मनुर् उवाच । (१।१)

यद् इन्द्रियैस्तूपकृतान् पुरस्तात् प्राप्तान् गुणान् संस्मरते चिराय । (१।२)

तेष्विन्द्रियेषूपहतेषु पश्चात् स बुद्धिरूपः परमः स्वभावः ॥ (१।३)

यथेन्द्रियार्थान् युगपत् समस्तान् नावेक्षते कृत्स्नम् अतुल्यकालम् । (२।१)

यथाबलं संचरते स विद्वांस् तस्मात् स एकः परमः शरीरी ॥ (२।२)

रजस्तमः सत्त्वम् अथो तृतीयं गच्छत्यसौ ज्ञानगुणान् विरूपान् । (३।१)

तथेन्द्रियाण्याविशते शरीरी हुताशनं वायुर् इवेन्धनस्थम् ॥ (३।२)

न चक्षुषा पश्यति रूपम् आत्मनो न पश्यति स्पर्शम् इन्द्रियेन्द्रियम् । (४।१)

न श्रोत्रलिङ्गं श्रवणे निदर्शनं तथागतं पश्यति तद् विनश्यति ॥ (४।२)

श्रोत्रादीनि न पश्यन्ति स्वं स्वम् आत्मानम् आत्मना । (५।१)

सर्वज्ञः सर्वदर्शी च क्षेत्रज्ञस्तानि पश्यति ॥ (५।२)

यथा हिमवतः पार्श्वं पृष्ठं चन्द्रमसो यथा । (६।१)

न दृष्टपूर्वं मनुजैर् न च तन्नास्ति तावता ॥ (६।२)

तद्वद् भूतेषु भूतात्मा सूक्ष्मो ज्ञानात्मवान् असौ । (७।१)

अदृष्टपूर्वश्चक्षुर्भ्यां न चासौ नास्ति तावता ॥ (७।२)

पश्यन्न् अपि यथा लक्ष्म जगत् सोमे न विन्दति । (८।१)

एवम् अस्ति न वेत्येतन्न च तन्न परायणम् ॥ (८।२)

रूपवन्तम् अरूपत्वाद् उदयास्तमये बुधाः । (९।१)

धिया समनुपश्यन्ति तद्गताः सवितुर् गतिम् ॥ (९।२)

तथा बुद्धिप्रदीपेन दूरस्थं सुविपश्चितः । (१०।१)

प्रत्यासन्नं निनीषन्ति ज्ञेयं ज्ञानाभिसंहितम् ॥ (१०।२)

न हि खल्वनुपायेन कश्चिद् अर्थो ऽभिसिध्यति । (११।१)

सूत्रजालैर् यथा मत्स्यान् बध्नन्ति जलजीविनः ॥ (११।२)

मृगैर् मृगाणां ग्रहणं पक्षिणां पक्षिभिर् यथा । (१२।१)

गजानां च गजैर् एवं ज्ञेयं ज्ञानेन गृह्यते ॥ (१२।२)

अहिर् एव ह्यहेः पादान् पश्यतीति निदर्शनम् । (१३।१)

तद्वन्मूर्तिषु मूर्तिष्ठं ज्ञेयं ज्ञानेन पश्यति ॥ (१३।२)

नोत्सहन्ते यथा वेत्तुम् इन्द्रियैर् इन्द्रियाण्यपि । (१४।१)

तथैवेह परा बुद्धिः परं बुद्ध्या न पश्यति ॥ (१४।२)

यथा चन्द्रो ह्यमावास्याम् अलिङ्गत्वान्न दृश्यते । (१५।१)

न च नाशो ऽस्य भवति तथा विद्धि शरीरिणम् ॥ (१५।२)

क्षीणकोशो ह्यमावास्यां चन्द्रमा न प्रकाशते । (१६।१)

तद्वन्मूर्तिवियुक्तः सञ् शरीरी नोपलभ्यते ॥ (१६।२)

यथा कोशान्तरं प्राप्य चन्द्रमा भ्राजते पुनः । (१७।१)

तद्वल् लिङ्गान्तरं प्राप्य शरीरी भ्राजते पुनः ॥ (१७।२)

जन्मवृद्धिक्षयश्चास्य प्रत्यक्षेणोपलभ्यते । (१८।१)

सा तु चन्द्रमसो व्यक्तिर् न तु तस्य शरीरिणः ॥ (१८।२)

उत्पत्तिवृद्धिव्ययतो यथा स इति गृह्यते । (१९।१)

चन्द्र एव त्वमावास्यां तथा भवति मूर्तिमान् ॥ (१९।२)

नाभिसर्पद् विमुञ्चद् वा शशिनं दृश्यते तमः । (२०।१)

विसृजंश्चोपसर्पंश्च तद्वत् पश्य शरीरिणम् ॥ (२०।२)

यथा चन्द्रार्कसंयुक्तं तमस्तद् उपलभ्यते । (२१।१)

तद्वच्छरीरसंयुक्तः शरीरीत्युपलभ्यते ॥ (२१।२)

यथा चन्द्रार्कनिर्मुक्तः स राहुर् नोपलभ्यते । (२२।१)

तद्वच्छरीरनिर्मुक्तः शरीरी नोपलभ्यते ॥ (२२।२)

यथा चन्द्रो ह्यमावास्यां नक्षत्रैर् युज्यते गतः । (२३।१)

तद्वच्छरीरनिर्मुक्तः फलैर् युज्यति कर्मणः ॥ (२३।२)