MBh, 3, 16
Select a line for its word-by-word analysis.
सौभस्य वधम् आचक्ष्व न हि तृप्यामि कथ्यतः ॥ (१।३)
saubhasya vadham ācakṣva na hi tṛpyāmi kathyataḥ ||
हतं श्रुत्वा महाबाहो मया श्रौतश्रवं नृपम् । (२।२)
hataṃ śrutvā mahābāho mayā śrautaśravaṃ nṛpam |
उपायाद् भरतश्रेष्ठ शाल्वो द्वारवतीं पुरीम् ॥ (२।३)
upāyād bharataśreṣṭha śālvo dvāravatīṃ purīm ||
अरुन्धत्तां सुदुष्टात्मा सर्वतः पाण्डुनन्दन । (३।१)
arundhattāṃ suduṣṭātmā sarvataḥ pāṇḍunandana |
शाल्वो वैहायसं चापि तत् पुरं व्यूह्य विष्ठितः ॥ (३।२)
śālvo vaihāyasaṃ cāpi tat puraṃ vyūhya viṣṭhitaḥ ||
तत्रस्थो ऽथ महीपालो योधयामास तां पुरीम् । (४।१)
tatrastho 'tha mahīpālo yodhayāmāsa tāṃ purīm |
द्रव्यैर् अनेकैर् विविधैर् गदसाम्बोद्धवादिभिः ॥ (९।२)
dravyair anekair vividhair gadasāmboddhavādibhiḥ ||
पुरुषैः कुरुशार्दूल समर्थैः प्रतिबाधने । (१०।१)
puruṣaiḥ kuruśārdūla samarthaiḥ pratibādhane |
अभिख्यातकुलैर् वीरैर् दृष्टवीर्यैश् च संयुगे ॥ (१०।२)
abhikhyātakulair vīrair dṛṣṭavīryaiś ca saṃyuge ||
उत्क्षिप्तगुल्मैश्च तथा हयैश् चैव पदातिभिः ॥ (११।२)
utkṣiptagulmaiśca tathā hayaiś caiva padātibhiḥ ||
प्रमादं परिरक्षद्भिर् उग्रसेनोद्धवादिभिः ॥ (१२।२)
pramādaṃ parirakṣadbhir ugrasenoddhavādibhiḥ ||
प्रमत्तेष्वभिघातं हि कुर्याच्छाल्वो नराधिपः । (१३।१)
pramatteṣvabhighātaṃ hi kuryācchālvo narādhipaḥ |
इति कृत्वाप्रमत्तास् ते सर्वे वृष्ण्यन्धकाः स्थिताः ॥ (१३।२)
iti kṛtvāpramattās te sarve vṛṣṇyandhakāḥ sthitāḥ ||
बहिर् विवासिताः सर्वे रक्षद्भिर् वित्तसंचयान् ॥ (१४।२)
bahir vivāsitāḥ sarve rakṣadbhir vittasaṃcayān ||
संक्रमा भेदिताः सर्वे नावश् च प्रतिषेधिताः । (१५।१)
saṃkramā bheditāḥ sarve nāvaś ca pratiṣedhitāḥ |
परिखाश् चापि कौरव्य कीलैः सुनिचिताः कृताः ॥ (१५।२)
parikhāś cāpi kauravya kīlaiḥ sunicitāḥ kṛtāḥ ||
समन्तात् क्रोशमात्रं च कारिता विषमा च भूः ॥ (१६।२)
samantāt krośamātraṃ ca kāritā viṣamā ca bhūḥ ||
प्रकृत्या विषमं दुर्गं प्रकृत्या च सुरक्षितम् । (१७।१)
prakṛtyā viṣamaṃ durgaṃ prakṛtyā ca surakṣitam |
सुरक्षितं सुगुप्तं च सर्वायुधसमन्वितम् । (१८।१)
surakṣitaṃ suguptaṃ ca sarvāyudhasamanvitam |
तत् पुरं भरतश्रेष्ठ यथेन्द्रभवनं तथा ॥ (१८।२)
tat puraṃ bharataśreṣṭha yathendrabhavanaṃ tathā ||
न चामुद्रो ऽभिनिर्याति न चामुद्रः प्रवेश्यते । (१९।१)
na cāmudro 'bhiniryāti na cāmudraḥ praveśyate |
नानुग्रहभृतः कश्चिन् न चादृष्टपराक्रमः ॥ (२२।२)
nānugrahabhṛtaḥ kaścin na cādṛṣṭaparākramaḥ ||
एवं सुविहिता राजन् द्वारका भूरिदक्षिणैः । (२३।१)
evaṃ suvihitā rājan dvārakā bhūridakṣiṇaiḥ |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.