MBh, 1, 21
Select a line for its word-by-word analysis.
मातुर् अन्तिकम् आगच्छत् परं तीरं महोदधेः ॥ (१।३)
mātur antikam āgacchat paraṃ tīraṃ mahodadheḥ ||
तदवस्थान् सुतान् दृष्ट्वा कद्रूः शक्रम् अथास्तुवत् ॥ (६।३)
tadavasthān sutān dṛṣṭvā kadrūḥ śakram athāstuvat ||
सर्पाणां सूर्यतप्तानां वारिणा त्वं प्लवो भव । (८।१)
sarpāṇāṃ sūryataptānāṃ vāriṇā tvaṃ plavo bhava |
ईशो ह्यसि पयः स्रष्टुं त्वम् अनल्पं पुरंदर । (९।१)
īśo hyasi payaḥ sraṣṭuṃ tvam analpaṃ puraṃdara |
त्वम् एव मेघस्त्वं वायुस्त्वम् अग्निर् वैद्युतो ऽम्बरे ॥ (९।२)
tvam eva meghastvaṃ vāyustvam agnir vaidyuto 'mbare ||
त्वम् अभ्रघनविक्षेप्ता त्वाम् एवाहुः पुनर् घनम् । (१०।१)
tvam abhraghanavikṣeptā tvām evāhuḥ punar ghanam |
त्वं वज्रम् अतुलं घोरं घोषवांस्त्वं बलाहकः ॥ (१०।२)
tvaṃ vajram atulaṃ ghoraṃ ghoṣavāṃstvaṃ balāhakaḥ ||
स्रष्टा त्वम् एव लोकानां संहर्ता चापराजितः । (११।१)
sraṣṭā tvam eva lokānāṃ saṃhartā cāparājitaḥ |
त्वं ज्योतिः सर्वभूतानां त्वम् आदित्यो विभावसुः ॥ (११।२)
tvaṃ jyotiḥ sarvabhūtānāṃ tvam ādityo vibhāvasuḥ ||
त्वं महद् भूतम् आश्चर्यं त्वं राजा त्वं सुरोत्तमः । (१२।१)
tvaṃ mahad bhūtam āścaryaṃ tvaṃ rājā tvaṃ surottamaḥ |
त्वं विष्णुस्त्वं सहस्राक्षस्त्वं देवस्त्वं परायणम् ॥ (१२।२)
tvaṃ viṣṇustvaṃ sahasrākṣastvaṃ devastvaṃ parāyaṇam ||
त्वं सर्वम् अमृतं देव त्वं सोमः परमार्चितः । (१३।१)
tvaṃ sarvam amṛtaṃ deva tvaṃ somaḥ paramārcitaḥ |
त्वं मुहूर्तस्तिथिश्च त्वं लवस्त्वं वै पुनः क्षणः ॥ (१३।२)
tvaṃ muhūrtastithiśca tvaṃ lavastvaṃ vai punaḥ kṣaṇaḥ ||
शुक्लस्त्वं बहुलश्चैव कला काष्ठा त्रुटिस्तथा । (१४।१)
śuklastvaṃ bahulaścaiva kalā kāṣṭhā truṭistathā |
त्वम् उत्तमा सगिरिवना वसुंधरा सभास्करं वितिमिरम् अम्बरं तथा । (१५।१)
tvam uttamā sagirivanā vasuṃdharā sabhāskaraṃ vitimiram ambaraṃ tathā |
महोदधिः सतिमितिमिंगिलस्तथा महोर्मिमान् बहुमकरो झषालयः ॥ (१५।२)
mahodadhiḥ satimitimiṃgilastathā mahormimān bahumakaro jhaṣālayaḥ ||
महद् यशस्त्वम् इति सदाभिपूज्यसे मनीषिभिर् मुदितमना महर्षिभिः । (१६।१)
mahad yaśastvam iti sadābhipūjyase manīṣibhir muditamanā maharṣibhiḥ |
अभिष्टुतः पिबसि च सोमम् अध्वरे वषट्कृतान्यपि च हवींषि भूतये ॥ (१६।२)
abhiṣṭutaḥ pibasi ca somam adhvare vaṣaṭkṛtānyapi ca havīṃṣi bhūtaye ||
त्वं विप्रैः सततम् इहेज्यसे फलार्थं वेदाङ्गेष्वतुलबलौघ गीयसे च । (१७।१)
tvaṃ vipraiḥ satatam ihejyase phalārthaṃ vedāṅgeṣvatulabalaugha gīyase ca |
त्वद्धेतोर् यजनपरायणा द्विजेन्द्रा वेदाङ्गान्यभिगमयन्ति सर्ववेदैः ॥ (१७।२)
tvaddhetor yajanaparāyaṇā dvijendrā vedāṅgānyabhigamayanti sarvavedaiḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.