संजय उवाच । (१।१)

आमन्त्रये त्वा नरदेवदेव गच्छाम्यहं पाण्डव स्वस्ति ते ऽस्तु । (१।२)

कच्चिन्न वाचा वृजिनं हि किंचिद् उच्चारितं मे मनसो ऽभिषङ्गात् ॥ (१।३)

जनार्दनं भीमसेनार्जुनौ च माद्रीसुतौ सात्यकिं चेकितानम् । (२।१)

आमन्त्र्य गच्छामि शिवं सुखं वः सौम्येन मां पश्यत चक्षुषा नृपाः ॥ (२।२)

युधिष्ठिर उवाच । (३।१)

अनुज्ञातः संजय स्वस्ति गच्छ न नो ऽकार्षीर् अप्रियं जातु किंचित् । (३।२)

विद्मश्च त्वा ते च वयं च सर्वे शुद्धात्मानं मध्यगतं सभास्थम् ॥ (३।३)

आप्तो दूतः संजय सुप्रियो ऽसि कल्याणवाक् शीलवान् दृष्टिमांश्च । (४।१)

न मुह्येस्त्वं संजय जातु मत्या न च क्रुध्येर् उच्यमानो ऽपि तथ्यम् ॥ (४।२)

न मर्मगां जातु वक्तासि रूक्षां नोपस्तुतिं कटुकां नोत शुक्ताम् । (५।१)

धर्मारामाम् अर्थवतीम् अहिंस्राम् एतां वाचं तव जानामि सूत ॥ (५।२)

त्वम् एव नः प्रियतमो ऽसि दूत इहागच्छेद् विदुरो वा द्वितीयः । (६।१)

अभीक्ष्णदृष्टो ऽसि पुरा हि नस्त्वं धनंजयस्यात्मसमः सखासि ॥ (६।२)

इतो गत्वा संजय क्षिप्रम् एव उपातिष्ठेथा ब्राह्मणान् ये तदर्हाः । (७।१)

विशुद्धवीर्यांश्चरणोपपन्नान् कुले जातान् सर्वधर्मोपपन्नान् ॥ (७।२)

स्वाध्यायिनो ब्राह्मणा भिक्षवश्च तपस्विनो ये च नित्या वनेषु । (८।१)

अभिवाद्या वै मद्वचनेन वृद्धास् तथेतरेषां कुशलं वदेथाः ॥ (८।२)

पुरोहितं धृतराष्ट्रस्य राज्ञ आचार्याश्च ऋत्विजो ये च तस्य । (९।१)

तैश्च त्वं तात सहितैर् यथार्हं संगच्छेथाः कुशलेनैव सूत ॥ (९।२)

आचार्य इष्टो ऽनपगो विधेयो वेदान् ईप्सन् ब्रह्मचर्यं चचार । (१०।१)

यो ऽस्त्रं चतुष्पात् पुनर् एव चक्रे द्रोणः प्रसन्नो ऽभिवाद्यो यथार्हम् ॥ (१०।२)

अधीतविद्यश्चरणोपपन्नो यो ऽस्त्रं चतुष्पात् पुनर् एव चक्रे । (११।१)

गन्धर्वपुत्रप्रतिमं तरस्विनं तम् अश्वत्थामानं कुशलं स्म पृच्छेः ॥ (११।२)

शारद्वतस्यावसथं स्म गत्वा महारथस्यास्त्रविदां वरस्य । (१२।१)

त्वं माम् अभीक्ष्णं परिकीर्तयन् वै कृपस्य पादौ संजय पाणिना स्पृशेः ॥ (१२।२)

यस्मिञ् शौर्यम् आनृशंस्यं तपश्च प्रज्ञा शीलं श्रुतिसत्त्वे धृतिश्च । (१३।१)

पादौ गृहीत्वा कुरुसत्तमस्य भीष्मस्य मां तत्र निवेदयेथाः ॥ (१३।२)

प्रज्ञाचक्षुर् यः प्रणेता कुरूणां बहुश्रुतो वृद्धसेवी मनीषी । (१४।१)

तस्मै राज्ञे स्थविरायाभिवाद्य आचक्षीथाः संजय माम् अरोगम् ॥ (१४।२)

ज्येष्ठः पुत्रो धृतराष्ट्रस्य मन्दो मूर्खः शठः संजय पापशीलः । (१५।१)

प्रशास्ता वै पृथिवी येन सर्वा सुयोधनं कुशलं तात पृच्छेः ॥ (१५।२)

भ्राता कनीयान् अपि तस्य मन्दस् तथाशीलः संजय सो ऽपि शश्वत् । (१६।१)

महेष्वासः शूरतमः कुरूणां दुःशासनं कुशलं तात पृच्छेः ॥ (१६।२)

वृन्दारकं कविम् अर्थेष्वमूढं महाप्रज्ञं सर्वधर्मोपपन्नम् । (१७।१)

न तस्य युद्धं रोचते वै कदाचिद् वैश्यापुत्रं कुशलं तात पृच्छेः ॥ (१७।२)

निकर्तने देवने यो ऽद्वितीयश् छन्नोपधः साधुदेवी मताक्षः । (१८।१)

यो दुर्जयो देवितव्येन संख्ये स चित्रसेनः कुशलं तात वाच्यः ॥ (१८।२)

यस्य कामो वर्तते नित्यम् एव नान्यः शमाद् भारतानाम् इति स्म । (१९।१)

स बाह्लिकानाम् ऋषभो मनस्वी पुरा यथा माभिवदेत् प्रसन्नः ॥ (१९।२)

गुणैर् अनेकैः प्रवरैश्च युक्तो विज्ञानवान्नैव च निष्ठुरो यः । (२०।१)

स्नेहाद् अमर्षं सहते सदैव स सोमदत्तः पूजनीयो मतो मे ॥ (२०।२)

अर्हत्तमः कुरुषु सौमदत्तिः स नो भ्राता संजय मत्सखा च । (२१।१)

महेष्वासो रथिनाम् उत्तमो यः सहामात्यः कुशलं तस्य पृच्छेः ॥ (२१।२)

ये चैवान्ये कुरुमुख्या युवानः पुत्राः पौत्रा भ्रातरश्चैव ये नः । (२२।१)

यं यम् एषां येन येनाभिगच्छेर् अनामयं मद्वचनेन वाच्यः ॥ (२२।२)

ये राजानः पाण्डवायोधनाय समानीता धार्तराष्ट्रेण केचित् । (२३।१)

वसातयः शाल्वकाः केकयाश्च तथाम्बष्ठा ये त्रिगर्ताश्च मुख्याः ॥ (२३।२)

प्राच्योदीच्या दाक्षिणात्याश्च शूरास् तथा प्रतीच्याः पार्वतीयाश्च सर्वे । (२४।१)

अनृशंसाः शीलवृत्तोपपन्नास् तेषां सर्वेषां कुशलं तात पृच्छेः ॥ (२४।२)

हस्त्यारोहा रथिनः सादिनश्च पदातयश्चार्यसंघा महान्तः । (२५।१)

आख्याय मां कुशलिनं स्म तेषाम् अनामयं परिपृच्छेः समग्रान् ॥ (२५।२)

तथा राज्ञो ह्यर्थयुक्तान् अमात्यान् दौवारिकान् ये च सेनां नयन्ति । (२६।१)

आयव्ययं ये गणयन्ति युक्ता अर्थांश्च ये महतश्चिन्तयन्ति ॥ (२६।२)

गान्धारराजः शकुनिः पार्वतीयो निकर्तने यो ऽद्वितीयो ऽक्षदेवी । (२७।१)

मानं कुर्वन् धार्तराष्ट्रस्य सूत मिथ्याबुद्धेः कुशलं तात पृच्छेः ॥ (२७।२)

यः पाण्डवान् एकरथेन वीरः समुत्सहत्यप्रधृष्यान् विजेतुम् । (२८।१)

यो मुह्यतां मोहयिताद्वितीयो वैकर्तनं कुशलं तात पृच्छेः ॥ (२८।२)

स एव भक्तः स गुरुः स भृत्यः स वै पिता स च माता सुहृच्च । (२९।१)

अगाधबुद्धिर् विदुरो दीर्घदर्शी स नो मन्त्री कुशलं तात पृच्छेः ॥ (२९।२)

वृद्धाः स्त्रियो याश्च गुणोपपन्ना या ज्ञायन्ते संजय मातरस्ताः । (३०।१)

ताभिः सर्वाभिः सहिताभिः समेत्य स्त्रीभिर् वृद्धाभिर् अभिवादं वदेथाः ॥ (३०।२)

कच्चित् पुत्रा जीवपुत्राः सुसम्यग् वर्तन्ते वो वृत्तिम् अनृशंसरूपाम् । (३१।१)

इति स्मोक्त्वा संजय ब्रूहि पश्चाद् अजातशत्रुः कुशली सपुत्रः ॥ (३१।२)

या नो भार्याः संजय वेत्थ तत्र तासां सर्वासां कुशलं तात पृच्छेः । (३२।१)

सुसंगुप्ताः सुरभयो ऽनवद्याः कच्चिद् गृहान् आवसथाप्रमत्ताः ॥ (३२।२)

कच्चिद् वृत्तिं श्वशुरेषु भद्राः कल्याणीं वर्तध्वम् अनृशंसरूपाम् । (३३।१)

यथा च वः स्युः पतयो ऽनुकूलास् तथा वृत्तिम् आत्मनः स्थापयध्वम् ॥ (३३।२)

या नः स्नुषाः संजय वेत्थ तत्र प्राप्ताः कुलेभ्यश्च गुणोपपन्नाः । (३४।१)

प्रजावत्यो ब्रूहि समेत्य ताश्च युधिष्ठिरो वो ऽभ्यवदत् प्रसन्नः ॥ (३४।२)

कन्याः स्वजेथाः सदनेषु संजय अनामयं मद्वचनेन पृष्ट्वा । (३५।१)

कल्याणा वः सन्तु पतयो ऽनुकूला यूयं पतीनां भवतानुकूलाः ॥ (३५।२)

अलंकृता वस्त्रवत्यः सुगन्धा अबीभत्साः सुखिता भोगवत्यः । (३६।१)

लघु यासां दर्शनं वाक् च लघ्वी वेशस्त्रियः कुशलं तात पृच्छेः ॥ (३६।२)

दासीपुत्रा ये च दासाः कुरूणां तदाश्रया बहवः कुब्जखञ्जाः । (३७।१)

आख्याय मां कुशलिनं स्म तेभ्यो ऽनामयं परिपृच्छेर् जघन्यम् ॥ (३७।२)

कच्चिद् वृत्तिर् वर्तते वै पुराणी कच्चिद् भोगान् धार्तराष्ट्रो ददाति । (३८।१)

अङ्गहीनान् कृपणान् वामनांश्च आनृशंस्याद् धृतराष्ट्रो बिभर्ति ॥ (३८।२)

अन्धाश्च सर्वे स्थविरास्तथैव हस्ताजीवा बहवो ये ऽत्र सन्ति । (३९।१)

आख्याय मां कुशलिनं स्म तेषाम् अनामयं परिपृच्छेर् जघन्यम् ॥ (३९।२)

मा भैष्ट दुःखेन कुजीवितेन नूनं कृतं परलोकेषु पापम् । (४०।१)

निगृह्य शत्रून् सुहृदो ऽनुगृह्य वासोभिर् अन्नेन च वो भरिष्ये ॥ (४०।२)

सन्त्येव मे ब्राह्मणेभ्यः कृतानि भावीन्यथो नो बत वर्तयन्ति । (४१।१)

पश्याम्यहं युक्तरूपांस्तथैव ताम् एव सिद्धिं श्रावयेथा नृपं तम् ॥ (४१।२)

ये चानाथा दुर्बलाः सर्वकालम् आत्मन्येव प्रयतन्ते ऽथ मूढाः । (४२।१)

तांश्चापि त्वं कृपणान् सर्वथैव अस्मद्वाक्यात् कुशलं तात पृच्छेः ॥ (४२।२)

ये चाप्यन्ये संश्रिता धार्तराष्ट्रान् नानादिग्भ्यो ऽभ्यागताः सूतपुत्र । (४३।१)

दृष्ट्वा तांश्चैवार्हतश्चापि सर्वान् संपृच्छेथाः कुशलं चाव्ययं च ॥ (४३।२)

एवं सर्वानागताभ्यागतांश्च राज्ञो दूतान् सर्वदिग्भ्यो ऽभ्युपेतान् । (४४।१)

पृष्ट्वा सर्वान् कुशलं तांश्च सूत पश्चाद् अहं कुशली तेषु वाच्यः ॥ (४४।२)

न हीदृशाः सन्त्यपरे पृथिव्यां ये योधका धार्तराष्ट्रेण लब्धाः । (४५।१)

धर्मस्तु नित्यो मम धर्म एव महाबलः शत्रुनिबर्हणाय ॥ (४५।२)

इदं पुनर् वचनं धार्तराष्ट्रं सुयोधनं संजय श्रावयेथाः । (४६।१)

यस्ते शरीरे हृदयं दुनोति कामः कुरून् असपत्नो ऽनुशिष्याम् ॥ (४६।२)

न विद्यते युक्तिर् एतस्य काचिन् नैवंविधाः स्याम यथा प्रियं ते । (४७।१)

ददस्व वा शक्रपुरं ममैव युध्यस्व वा भारतमुख्य वीर ॥ (४७।२)