बृहदश्व उवाच । (१।१)

अथ काले शुभे प्राप्ते तिथौ पुण्ये क्षणे तथा । (१।२)

आजुहाव महीपालान् भीमो राजा स्वयंवरे ॥ (१।३)

तच्छ्रुत्वा पृथिवीपालाः सर्वे हृच्छयपीडिताः । (२।१)

त्वरिताः समुपाजग्मुर् दमयन्तीम् अभीप्सवः ॥ (२।२)

कनकस्तम्भरुचिरं तोरणेन विराजितम् । (३।१)

विविशुस् ते महारङ्गं नृपाः सिंहा इवाचलम् ॥ (३।२)

तत्रासनेषु विविधेष्वासीनाः पृथिवीक्षितः । (४।१)

सुरभिस्रग्धराः सर्वे सुमृष्टमणिकुण्डलाः ॥ (४।२)

तां राजसमितिं पूर्णां नागैर् भोगवतीम् इव । (५।१)

सम्पूर्णां पुरुषव्याघ्रैर् व्याघ्रैर् गिरिगुहाम् इव ॥ (५।२)

तत्र स्म पीना दृश्यन्ते बाहवः परिघोपमाः । (६।१)

आकारवन्तः सुश्लक्ष्णाः पञ्चशीर्षा इवोरगाः ॥ (६।२)

सुकेशान्तानि चारूणि सुनासानि शुभानि च । (७।१)

मुखानि राज्ञां शोभन्ते नक्षत्राणि यथा दिवि ॥ (७।२)

दमयन्ती ततो रङ्गं प्रविवेश शुभानना । (८।१)

मुष्णन्ती प्रभया राज्ञां चक्षूंषि च मनांसि च ॥ (८।२)

तस्या गात्रेषु पतिता तेषां दृष्टिर् महात्मनाम् । (९।१)

तत्र तत्रैव सक्ताभून् न चचाल च पश्यताम् ॥ (९।२)

ततः संकीर्त्यमानेषु राज्ञां नामसु भारत । (१०।१)

ददर्श भैमी पुरुषान् पञ्च तुल्याकृतीन् इव ॥ (१०।२)

तान् समीक्ष्य ततः सर्वान् निर्विशेषाकृतीन् स्थितान् । (११।१)

संदेहाद् अथ वैदर्भी नाभ्यजानान् नलं नृपम् । (११।२)

यं यं हि ददृशे तेषां तं तं मेने नलं नृपम् ॥ (११।३)

सा चिन्तयन्ती बुद्ध्याथ तर्कयामास भामिनी । (१२।१)

कथं नु देवाञ् जानीयां कथं विद्यां नलं नृपम् ॥ (१२।२)

एवं संचिन्तयन्ती सा वैदर्भी भृशदुःखिता । (१३।१)

श्रुतानि देवलिङ्गानि चिन्तयामास भारत ॥ (१३।२)

देवानां यानि लिङ्गानि स्थविरेभ्यः श्रुतानि मे । (१४।१)

तानीह तिष्ठतां भूमावेकस्यापि न लक्षये ॥ (१४।२)

सा विनिश्चित्य बहुधा विचार्य च पुनः पुनः । (१५।१)

शरणं प्रति देवानां प्राप्तकालम् अमन्यत ॥ (१५।२)

वाचा च मनसा चैव नमस्कारं प्रयुज्य सा । (१६।१)

देवेभ्यः प्राञ्जलिर् भूत्वा वेपमानेदम् अब्रवीत् ॥ (१६।२)

हंसानां वचनं श्रुत्वा यथा मे नैषधो वृतः । (१७।१)

पतित्वे तेन सत्येन देवास् तं प्रदिशन्तु मे ॥ (१७।२)

वाचा च मनसा चैव यथा नाभिचराम्यहम् । (१८।१)

तेन सत्येन विबुधास् तम् एव प्रदिशन्तु मे ॥ (१८।२)

यथा देवैः स मे भर्ता विहितो निषधाधिपः । (१९।१)

तेन सत्येन मे देवास् तम् एव प्रदिशन्तु मे ॥ (१९।२)

स्वं चैव रूपं पुष्यन्तु लोकपालाः सहेश्वराः । (२०।१)

यथाहम् अभिजानीयां पुण्यश्लोकं नराधिपम् ॥ (२०।२)

निशम्य दमयन्त्यास् तत् करुणं परिदेवितम् । (२१।१)

निश्चयं परमं तथ्यम् अनुरागं च नैषधे ॥ (२१।२)

मनोविशुद्धिं बुद्धिं च भक्तिं रागं च भारत । (२२।१)

यथोक्तं चक्रिरे देवाः सामर्थ्यं लिङ्गधारणे ॥ (२२।२)

सापश्यद् विबुधान् सर्वान् अस्वेदान् स्तब्धलोचनान् । (२३।१)

हृषितस्रग्रजोहीनान् स्थितान् अस्पृशतः क्षितिम् ॥ (२३।२)

छायाद्वितीयो म्लानस्रग् रजःस्वेदसमन्वितः । (२४।१)

भूमिष्ठो नैषधश् चैव निमेषेण च सूचितः ॥ (२४।२)

सा समीक्ष्य ततो देवान् पुण्यश्लोकं च भारत । (२५।१)

नैषधं वरयामास भैमी धर्मेण भारत ॥ (२५।२)

विलज्जमाना वस्त्रान्ते जग्राहायतलोचना । (२६।१)

स्कन्धदेशे ऽसृजच्चास्य स्रजं परमशोभनाम् । (२६।२)

वरयामास चैवैनं पतित्वे वरवर्णिनी ॥ (२६।३)

ततो हा हेति सहसा शब्दो मुक्तो नराधिपैः । (२७।१)

देवैर् महर्षिभिश् चैव साधु साध्विति भारत । (२७।२)

विस्मितैर् ईरितः शब्दः प्रशंसद्भिर् नलं नृपम् ॥ (२७।३)

वृते तु नैषधे भैम्या लोकपाला महौजसः । (२८।१)

प्रहृष्टमनसः सर्वे नलायाष्टौ वरान् ददुः ॥ (२८।२)

प्रत्यक्षदर्शनं यज्ञे गतिं चानुत्तमां शुभाम् । (२९।१)

नैषधाय ददौ शक्रः प्रीयमाणः शचीपतिः ॥ (२९।२)

अग्निर् आत्मभवं प्रादाद् यत्र वाञ्छति नैषधः । (३०।१)

लोकान् आत्मप्रभांश्चैव ददौ तस्मै हुताशनः ॥ (३०।२)

यमस्त्वन्नरसं प्रादाद् धर्मे च परमां स्थितिम् । (३१।१)

अपाम्पतिर् अपां भावं यत्र वाञ्छति नैषधः ॥ (३१।२)

स्रजं चोत्तमगन्धाढ्यां सर्वे च मिथुनं ददुः । (३२।१)

वरान् एवं प्रदायास्य देवास् ते त्रिदिवं गताः ॥ (३२।२)

पार्थिवाश्चानुभूयास्या विवाहं विस्मयान्विताः । (३३।१)

दमयन्त्याः प्रमुदिताः प्रतिजग्मुर् यथागतम् ॥ (३३।२)

अवाप्य नारीरत्नं तत् पुण्यश्लोको ऽपि पार्थिवः । (३४।१)

रेमे सह तया राजा शच्येव बलवृत्रहा ॥ (३४।२)

अतीव मुदितो राजा भ्राजमानो ऽंशुमान् इव । (३५।१)

अरञ्जयत् प्रजा वीरो धर्मेण परिपालयन् ॥ (३५।२)

ईजे चाप्यश्वमेधेन ययातिर् इव नाहुषः । (३६।१)

अन्यैश्च क्रतुभिर् धीमान् बहुभिश्चाप्तदक्षिणैः ॥ (३६।२)

पुनश्च रमणीयेषु वनेषूपवनेषु च । (३७।१)

दमयन्त्या सह नलो विजहारामरोपमः ॥ (३७।२)

एवं स यजमानश्च विहरंश्च नराधिपः । (३८।१)

ररक्ष वसुसम्पूर्णां वसुधां वसुधाधिपः ॥ (३८।२)