कर्ण उवाच । (१।१)

त्रयः किलेमे अधना भवन्ति दासः शिष्यश्चास्वतन्त्रा च नारी । (१।२)

दासस्य पत्नी त्वं धनम् अस्य भद्रे हीनेश्वरा दासधनं च दासी ॥ (१।३)

प्रविश्य सा नः परिचारैर् भजस्व तत् ते कार्यं शिष्टम् आवेश्य वेश्म । (२।१)

ईशाः स्म सर्वे तव राजपुत्रि भवन्ति ते धार्तराष्ट्रा न पार्थाः ॥ (२।२)

अन्यं वृणीष्व पतिम् आशु भामिनि यस्माद् दास्यं न लभसे देवनेन । (३।१)

अनवद्या वै पतिषु कामवृत्तिर् नित्यं दास्ये विदितं वै तवास्तु ॥ (३।२)

पराजितो नकुलो भीमसेनो युधिष्ठिरः सहदेवो ऽर्जुनश्च । (४।१)

दासीभूता प्रविश याज्ञसेनि पराजितास्ते पतयो न सन्ति ॥ (४।२)

प्रयोजनं चात्मनि किं नु मन्यते पराक्रमं पौरुषं चेह पार्थः । (५।१)

पाञ्चाल्यस्य द्रुपदस्यात्मजाम् इमां सभामध्ये यो ऽतिदेवीद् ग्लहेषु ॥ (५।२)

वैशंपायन उवाच । (६।१)

तद् वै श्रुत्वा भीमसेनो ऽत्यमर्षी भृशं निशश्वास तदार्तरूपः । (६।२)

राजानुगो धर्मपाशानुबद्धो दहन्न् इवैनं कोपविरक्तदृष्टिः ॥ (६।३)

भीम उवाच । (७।१)

नाहं कुप्ये सूतपुत्रस्य राजन्न् एष सत्यं दासधर्मः प्रविष्टः । (७।२)

किं विद्विषो वाद्य मां धारयेयुर् नादेवीस्त्वं यद्यनया नरेन्द्र ॥ (७।३)

वैशंपायन उवाच । (८।१)

राधेयस्य वचः श्रुत्वा राजा दुर्योधनस्तदा । (८।२)

युधिष्ठिरम् उवाचेदं तूष्णींभूतम् अचेतसम् ॥ (८।३)

भीमार्जुनौ यमौ चैव स्थितौ ते नृप शासने । (९।१)

प्रश्नं प्रब्रूहि कृष्णां त्वम् अजितां यदि मन्यसे ॥ (९।२)

एवम् उक्त्वा स कौन्तेयम् अपोह्य वसनं स्वकम् । (१०।१)

स्मयन्न् इवैक्षत् पाञ्चालीम् ऐश्वर्यमदमोहितः ॥ (१०।२)

कदलीदण्डसदृशं सर्वलक्षणपूजितम् । (११।१)

गजहस्तप्रतीकाशं वज्रप्रतिमगौरवम् ॥ (११।२)

अभ्युत्स्मयित्वा राधेयं भीमम् आधर्षयन्न् इव । (१२।१)

द्रौपद्याः प्रेक्षमाणायाः सव्यम् ऊरुम् अदर्शयत् ॥ (१२।२)

वृकोदरस्तद् आलोक्य नेत्रे उत्फाल्य लोहिते । (१३।१)

प्रोवाच राजमध्ये तं सभां विश्रावयन्न् इव ॥ (१३।२)

पितृभिः सह सालोक्यं मा स्म गच्छेद् वृकोदरः । (१४।१)

यद्येतम् ऊरुं गदया न भिन्द्यां ते महाहवे ॥ (१४।२)

क्रुद्धस्य तस्य स्रोतोभ्यः सर्वेभ्यः पावकार्चिषः । (१५।१)

वृक्षस्येव विनिश्चेरुः कोटरेभ्यः प्रदह्यतः ॥ (१५।२)

विदुर उवाच । (१६।१)

परं भयं पश्यत भीमसेनाद् बुध्यध्वं राज्ञो वरुणस्येव पाशात् । (१६।२)

दैवेरितो नूनम् अयं पुरस्तात् परो ऽनयो भरतेषूदपादि ॥ (१६।३)

अतिद्यूतं कृतम् इदं धार्तराष्ट्रा ये ऽस्यां स्त्रियं विवदध्वं सभायाम् । (१७।१)

योगक्षेमो दृश्यते वो महाभयः पापान्मन्त्रान् कुरवो मन्त्रयन्ति ॥ (१७।२)

इमं धर्मं कुरवो जानताशु दुर्दृष्टे ऽस्मिन् परिषत् सम्प्रदुष्येत् । (१८।१)

इमां चेत् पूर्वं कितवो ऽग्लहीष्यद् ईशो ऽभविष्यद् अपराजितात्मा ॥ (१८।२)

