parāyaṇam ||

13.1१३.१

त्वं सर्वम् अमृतं देव त्वं सोमः परमार्चितः । (१३।१)

tvaṃ sarvam amṛtaṃ deva tvaṃ somaḥ paramārcitaḥ |

13.2१३.२

त्वं मुहूर्तस्तिथिश्च त्वं लवस्त्वं वै पुनः क्षणः ॥ (१३।२)

tvaṃ muhūrtastithiśca tvaṃ lavastvaṃ vai punaḥ kṣaṇaḥ ||

14.1१४.१

शुक्लस्त्वं बहुलश्चैव कला काष्ठा त्रुटिस्तथा । (१४।१)

śuklastvaṃ bahulaścaiva kalā kāṣṭhā truṭistathā |

14.2१४.२

संवत्सरर्तवो मासा रजन्यश्च दिनानि च ॥ (१४।२)

saṃvatsarartavo māsā rajanyaśca dināni ca ||

15.1१५.१

त्वम् उत्तमा सगिरिवना वसुंधरा सभास्करं वितिमिरम् अम्बरं तथा । (१५।१)

tvam uttamā sagirivanā vasuṃdharā sabhāskaraṃ vitimiram ambaraṃ tathā |

15.2१५.२

महोदधिः सतिमितिमिंगिलस्तथा महोर्मिमान् बहुमकरो झषालयः ॥ (१५।२)

mahodadhiḥ satimitimiṃgilastathā mahormimān bahumakaro jhaṣālayaḥ ||

16.1१६.१

महद् यशस्त्वम् इति सदाभिपूज्यसे मनीषिभिर् मुदितमना महर्षिभिः । (१६।१)

mahad yaśastvam iti sadābhipūjyase manīṣibhir muditamanā maharṣibhiḥ |

16.2१६.२

अभिष्टुतः पिबसि च सोमम् अध्वरे वषट्कृतान्यपि च हवींषि भूतये ॥ (१६।२)

abhiṣṭutaḥ pibasi ca somam adhvare vaṣaṭkṛtānyapi ca havīṃṣi bhūtaye ||

17.1१७.१

त्वं विप्रैः सततम् इहेज्यसे फलार्थं वेदाङ्गेष्वतुलबलौघ गीयसे च । (१७।१)

tvaṃ vipraiḥ satatam ihejyase phalārthaṃ vedāṅgeṣvatulabalaugha gīyase ca |

17.2१७.२

त्वद्धेतोर् यजनपरायणा द्विजेन्द्रा वेदाङ्गान्यभिगमयन्ति सर्ववेदैः ॥ (१७।२)

tvaddhetor yajanaparāyaṇā dvijendrā vedāṅgānyabhigamayanti sarvavedaiḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 1, 21

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit