महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 16

314 of 1995 · 48 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

yudhiṣṭhira uvāca

1.2१.२

वासुदेव महाबाहो विस्तरेण महामते । (१।२)

vāsudeva mahābāho vistareṇa mahāmate |

1.3१.३

सौभस्य वधम् आचक्ष्व न हि तृप्यामि कथ्यतः ॥ (१।३)

saubhasya vadham ācakṣva na hi tṛpyāmi kathyataḥ ||

2.1२.१

वासुदेव उवाच । (२।१)

vāsudeva uvāca

2.2२.२

हतं श्रुत्वा महाबाहो मया श्रौतश्रवं नृपम् । (२।२)

hataṃ śrutvā mahābāho mayā śrautaśravaṃ nṛpam |

2.3२.३

उपायाद् भरतश्रेष्ठ शाल्वो द्वारवतीं पुरीम् ॥ (२।३)

upāyād bharataśreṣṭha śālvo dvāravatīṃ purīm ||

3.1३.१

अरुन्धत्तां सुदुष्टात्मा सर्वतः पाण्डुनन्दन । (३।१)

arundhattāṃ suduṣṭātmā sarvataḥ pāṇḍunandana |

3.2३.२

शाल्वो वैहायसं चापि तत् पुरं व्यूह्य विष्ठितः ॥ (३।२)

śālvo vaihāyasaṃ cāpi tat puraṃ vyūhya viṣṭhitaḥ ||

4.1४.१

तत्रस्थो ऽथ महीपालो योधयामास तां पुरीम् । (४।१)

tatrastho 'tha mahīpālo yodhayāmāsa tāṃ purīm |

4.2४.२

अभिसारेण सर्वेण तत्र युद्धम् अवर्तत ॥ (४।२)

abhisāreṇa sarveṇa tatra yuddham avartata ||

5.1५.१

पुरी समन्ताद् विहिता सपताका सतोरणा । (५।१)

purī samantād vihitā sapatākā satoraṇā |

5.2५.२

सचक्रा सहुडा चैव सयन्त्रखनका तथा ॥ (५।२)

sacakrā sahuḍā caiva sayantrakhanakā tathā ||

6.1६.१

सोपतल्पप्रतोलीका साट्टाट्टालकगोपुरा । (६।१)

sopatalpapratolīkā sāṭṭāṭṭālakagopurā |

6.2६.२

सकचग्रहणी चैव सोल्कालातावपोथिका ॥ (६।२)

sakacagrahaṇī caiva solkālātāvapothikā ||

7.1७.१

सोष्ट्रिका भरतश्रेष्ठ सभेरीपणवानका । (७।१)

soṣṭrikā bharataśreṣṭha sabherīpaṇavānakā |

7.2७.२

समित्तृणकुशा राजन् सशतघ्नीकलाङ्गला ॥ (७।२)

samittṛṇakuśā rājan saśataghnīkalāṅgalā ||

8.1८.१

सभुशुण्ड्यश्मलगुडा सायुधा सपरश्वधा । (८।१)

sabhuśuṇḍyaśmalaguḍā sāyudhā saparaśvadhā |

8.2८.२

लोहचर्मवती चापि साग्निः सहुडशृङ्गिका ॥ (८।२)

lohacarmavatī cāpi sāgniḥ sahuḍaśṛṅgikā ||

9.1९.१

शास्त्रदृष्टेन विधिना संयुक्ता भरतर्षभ । (९।१)

śāstradṛṣṭena vidhinā saṃyuktā bharatarṣabha |

9.2९.२

द्रव्यैर् अनेकैर् विविधैर् गदसाम्बोद्धवादिभिः ॥ (९।२)

dravyair anekair vividhair gadasāmboddhavādibhiḥ ||

10.1१०.१

पुरुषैः कुरुशार्दूल समर्थैः प्रतिबाधने । (१०।१)

puruṣaiḥ kuruśārdūla samarthaiḥ pratibādhane |

10.2१०.२

अभिख्यातकुलैर् वीरैर् दृष्टवीर्यैश् च संयुगे ॥ (१०।२)

abhikhyātakulair vīrair dṛṣṭavīryaiś ca saṃyuge ||

11.1११.१

मध्यमेन च गुल्मेन रक्षिता सारसंज्ञिता । (११।१)

madhyamena ca gulmena rakṣitā sārasaṃjñitā |

11.2११.२

उत्क्षिप्तगुल्मैश्च तथा हयैश् चैव पदातिभिः ॥ (११।२)

utkṣiptagulmaiśca tathā hayaiś caiva padātibhiḥ ||

12.1१२.१

आघोषितं च नगरे न पातव्या सुरेति ह । (१२।१)