स्वप्ने यथैतद्धि धनं जितं स्यात् तद् एवं मन्ये यस्य दीव्यत्यनीशः । (१९।१)

गान्धारिपुत्रस्य वचो निशम्य धर्माद् अस्मात् कुरवो मापयात ॥ (१९।२)

दुर्योधन उवाच । (२०।१)

भीमस्य वाक्ये तद्वद् एवार्जुनस्य स्थितो ऽहं वै यमयोश्चैवम् एव । (२०।२)

युधिष्ठिरं चेत् प्रवदन्त्यनीशम् अथो दास्यान्मोक्ष्यसे याज्ञसेनि ॥ (२०।३)

अर्जुन उवाच । (२१।१)

ईशो राजा पूर्वम् आसीद् ग्लहे नः कुन्तीपुत्रो धर्मराजो महात्मा । (२१।२)

ईशस्त्वयं कस्य पराजितात्मा तज्जानीध्वं कुरवः सर्व एव ॥ (२१।३)

वैशंपायन उवाच । (२२।१)

ततो राज्ञो धृतराष्ट्रस्य गेहे गोमायुर् उच्चैर् व्याहरद् अग्निहोत्रे । (२२।२)

तं रासभाः प्रत्यभाषन्त राजन् समन्ततः पक्षिणश्चैव रौद्राः ॥ (२२।३)

तं च शब्दं विदुरस्तत्त्ववेदी शुश्राव घोरं सुबलात्मजा च । (२३।१)

भीष्मद्रोणौ गौतमश्चापि विद्वान् स्वस्ति स्वस्तीत्यपि चैवाहुर् उच्चैः ॥ (२३।२)

ततो गान्धारी विदुरश्चैव विद्वांस् तम् उत्पातं घोरम् आलक्ष्य राज्ञे । (२४।१)

निवेदयामासतुर् आर्तवत् तदा ततो राजा वाक्यम् इदं बभाषे ॥ (२४।२)

हतो ऽसि दुर्योधन मन्दबुद्धे यस्त्वं सभायां कुरुपुंगवानाम् । (२५।१)

स्त्रियं समाभाषसि दुर्विनीत विशेषतो द्रौपदीं धर्मपत्नीम् ॥ (२५।२)

एवम् उक्त्वा धृतराष्ट्रो मनीषी हितान्वेषी बान्धवानाम् अपायात् । (२६।१)

कृष्णां पाञ्चालीम् अब्रवीत् सान्त्वपूर्वं विमृश्यैतत् प्रज्ञया तत्त्वबुद्धिः ॥ (२६।२)

धृतराष्ट्र उवाच । (२७।१)

वरं वृणीष्व पाञ्चालि मत्तो यद् अभिकाङ्क्षसि । (२७।२)

वधूनां हि विशिष्टा मे त्वं धर्मपरमा सती ॥ (२७।३)

द्रौपद्युवाच । (२८।१)

ददासि चेद् वरं मह्यं वृणोमि भरतर्षभ । (२८।२)

सर्वधर्मानुगः श्रीमान् अदासो ऽस्तु युधिष्ठिरः ॥ (२८।३)

मनस्विनम् अजानन्तो मा वै ब्रूयुः कुमारकाः । (२९।१)

एष वै दासपुत्रेति प्रतिविन्ध्यं तम् आगतम् ॥ (२९।२)

राजपुत्रः पुरा भूत्वा यथा नान्यः पुमान् क्वचित् । (३०।१)

लालितो दासपुत्रत्वं पश्यन्नश्येद्धि भारत ॥ (३०।२)

धृतराष्ट्र उवाच । (३१।१)

द्वितीयं ते वरं भद्रे ददामि वरयस्व माम् । (३१।२)

मनो हि मे वितरति नैकं त्वं वरम् अर्हसि ॥ (३१।३)

द्रौपद्युवाच । (३२।१)

सरथौ सधनुष्कौ च भीमसेनधनंजयौ । (३२।२)

नकुलं सहदेवं च द्वितीयं वरये वरम् ॥ (३२।३)

धृतराष्ट्र उवाच । (३३।१)

तृतीयं वरयास्मत्तो नासि द्वाभ्यां सुसत्कृता । (३३।२)

त्वं हि सर्वस्नुषाणां मे श्रेयसी धर्मचारिणी ॥ (३३।३)

द्रौपद्युवाच । (३४।१)

लोभो धर्मस्य नाशाय भगवन्नाहम् उत्सहे । (३४।२)

अनर्हा वरम् आदातुं तृतीयं राजसत्तम ॥ (३४।३)

एकम् आहुर् वैश्यवरं द्वौ तु क्षत्रस्त्रिया वरौ । (३५।१)

त्रयस्तु राज्ञो राजेन्द्र ब्राह्मणस्य शतं वराः ॥ (३५।२)

पापीयांस इमे भूत्वा संतीर्णाः पतयो मम । (३६।१)

वेत्स्यन्ति चैव भद्राणि राजन् पुण्येन कर्मणा ॥ (३६।२)