युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

तात धर्मार्थकामानां श्रोतुम् इच्छामि निश्चयम् । (१।२)

लोकयात्रा हि कार्त्स्न्येन त्रिष्वेतेषु प्रतिष्ठिता ॥ (१।३)

धर्मार्थकामाः किंमूलास् त्रयाणां प्रभवश्च कः । (२।१)

अन्योन्यं चानुषज्जन्ते वर्तन्ते च पृथक् पृथक् ॥ (२।२)

भीष्म उवाच । (३।१)

यदा ते स्युः सुमनसो लोकसंस्थार्थनिश्चये । (३।२)

कालप्रभवसंस्थासु सज्जन्ते च त्रयस्तदा ॥ (३।३)

धर्ममूलस्तु देहो ऽर्थः कामो ऽर्थफलम् उच्यते । (४।१)

संकल्पमूलास्ते सर्वे संकल्पो विषयात्मकः ॥ (४।२)

विषयाश्चैव कार्त्स्न्येन सर्व आहारसिद्धये । (५।१)

मूलम् एतत् त्रिवर्गस्य निवृत्तिर् मोक्ष उच्यते ॥ (५।२)

धर्मः शरीरसंगुप्तिर् धर्मार्थं चार्थ इष्यते । (६।१)

कामो रतिफलश्चात्र सर्वे चैते रजस्वलाः ॥ (६।२)

संनिकृष्टांश्चरेद् एनान्न चैनान्मनसा त्यजेत् । (७।१)

विमुक्तस्तमसा सर्वान् धर्मादीन् कामनैष्ठिकान् ॥ (७।२)

श्रेष्ठबुद्धिस्त्रिवर्गस्य यद् अयं प्राप्नुयात् क्षणात् । (८।१)

बुद्ध्या बुध्येद् इहार्थे न तद् अह्ना तु निकृष्टया ॥ (८।२)

अपध्यानमलो धर्मो मलो ऽर्थस्य निगूहनम् । (९।१)

संप्रमोदमलः कामो भूयः स्वगुणवर्तितः ॥ (९।२)

अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् । (१०।१)

कामन्दस्य च संवादम् अङ्गारिष्ठस्य चोभयोः ॥ (१०।२)

कामन्दम् ऋषिम् आसीनम् अभिवाद्य नराधिपः । (११।१)

अङ्गारिष्ठो ऽथ पप्रच्छ कृत्वा समयपर्ययम् ॥ (११।२)

यः पापं कुरुते राजा काममोहबलात्कृतः । (१२।१)

प्रत्यासन्नस्य तस्यर्षे किं स्यात् पापप्रणाशनम् ॥ (१२।२)

अधर्मो धर्म इति ह यो ऽज्ञानाद् आचरेद् इह । (१३।१)

तं चापि प्रथितं लोके कथं राजा निवर्तयेत् ॥ (१३।२)

कामन्द उवाच । (१४।१)

यो धर्मार्थौ समुत्सृज्य कामम् एवानुवर्तते । (१४।२)

स धर्मार्थपरित्यागात् प्रज्ञानाशम् इहार्छति ॥ (१४।३)

प्रज्ञाप्रणाशको मोहस्तथा धर्मार्थनाशकः । (१५।१)

तस्मान्नास्तिकता चैव दुराचारश्च जायते ॥ (१५।२)

दुराचारान् यदा राजा प्रदुष्टान्न नियच्छति । (१६।१)

तस्माद् उद्विजते लोकः सर्पाद् वेश्मगताद् इव ॥ (१६।२)

तं प्रजा नानुवर्तन्ते ब्राह्मणा न च साधवः । (१७।१)

ततः संक्षयम् आप्नोति तथा वध्यत्वम् एति च ॥ (१७।२)

अपध्वस्तस्त्ववमतो दुःखं जीवति जीवितम् । (१८।१)

जीवेच्च यद् अपध्वस्तस्तच्छुद्धं मरणं भवेत् ॥ (१८।२)

अत्रैतद् आहुर् आचार्याः पापस्य च निबर्हणम् । (१९।१)

सेवितव्या त्रयी विद्या सत्कारो ब्राह्मणेषु च ॥ (१९।२)

महामना भवेद् धर्मे विवहेच्च महाकुले । (२०।१)

ब्राह्मणांश्चापि सेवेत क्षमायुक्तान्मनस्विनः ॥ (२०।२)

जपेद् उदकशीलः स्यात् सुमुखो नान्यद् आस्थितः । (२१।१)

धर्मान्वितान् सम्प्रविशेद् बहिः कृत्वैव दुष्कृतीन् ॥ (२१।२)

प्रसादयेन् मधुरया वाचाप्यथ च कर्मणा । (२२।१)

इत्यस्मीति वदेन्नित्यं परेषां कीर्तयन् गुणान् ॥ (२२।२)

अपापो ह्येवम् आचारः क्षिप्रं बहुमतो भवेत् । (२३।१)

पापान्यपि च कृच्छ्राणि शमयेन्नात्र संशयः ॥ (२३।२)

गुरवो ऽपि परं धर्मं यद् ब्रूयुस्तत् तथा कुरु । (२४।१)

गुरूणां हि प्रसादाद्धि श्रेयः परम् अवाप्स्यसि ॥ (२४।२)