āghoṣitaṃ ca nagare na pātavyā sureti ha |

12.2१२.२

प्रमादं परिरक्षद्भिर् उग्रसेनोद्धवादिभिः ॥ (१२।२)

pramādaṃ parirakṣadbhir ugrasenoddhavādibhiḥ ||

13.1१३.१

प्रमत्तेष्वभिघातं हि कुर्याच्छाल्वो नराधिपः । (१३।१)

pramatteṣvabhighātaṃ hi kuryācchālvo narādhipaḥ |

13.2१३.२

इति कृत्वाप्रमत्तास् ते सर्वे वृष्ण्यन्धकाः स्थिताः ॥ (१३।२)

iti kṛtvāpramattās te sarve vṛṣṇyandhakāḥ sthitāḥ ||

14.1१४.१

आनर्ताश् च तथा सर्वे नटनर्तकगायनाः । (१४।१)

ānartāś ca tathā sarve naṭanartakagāyanāḥ |

14.2१४.२

बहिर् विवासिताः सर्वे रक्षद्भिर् वित्तसंचयान् ॥ (१४।२)

bahir vivāsitāḥ sarve rakṣadbhir vittasaṃcayān ||

15.1१५.१

संक्रमा भेदिताः सर्वे नावश् च प्रतिषेधिताः । (१५।१)

saṃkramā bheditāḥ sarve nāvaś ca pratiṣedhitāḥ |

15.2१५.२

परिखाश् चापि कौरव्य कीलैः सुनिचिताः कृताः ॥ (१५।२)

parikhāś cāpi kauravya kīlaiḥ sunicitāḥ kṛtāḥ ||

16.1१६.१

उदपानाः कुरुश्रेष्ठ तथैवाप्यम्बरीषकाः । (१६।१)

udapānāḥ kuruśreṣṭha tathaivāpyambarīṣakāḥ |

16.2१६.२

समन्तात् क्रोशमात्रं च कारिता विषमा च भूः ॥ (१६।२)

samantāt krośamātraṃ ca kāritā viṣamā ca bhūḥ ||

17.1१७.१

प्रकृत्या विषमं दुर्गं प्रकृत्या च सुरक्षितम् । (१७।१)

prakṛtyā viṣamaṃ durgaṃ prakṛtyā ca surakṣitam |

17.2१७.२

प्रकृत्या चायुधोपेतं विशेषेण तदानघ ॥ (१७।२)

prakṛtyā cāyudhopetaṃ viśeṣeṇa tadānagha ||

18.1१८.१

सुरक्षितं सुगुप्तं च सर्वायुधसमन्वितम् । (१८।१)

surakṣitaṃ suguptaṃ ca sarvāyudhasamanvitam |

18.2१८.२

तत् पुरं भरतश्रेष्ठ यथेन्द्रभवनं तथा ॥ (१८।२)

tat puraṃ bharataśreṣṭha yathendrabhavanaṃ tathā ||

19.1१९.१

न चामुद्रो ऽभिनिर्याति न चामुद्रः प्रवेश्यते । (१९।१)

na cāmudro 'bhiniryāti na cāmudraḥ praveśyate |

19.2१९.२

वृष्ण्यन्धकपुरे राजंस्तदा सौभसमागमे ॥ (१९।२)

vṛṣṇyandhakapure rājaṃstadā saubhasamāgame ||

20.1२०.१

अनु रथ्यासु सर्वासु चत्वरेषु च कौरव । (२०।१)

anu rathyāsu sarvāsu catvareṣu ca kaurava |

20.2२०.२

बलं बभूव राजेन्द्र प्रभूतगजवाजिमत् ॥ (२०।२)

balaṃ babhūva rājendra prabhūtagajavājimat ||

21.1२१.१

दत्तवेतनभक्तं च दत्तायुधपरिच्छदम् । (२१।१)

dattavetanabhaktaṃ ca dattāyudhaparicchadam |

21.2२१.२

कृतापदानं च तदा बलम् आसीन् महाभुज ॥ (२१।२)

kṛtāpadānaṃ ca tadā balam āsīn mahābhuja ||

22.1२२.१

न कुप्यवेतनी कश्चिन् न चातिक्रान्तवेतनी । (२२।१)

na kupyavetanī kaścin na cātikrāntavetanī |

22.2२२.२

नानुग्रहभृतः कश्चिन् न चादृष्टपराक्रमः ॥ (२२।२)

nānugrahabhṛtaḥ kaścin na cādṛṣṭaparākramaḥ ||

23.1२३.१

एवं सुविहिता राजन् द्वारका भूरिदक्षिणैः । (२३।१)

evaṃ suvihitā rājan dvārakā bhūridakṣiṇaiḥ |

23.2२३.२

आहुकेन सुगुप्ता च राज्ञा राजीवलोचन ॥ (२३।२)

āhukena suguptā ca rājñā rājīvalocana ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 16

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit