महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 107

771 of 1995 · 44 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सुपर्ण उवाच । (१।१)

suparṇa uvāca

1.2१.२

इयं विवस्वता पूर्वं श्रौतेन विधिना किल । (१।२)

iyaṃ vivasvatā pūrvaṃ śrautena vidhinā kila |

1.3१.३

गुरवे दक्षिणा दत्ता दक्षिणेत्युच्यते ऽथ दिक् ॥ (१।३)

gurave dakṣiṇā dattā dakṣiṇetyucyate 'tha dik ||

2.1२.१

अत्र लोकत्रयस्यास्य पितृपक्षः प्रतिष्ठितः । (२।१)

atra lokatrayasyāsya pitṛpakṣaḥ pratiṣṭhitaḥ |

2.2२.२

अत्रोष्मपानां देवानां निवासः श्रूयते द्विज ॥ (२।२)

atroṣmapānāṃ devānāṃ nivāsaḥ śrūyate dvija ||

3.1३.१

अत्र विश्वे सदा देवाः पितृभिः सार्धम् आसते । (३।१)

atra viśve sadā devāḥ pitṛbhiḥ sārdham āsate |

3.2३.२

इज्यमानाः स्म लोकेषु सम्प्राप्तास्तुल्यभागताम् ॥ (३।२)

ijyamānāḥ sma lokeṣu samprāptāstulyabhāgatām ||

4.1४.१

एतद् द्वितीयं धर्मस्य द्वारम् आचक्षते द्विज । (४।१)

etad dvitīyaṃ dharmasya dvāram ācakṣate dvija |

4.2४.२

त्रुटिशो लवशश्चात्र गण्यते कालनिश्चयः ॥ (४।२)

truṭiśo lavaśaścātra gaṇyate kālaniścayaḥ ||

5.1५.१

अत्र देवर्षयो नित्यं पितृलोकर्षयस्तथा । (५।१)

atra devarṣayo nityaṃ pitṛlokarṣayastathā |

5.2५.२

तथा राजर्षयः सर्वे निवसन्ति गतव्यथाः ॥ (५।२)

tathā rājarṣayaḥ sarve nivasanti gatavyathāḥ ||

6.1६.१

अत्र धर्मश्च सत्यं च कर्म चात्र निशाम्यते । (६।१)

atra dharmaśca satyaṃ ca karma cātra niśāmyate |

6.2६.२

गतिर् एषा द्विजश्रेष्ठ कर्मणात्मावसादिनः ॥ (६।२)

gatir eṣā dvijaśreṣṭha karmaṇātmāvasādinaḥ ||

7.1७.१

एषा दिक् सा द्विजश्रेष्ठ यां सर्वः प्रतिपद्यते । (७।१)

eṣā dik sā dvijaśreṣṭha yāṃ sarvaḥ pratipadyate |

7.2७.२

वृता त्वनवबोधेन सुखं तेन न गम्यते ॥ (७।२)

vṛtā tvanavabodhena sukhaṃ tena na gamyate ||

8.1८.१

नैरृतानां सहस्राणि बहून्यत्र द्विजर्षभ । (८।१)

nairṛtānāṃ sahasrāṇi bahūnyatra dvijarṣabha |

8.2८.२

सृष्टानि प्रतिकूलानि द्रष्टव्यान्यकृतात्मभिः ॥ (८।२)

sṛṣṭāni pratikūlāni draṣṭavyānyakṛtātmabhiḥ ||

9.1९.१

अत्र मन्दरकुञ्जेषु विप्रर्षिसदनेषु च । (९।१)

atra mandarakuñjeṣu viprarṣisadaneṣu ca |

9.2९.२

गन्धर्वा गान्ति गाथा वै चित्तबुद्धिहरा द्विज ॥ (९।२)

gandharvā gānti gāthā vai cittabuddhiharā dvija ||

10.1१०.१

अत्र सामानि गाथाभिः श्रुत्वा गीतानि रैवतः । (१०।१)

atra sāmāni gāthābhiḥ śrutvā gītāni raivataḥ |

10.2१०.२

गतदारो गतामात्यो गतराज्यो वनं गतः ॥ (१०।२)

gatadāro gatāmātyo gatarājyo vanaṃ gataḥ ||

11.1११.१

अत्र सावर्णिना चैव यवक्रीतात्मजेन च । (११।१)

atra sāvarṇinā caiva yavakrītātmajena ca |

11.2११.२

मर्यादा स्थापिता ब्रह्मन् यां सूर्यो नातिवर्तते ॥ (११।२)

