महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 14

312 of 1995 · 35 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वासुदेव उवाच । (१।१)

vāsudeva uvāca

1.2१.२

नेदं कृच्छ्रम् अनुप्राप्तो भवान् स्याद् वसुधाधिप । (१।२)

nedaṃ kṛcchram anuprāpto bhavān syād vasudhādhipa |

1.3१.३

यद्यहं द्वारकायां स्यां राजन् संनिहितः पुरा ॥ (१।३)

yadyahaṃ dvārakāyāṃ syāṃ rājan saṃnihitaḥ purā ||

2.1२.१

आगच्छेयम् अहं द्यूतम् अनाहूतो ऽपि कौरवैः । (२।१)

āgaccheyam ahaṃ dyūtam anāhūto 'pi kauravaiḥ |

2.2२.२

आम्बिकेयेन दुर्धर्ष राज्ञा दुर्योधनेन च ॥ (२।२)

āmbikeyena durdharṣa rājñā duryodhanena ca ||

3.1३.१

वारयेयम् अहं द्यूतं बहून् दोषान् प्रदर्शयन् । (३।१)

vārayeyam ahaṃ dyūtaṃ bahūn doṣān pradarśayan |

3.2३.२

भीष्मद्रोणौ समानाय्य कृपं वाह्लीकम् एव च ॥ (३।२)

bhīṣmadroṇau samānāyya kṛpaṃ vāhlīkam eva ca ||

4.1४.१

वैचित्रवीर्यं राजानम् अलं द्यूतेन कौरव । (४।१)

vaicitravīryaṃ rājānam alaṃ dyūtena kaurava |

4.2४.२

पुत्राणां तव राजेन्द्र त्वन्निमित्तम् इति प्रभो ॥ (४।२)

putrāṇāṃ tava rājendra tvannimittam iti prabho ||

5.1५.१

तत्र वक्ष्याम्य् अहं दोषान् यैर् भवान् अवरोपितः । (५।१)

tatra vakṣyāmy ahaṃ doṣān yair bhavān avaropitaḥ |

5.2५.२

वीरसेनसुतो यैश् च राज्यात् प्रभ्रंशितः पुरा ॥ (५।२)

vīrasenasuto yaiś ca rājyāt prabhraṃśitaḥ purā ||

6.1६.१

अभक्षितविनाशं च देवनेन विशां पते । (६।१)

abhakṣitavināśaṃ ca devanena viśāṃ pate |

6.2६.२

सातत्यं च प्रसङ्गस्य वर्णयेयं यथातथम् ॥ (६।२)

sātatyaṃ ca prasaṅgasya varṇayeyaṃ yathātatham ||

7.1७.१

स्त्रियो ऽक्षा मृगया पानम् एतत् कामसमुत्थितम् । (७।१)

striyo 'kṣā mṛgayā pānam etat kāmasamutthitam |

7.2७.२

व्यसनं चतुष्टयं प्रोक्तं यै राजन् भ्रश्यते श्रियः ॥ (७।२)

vyasanaṃ catuṣṭayaṃ proktaṃ yai rājan bhraśyate śriyaḥ ||

8.1८.१

तत्र सर्वत्र वक्तव्यं मन्यन्ते शास्त्रकोविदाः । (८।१)

tatra sarvatra vaktavyaṃ manyante śāstrakovidāḥ |

8.2८.२

विशेषतश् च वक्तव्यं द्यूते पश्यन्ति तद्विदः ॥ (८।२)

viśeṣataś ca vaktavyaṃ dyūte paśyanti tadvidaḥ ||

9.1९.१

एकाह्ना द्रव्यनाशो ऽत्र ध्रुवं व्यसनम् एव च । (९।१)

ekāhnā dravyanāśo 'tra dhruvaṃ vyasanam eva ca |

9.2९.२

अभुक्तनाशश् चार्थानां वाक्पारुष्यं च केवलम् ॥ (९।२)

abhuktanāśaś cārthānāṃ vākpāruṣyaṃ ca kevalam ||

10.1१०.१

एतच् चान्यच् च कौरव्य प्रसङ्गि कटुकोदयम् । (१०।१)

etac cānyac ca kauravya prasaṅgi kaṭukodayam |

10.2१०.२

द्यूते ब्रूयां महाबाहो समासाद्याम्बिकासुतम् ॥ (१०।२)

dyūte brūyāṃ mahābāho samāsādyāmbikāsutam ||

11.1११.१

एवम् उक्तो यदि मया गृह्णीयाद् वचनं मम । (११।१)

evam ukto yadi mayā gṛhṇīyād vacanaṃ mama |

11.2११.२

अनामयं स्याद् धर्मस्य कुरूणां कुरुनन्दन ॥ (११।२)

anāmayaṃ syād dharmasya kurūṇāṃ kurunandana ||

12.1१२.१

न चेत् स मम राजेन्द्र गृह्णीयान् मधुरं वचः । (१२।१)

na cet sa mama rājendra gṛhṇīyān madhuraṃ vacaḥ |

12.2१२.२

पथ्यं च भरतश्रेष्ठ निगृह्णीयां बलेन तम् ॥ (१२।२)

pathyaṃ ca bharataśreṣṭha nigṛhṇīyāṃ balena tam ||

13.1१३.१

अथैनान् अभिनीयैवं सुहृदो नाम दुर्हृदः । (१३।१)

athainān abhinīyaivaṃ suhṛdo nāma durhṛdaḥ |

13.2१३.२

सभासदश् च तान् सर्वान् भेदयेयं दुरोदरान् ॥ (१३।२)

sabhāsadaś ca tān sarvān bhedayeyaṃ durodarān ||

14.1१४.१

असांनिध्यं तु कौरव्य ममानर्तेष्वभूत् तदा । (१४।१)

asāṃnidhyaṃ tu kauravya mamānarteṣvabhūt tadā |

14.2१४.२

येनेदं व्यसनं प्राप्ता भवन्तो द्यूतकारितम् ॥ (१४।२)

yenedaṃ vyasanaṃ prāptā bhavanto dyūtakāritam ||

15.1१५.१

सो ऽहम् एत्य कुरुश्रेष्ठ द्वारकां पाण्डुनन्दन । (१५।१)

so 'ham etya kuruśreṣṭha dvārakāṃ pāṇḍunandana |

15.2१५.२

अश्रौषं त्वां व्यसनिनं युयुधानाद् यथातथम् ॥ (१५।२)

aśrauṣaṃ tvāṃ vyasaninaṃ yuyudhānād yathātatham ||

16.1१६.१

श्रुत्वैव चाहं राजेन्द्र परमोद्विग्नमानसः । (१६।१)

śrutvaiva cāhaṃ rājendra paramodvignamānasaḥ |

16.2१६.२

तूर्णम् अभ्यागतो ऽस्मि त्वां द्रष्टुकामो विशां पते ॥ (१६।२)

tūrṇam abhyāgato 'smi tvāṃ draṣṭukāmo viśāṃ pate ||

17.1१७.१

अहो कृच्छ्रम् अनुप्राप्ताः सर्वे स्म भरतर्षभ । (१७।१)

aho kṛcchram anuprāptāḥ sarve sma bharatarṣabha |

17.2१७.२

ये वयं त्वां व्यसनिनं पश्यामः सह सोदरैः ॥ (१७।२)

ye vayaṃ tvāṃ vyasaninaṃ paśyāmaḥ saha sodaraiḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 14

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit