वैशंपायन उवाच । (१।१)

युयुधानस्ततो वीरः सात्वतानां महारथः । (१।२)

महता चतुरङ्गेण बलेनागाद् युधिष्ठिरम् ॥ (१।३)

तस्य योधा महावीर्या नानादेशसमागताः । (२।१)

नानाप्रहरणा वीराः शोभयांचक्रिरे बलम् ॥ (२।२)

परश्वधैर् भिण्डिपालैः शक्तितोमरमुद्गरैः । (३।१)

शक्त्यृष्टिपरशुप्रासैः करवालैश्च निर्मलैः ॥ (३।२)

खड्गकार्मुकनिर्यूहैः शरैश्च विविधैर् अपि । (४।१)

तैलधौतैः प्रकाशद्भिस्तद् अशोभत वै बलम् ॥ (४।२)

तस्य मेघप्रकाशस्य शस्त्रैस्तैः शोभितस्य च । (५।१)

बभूव रूपं सैन्यस्य मेघस्येव सविद्युतः ॥ (५।२)

अक्षौहिणी हि सेना सा तदा यौधिष्ठिरं बलम् । (६।१)

प्रविश्यान्तर्दधे राजन् सागरं कुनदी यथा ॥ (६।२)

तथैवाक्षौहिणीं गृह्य चेदीनाम् ऋषभो बली । (७।१)

धृष्टकेतुर् उपागच्छत् पाण्डवान् अमितौजसः ॥ (७।२)

मागधश्च जयत्सेनो जारासंधिर् महाबलः । (८।१)

अक्षौहिण्यैव सैन्यस्य धर्मराजम् उपागमत् ॥ (८।२)

तथैव पाण्ड्यो राजेन्द्र सागरानूपवासिभिः । (९।१)

वृतो बहुविधैर् योधैर् युधिष्ठिरम् उपागमत् ॥ (९।२)

तस्य सैन्यम् अतीवासीत् तस्मिन् बलसमागमे । (१०।१)

प्रेक्षणीयतरं राजन् सुवेषं बलवत् तदा ॥ (१०।२)

द्रुपदस्याप्यभूत् सेना नानादेशसमागतैः । (११।१)

शोभिता पुरुषैः शूरैः पुत्रैश्चास्य महारथैः ॥ (११।२)

तथैव राजा मत्स्यानां विराटो वाहिनीपतिः । (१२।१)

पार्वतीयैर् महीपालैः सहितः पाण्डवान् इयात् ॥ (१२।२)

इतश्चेतश्च पाण्डूनां समाजग्मुर् महात्मनाम् । (१३।१)

अक्षौहिण्यस्तु सप्तैव विविधध्वजसंकुलाः । (१३।२)

युयुत्समानाः कुरुभिः पाण्डवान् समहर्षयन् ॥ (१३।३)

तथैव धार्तराष्ट्रस्य हर्षं समभिवर्धयन् । (१४।१)

भगदत्तो महीपालः सेनाम् अक्षौहिणीं ददौ ॥ (१४।२)

तस्य चीनैः किरातैश्च काञ्चनैर् इव संवृतम् । (१५।१)

बभौ बलम् अनाधृष्यं कर्णिकारवनं यथा ॥ (१५।२)

तथा भूरिश्रवाः शूरः शल्यश्च कुरुनन्दन । (१६।१)

दुर्योधनम् उपायातावक्षौहिण्या पृथक् पृथक् ॥ (१६।२)

कृतवर्मा च हार्दिक्यो भोजान्धकबलैः सह । (१७।१)

अक्षौहिण्यैव सेनाया दुर्योधनम् उपागमत् ॥ (१७।२)

तस्य तैः पुरुषव्याघ्रैर् वनमालाधरैर् बलम् । (१८।१)

अशोभत यथा मत्तैर् वनं प्रक्रीडितैर् गजैः ॥ (१८।२)

जयद्रथमुखाश्चान्ये सिन्धुसौवीरवासिनः । (१९।१)

आजग्मुः पृथिवीपालाः कम्पयन्त इवाचलान् ॥ (१९।२)

तेषाम् अक्षौहिणी सेना बहुला विबभौ तदा । (२०।१)

विधूयमाना वातेन बहुरूपा इवाम्बुदाः ॥ (२०।२)

सुदक्षिणश्च काम्बोजो यवनैश्च शकैस्तथा । (२१।१)

उपाजगाम कौरव्यम् अक्षौहिण्या विशां पते ॥ (२१।२)

तस्य सेनासमावायः शलभानाम् इवाबभौ । (२२।१)

स च सम्प्राप्य कौरव्यं तत्रैवान्तर्दधे तदा ॥ (२२।२)

तथा माहिष्मतीवासी नीलो नीलायुधैः सह । (२३।१)

महीपालो महावीर्यैर् दक्षिणापथवासिभिः ॥ (२३।२)

आवन्त्यौ च महीपालौ महाबलसुसंवृतौ । (२४।१)

पृथग् अक्षौहिणीभ्यां तावभियातौ सुयोधनम् ॥ (२४।२)

केकयाश्च नरव्याघ्राः सोदर्याः पञ्च पार्थिवाः । (२५।१)

संहर्षयन्तः कौरव्यम् अक्षौहिण्या समाद्रवन् ॥ (२५।२)

इतश्चेतश्च सर्वेषां भूमिपानां महात्मनाम् । (२६।१)

तिस्रो ऽन्याः समवर्तन्त वाहिन्यो भरतर्षभ ॥ (२६।२)

एवम् एकादशावृत्ताः सेना दुर्योधनस्य ताः । (२७।१)

युयुत्समानाः कौन्तेयान्नानाध्वजसमाकुलाः ॥ (२७।२)

न हास्तिनपुरे राजन्न् अवकाशो ऽभवत् तदा । (२८।१)

राज्ञां सबलमुख्यानां प्राधान्येनापि भारत ॥ (२८।२)

ततः पञ्चनदं चैव कृत्स्नं च कुरुजाङ्गलम् । (२९।१)

तथा रोहितकारण्यं मरुभूमिश्च केवला ॥ (२९।२)

अहिच्छत्रं कालकूटं गङ्गाकूलं च भारत । (३०।१)

वारणा वाटधानं च यामुनश्चैव पर्वतः ॥ (३०।२)

एष देशः सुविस्तीर्णः प्रभूतधनधान्यवान् । (३१।१)

बभूव कौरवेयाणां बलेन सुसमाकुलः ॥ (३१।२)

तत्र सैन्यं तथायुक्तं ददर्श स पुरोहितः । (३२।१)

यः स पाञ्चालराजेन प्रेषितः कौरवान् प्रति ॥ (३२।२)