maryādā sthāpitā brahman yāṃ sūryo nātivartate ||

12.1१२.१

अत्र राक्षसराजेन पौलस्त्येन महात्मना । (१२।१)

atra rākṣasarājena paulastyena mahātmanā |

12.2१२.२

रावणेन तपश्चीर्त्वा सुरेभ्यो ऽमरता वृता ॥ (१२।२)

rāvaṇena tapaścīrtvā surebhyo 'maratā vṛtā ||

13.1१३.१

अत्र वृत्तेन वृत्रो ऽपि शक्रशत्रुत्वम् ईयिवान् । (१३।१)

atra vṛttena vṛtro 'pi śakraśatrutvam īyivān |

13.2१३.२

अत्र सर्वासवः प्राप्ताः पुनर् गच्छन्ति पञ्चधा ॥ (१३।२)

atra sarvāsavaḥ prāptāḥ punar gacchanti pañcadhā ||

14.1१४.१

अत्र दुष्कृतकर्माणो नराः पच्यन्ति गालव । (१४।१)

atra duṣkṛtakarmāṇo narāḥ pacyanti gālava |

14.2१४.२

अत्र वैतरणी नाम नदी वितरणैर् वृता । (१४।२)

atra vaitaraṇī nāma nadī vitaraṇair vṛtā |

14.3१४.३

अत्र गत्वा सुखस्यान्तं दुःखस्यान्तं प्रपद्यते ॥ (१४।३)

atra gatvā sukhasyāntaṃ duḥkhasyāntaṃ prapadyate ||

15.1१५.१

अत्रावृत्तो दिनकरः क्षरते सुरसं पयः । (१५।१)

atrāvṛtto dinakaraḥ kṣarate surasaṃ payaḥ |

15.2१५.२

काष्ठां चासाद्य धानिष्ठां हिमम् उत्सृजते पुनः ॥ (१५।२)

kāṣṭhāṃ cāsādya dhāniṣṭhāṃ himam utsṛjate punaḥ ||

16.1१६.१

अत्राहं गालव पुरा क्षुधार्तः परिचिन्तयन् । (१६।१)

atrāhaṃ gālava purā kṣudhārtaḥ paricintayan |

16.2१६.२

लब्धवान् युध्यमानौ द्वौ बृहन्तौ गजकच्छपौ ॥ (१६।२)

labdhavān yudhyamānau dvau bṛhantau gajakacchapau ||

17.1१७.१

अत्र शक्रधनुर् नाम सूर्याज्जातो महान् ऋषिः । (१७।१)

atra śakradhanur nāma sūryājjāto mahān ṛṣiḥ |

17.2१७.२

विदुर् यं कपिलं देवं येनात्ताः सगरात्मजाः ॥ (१७।२)

vidur yaṃ kapilaṃ devaṃ yenāttāḥ sagarātmajāḥ ||

18.1१८.१

अत्र सिद्धाः शिवा नाम ब्राह्मणा वेदपारगाः । (१८।१)

atra siddhāḥ śivā nāma brāhmaṇā vedapāragāḥ |

18.2१८.२

अधीत्य सखिलान् वेदान् आलभन्ते यमक्षयम् ॥ (१८।२)

adhītya sakhilān vedān ālabhante yamakṣayam ||

19.1१९.१

अत्र भोगवती नाम पुरी वासुकिपालिता । (१९।१)

atra bhogavatī nāma purī vāsukipālitā |

19.2१९.२

तक्षकेण च नागेन तथैवैरावतेन च ॥ (१९।२)

takṣakeṇa ca nāgena tathaivairāvatena ca ||

20.1२०.१

अत्र निर्याणकालेषु तमः सम्प्राप्यते महत् । (२०।१)

atra niryāṇakāleṣu tamaḥ samprāpyate mahat |

20.2२०.२

अभेद्यं भास्करेणापि स्वयं वा कृष्णवर्त्मना ॥ (२०।२)

abhedyaṃ bhāskareṇāpi svayaṃ vā kṛṣṇavartmanā ||

21.1२१.१

एष तस्यापि ते मार्गः परितापस्य गालव । (२१।१)

eṣa tasyāpi te mārgaḥ paritāpasya gālava |

21.2२१.२

ब्रूहि मे यदि गन्तव्यं प्रतीचीं शृणु वा मम ॥ (२१।२)

brūhi me yadi gantavyaṃ pratīcīṃ śṛṇu vā mama ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 107

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit