महाभारतMahābhārata

MBh, 4, 35

632 of 1995 · 55 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

स तां दृष्ट्वा विशालाक्षीं राजपुत्रीं सखीं सखा । (१।२)

sa tāṃ dṛṣṭvā viśālākṣīṃ rājaputrīṃ sakhīṃ sakhā |

1.3१.३

प्रहसन्न् अब्रवीद् राजन् कुत्रागमनम् इत्युत ॥ (१।३)

prahasann abravīd rājan kutrāgamanam ityuta ||

2.1२.१

तम् अब्रवीद् राजपुत्री समुपेत्य नरर्षभम् । (२।१)

tam abravīd rājaputrī samupetya nararṣabham |

2.2२.२

प्रणयं भावयन्ती स्म सखीमध्य इदं वचः ॥ (२।२)

praṇayaṃ bhāvayantī sma sakhīmadhya idaṃ vacaḥ ||

3.1३.१

गावो राष्ट्रस्य कुरुभिः काल्यन्ते नो बृहन्नडे । (३।१)

gāvo rāṣṭrasya kurubhiḥ kālyante no bṛhannaḍe |

3.2३.२

तान् विजेतुं मम भ्राता प्रयास्यति धनुर्धरः ॥ (३।२)

tān vijetuṃ mama bhrātā prayāsyati dhanurdharaḥ ||

4.1४.१

नचिरं च हतस्तस्य संग्रामे रथसारथिः । (४।१)

naciraṃ ca hatastasya saṃgrāme rathasārathiḥ |

4.2४.२

तेन नास्ति समः सूतो यो ऽस्य सारथ्यम् आचरेत् ॥ (४।२)

tena nāsti samaḥ sūto yo 'sya sārathyam ācaret ||

5.1५.१

तस्मै प्रयतमानाय सारथ्यर्थं बृहन्नडे । (५।१)

tasmai prayatamānāya sārathyarthaṃ bṛhannaḍe |

5.2५.२

आचचक्षे हयज्ञाने सैरन्ध्री कौशलं तव ॥ (५।२)

ācacakṣe hayajñāne sairandhrī kauśalaṃ tava ||

6.1६.१

सा सारथ्यं मम भ्रातुः कुरु साधु बृहन्नडे । (६।१)

sā sārathyaṃ mama bhrātuḥ kuru sādhu bṛhannaḍe |

6.2६.२

पुरा दूरतरं गावो ह्रियन्ते कुरुभिर् हि नः ॥ (६।२)

purā dūrataraṃ gāvo hriyante kurubhir hi naḥ ||

7.1७.१

अथैतद् वचनं मे ऽद्य नियुक्ता न करिष्यसि । (७।१)

athaitad vacanaṃ me 'dya niyuktā na kariṣyasi |

7.2७.२

प्रणयाद् उच्यमाना त्वं परित्यक्ष्यामि जीवितम् ॥ (७।२)

praṇayād ucyamānā tvaṃ parityakṣyāmi jīvitam ||

8.1८.१

एवम् उक्तस्तु सुश्रोण्या तया सख्या परंतपः । (८।१)

evam uktastu suśroṇyā tayā sakhyā paraṃtapaḥ |

8.2८.२

जगाम राजपुत्रस्य सकाशम् अमितौजसः ॥ (८।२)

jagāma rājaputrasya sakāśam amitaujasaḥ ||

9.1९.१

तं सा व्रजन्तं त्वरितं प्रभिन्नम् इव कुञ्जरम् । (९।१)

taṃ sā vrajantaṃ tvaritaṃ prabhinnam iva kuñjaram |

9.2९.२

अन्वगच्छद् विशालाक्षी शिशुर् गजवधूर् इव ॥ (९।२)

anvagacchad viśālākṣī śiśur gajavadhūr iva ||

10.1१०.१

दूराद् एव तु तं प्रेक्ष्य राजपुत्रो ऽभ्यभाषत । (१०।१)

dūrād eva tu taṃ prekṣya rājaputro 'bhyabhāṣata |

10.2१०.२

त्वया सारथिना पार्थः खाण्डवे ऽग्निम् अतर्पयत् ॥ (१०।२)

tvayā sārathinā pārthaḥ khāṇḍave 'gnim atarpayat ||

11.1११.१

पृथिवीम् अजयत् कृत्स्नां कुन्तीपुत्रो धनंजयः । (११।१)

pṛthivīm ajayat kṛtsnāṃ kuntīputro dhanaṃjayaḥ |

11.2११.२

सैरन्ध्री त्वां समाचष्ट सा हि जानाति पाण्डवान् ॥ (११।२)

sairandhrī tvāṃ samācaṣṭa sā hi jānāti pāṇḍavān ||

12.1१२.१

संयच्छ मामकान् अश्वांस्तथैव त्वं बृहन्नडे । (१२।१)

saṃyaccha māmakān aśvāṃstathaiva tvaṃ bṛhannaḍe |

12.2१२.२

कुरुभिर् योत्स्यमानस्य गोधनानि परीप्सतः ॥ (१२।२)

kurubhir yotsyamānasya godhanāni parīpsataḥ ||

13.1१३.१

अर्जुनस्य किलासीस्त्वं सारथिर् दयितः पुरा । (१३।१)

arjunasya kilāsīstvaṃ sārathir dayitaḥ purā |

13.2१३.२

त्वयाजयत् सहायेन पृथिवीं पाण्डवर्षभः ॥ (१३।२)

tvayājayat sahāyena pṛthivīṃ pāṇḍavarṣabhaḥ ||

14.1१४.१

एवम् उक्ता प्रत्युवाच राजपुत्रं बृहन्नडा । (१४।१)

evam uktā pratyuvāca rājaputraṃ bṛhannaḍā |

14.2१४.२

का शक्तिर् मम सारथ्यं कर्तुं संग्राममूर्धनि ॥ (१४।२)

kā śaktir mama sārathyaṃ kartuṃ saṃgrāmamūrdhani ||

15.1१५.१

गीतं वा यदि वा नृत्तं वादित्रं वा पृथग्विधम् । (१५।१)

gītaṃ vā yadi vā nṛttaṃ vāditraṃ vā pṛthagvidham |

15.2१५.२

तत् करिष्यामि भद्रं ते सारथ्यं तु कुतो मयि ॥ (१५।२)

tat kariṣyāmi bhadraṃ te sārathyaṃ tu kuto mayi ||

16.1१६.१

उत्तर उवाच । (१६।१)

uttara uvāca

16.2१६.२

बृहन्नडे गायनो वा नर्तनो वा पुनर् भव । (१६।२)

bṛhannaḍe gāyano vā nartano vā punar bhava |

16.3१६.३

क्षिप्रं मे रथम् आस्थाय निगृह्णीष्व हयोत्तमान् ॥ (१६।३)

kṣipraṃ me ratham āsthāya nigṛhṇīṣva hayottamān ||

17.1१७.१

वैशंपायन उवाच । (१७।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

17.2१७.२

स तत्र नर्मसंयुक्तम् अकरोत् पाण्डवो बहु । (१७।२)

sa tatra narmasaṃyuktam akarot pāṇḍavo bahu |

17.3१७.३

उत्तरायाः प्रमुखतः सर्वं जानन्न् अरिंदम ॥ (१७।३)

uttarāyāḥ pramukhataḥ sarvaṃ jānann ariṃdama ||

18.1१८.१

ऊर्ध्वम् उत्क्षिप्य कवचं शरीरे प्रत्यमुञ्चत । (१८।१)

ūrdhvam utkṣipya kavacaṃ śarīre pratyamuñcata |

18.2१८.२

कुमार्यस्तत्र तं दृष्ट्वा प्राहसन् पृथुलोचनाः ॥ (१८।२)

kumāryastatra taṃ dṛṣṭvā prāhasan pṛthulocanāḥ ||

19.1१९.१

स तु दृष्ट्वा विमुह्यन्तं स्वयम् एवोत्तरस्ततः । (१९।१)

sa tu dṛṣṭvā vimuhyantaṃ svayam evottarastataḥ |

19.2१९.२

कवचेन महार्हेण समनह्यद् बृहन्नडाम् ॥ (१९।२)

kavacena mahārheṇa samanahyad bṛhannaḍām ||

20.1२०.१

स बिभ्रत् कवचं चाग्र्यं स्वयम् अप्यंशुमत्प्रभम् । (२०।१)

sa bibhrat kavacaṃ cāgryaṃ svayam apyaṃśumatprabham |

20.2२०.२

ध्वजं च सिंहम् उच्छ्रित्य सारथ्ये समकल्पयत् ॥ (२०।२)

dhvajaṃ ca siṃham ucchritya sārathye samakalpayat ||

21.1२१.१

धनूंषि च महार्हाणि बाणांश्च रुचिरान् बहून् । (२१।१)

dhanūṃṣi ca mahārhāṇi bāṇāṃśca rucirān bahūn |

21.2२१.२

आदाय प्रययौ वीरः स बृहन्नडसारथिः ॥ (२१।२)

ādāya prayayau vīraḥ sa bṛhannaḍasārathiḥ ||

22.1२२.१

अथोत्तरा च कन्याश्च सख्यस्ताम् अब्रुवंस्तदा । (२२।१)

athottarā ca kanyāśca sakhyastām abruvaṃstadā |

22.2२२.२

बृहन्नडे आनयेथा वासांसि रुचिराणि नः ॥ (२२।२)

bṛhannaḍe ānayethā vāsāṃsi rucirāṇi naḥ ||

23.1२३.१

पाञ्चालिकार्थं सूक्ष्माणि चित्राणि विविधानि च । (२३।१)

pāñcālikārthaṃ sūkṣmāṇi citrāṇi vividhāni ca |

23.2२३.२

विजित्य संग्रामगतान् भीष्मद्रोणमुखान् कुरून् ॥ (२३।२)

vijitya saṃgrāmagatān bhīṣmadroṇamukhān kurūn ||

24.1२४.१

अथ ता ब्रुवतीः कन्याः सहिताः पाण्डुनन्दनः । (२४।१)

atha tā bruvatīḥ kanyāḥ sahitāḥ pāṇḍunandanaḥ |

24.2२४.२

प्रत्युवाच हसन् पार्थो मेघदुन्दुभिनिःस्वनः ॥ (२४।२)

pratyuvāca hasan pārtho meghadundubhiniḥsvanaḥ ||

25.1२५.१

यद्युत्तरो ऽयं संग्रामे विजेष्यति महारथान् । (२५।१)

yadyuttaro 'yaṃ saṃgrāme vijeṣyati mahārathān |

25.2२५.२

अथाहरिष्ये वासांसि दिव्यानि रुचिराणि च ॥ (२५।२)

athāhariṣye vāsāṃsi divyāni rucirāṇi ca ||

26.1२६.१

एवम् उक्त्वा तु बीभत्सुस्ततः प्राचोदयद्धयान् । (२६।१)

evam uktvā tu bībhatsustataḥ prācodayaddhayān |

26.2२६.२

कुरून् अभिमुखाञ् शूरो नानाध्वजपताकिनः ॥ (२६।२)

kurūn abhimukhāñ śūro nānādhvajapatākinaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 4, 35

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit