संजय उवाच । (१।१)

ततः कर्णो रणे दृष्ट्वा पार्षतं परवीरहा । (१।२)

आजघानोरसि शरैर् दशभिर् मर्मभेदिभिः ॥ (१।३)

प्रतिविव्याध तं तूर्णं धृष्टद्युम्नो ऽपि मारिष । (२।१)

पञ्चभिः सायकैर् हृष्टस्तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ (२।२)

तावन्योन्यं शरैः संख्ये संछाद्य सुमहारथौ । (३।१)

पुनः पूर्णायतोत्सृष्टैर् विव्यधाते परस्परम् ॥ (३।२)

ततः पाञ्चालमुख्यस्य धृष्टद्युम्नस्य संयुगे । (४।१)

सारथिं चतुरश्चाश्वान् कर्णो विव्याध सायकैः ॥ (४।२)

कार्मुकप्रवरं चास्य प्रचिछेद शितैः शरैः । (५।१)

सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडाद् अपातयत् ॥ (५।२)

धृष्टद्युम्नस्तु विरथो हताश्वो हतसारथिः । (६।१)

गृहीत्वा परिघं घोरं कर्णस्याश्वान् अपीपिषत् ॥ (६।२)

विद्धश्च बहुभिस्तेन शरैर् आशीविषोपमैः । (७।१)

ततो युधिष्ठिरानीकं पद्भ्याम् एवान्ववर्तत । (७।२)

आरुरोह रथं चापि सहदेवस्य मारिष ॥ (७।३)

कर्णस्यापि रथे वाहान् अन्यान् सूतो न्ययोजयत् । (८।१)

शङ्खवर्णान्महावेगान् सैन्धवान् साधुवाहिनः ॥ (८।२)

लब्धलक्ष्यस्तु राधेयः पाञ्चालानां महारथान् । (९।१)

अभ्यपीडयद् आयस्तः शरैर् मेघ इवाचलान् ॥ (९।२)

सा पीड्यमाना कर्णेन पाञ्चालानां महाचमूः । (१०।१)

सम्प्राद्रवत् सुसंत्रस्ता सिंहेनेवार्दिता मृगी ॥ (१०।२)

पतितास्तुरगेभ्यश्च गजेभ्यश्च महीतले । (११।१)

रथेभ्यश्च नरास्तूर्णम् अदृश्यन्त ततस्ततः ॥ (११।२)

धावमानस्य योधस्य क्षुरप्रैः स महामृधे । (१२।१)

बाहू चिछेद वै कर्णः शिरश्चैव सकुण्डलम् ॥ (१२।२)

ऊरू चिछेद चान्यस्य गजस्थस्य विशां पते । (१३।१)

वाजिपृष्ठगतस्यापि भूमिष्ठस्य च मारिष ॥ (१३।२)

नाज्ञासिषुर् धावमाना बहवश्च महारथाः । (१४।१)

संछिन्नान्यात्मगात्राणि वाहनानि च संयुगे ॥ (१४।२)

ते वध्यमानाः समरे पाञ्चालाः सृञ्जयैः सह । (१५।१)

तृणप्रस्पन्दनाच्चापि सूतपुत्रं स्म मेनिरे ॥ (१५।२)

अपि स्वं समरे योधं धावमानं विचेतसः । (१६।१)

कर्णम् एवाभ्यमन्यन्त ततो भीता द्रवन्ति ते ॥ (१६।२)

तान्यनीकानि भग्नानि द्रवमाणानि भारत । (१७।१)

अभ्यद्रवद् द्रुतं कर्णः पृष्ठतो विकिरञ् शरान् ॥ (१७।२)

अवेक्षमाणास्ते ऽन्योन्यं सुसंमूढा विचेतसः । (१८।१)

नाशक्नुवन्न् अवस्थातुं काल्यमाना महात्मना ॥ (१८।२)

कर्णेनाभ्याहता राजन् पाञ्चालाः परमेषुभिः । (१९।१)

द्रोणेन च दिशः सर्वा वीक्षमाणाः प्रदुद्रुवुः ॥ (१९।२)

ततो युधिष्ठिरो राजा स्वसैन्यं प्रेक्ष्य विद्रुतम् । (२०।१)

अपयाने मतिं कृत्वा फल्गुनं वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (२०।२)

पश्य कर्णं महेष्वासं धनुष्पाणिम् अवस्थितम् । (२१।१)

निशीथे दारुणे काले तपन्तम् इव भास्करम् ॥ (२१।२)

कर्णसायकनुन्नानां क्रोशताम् एष निस्वनः । (२२।१)

अनिशं श्रूयते पार्थ त्वद्बन्धूनाम् अनाथवत् ॥ (२२।२)

यथा विसृजतश्चास्य संदधानस्य चाशुगान् । (२३।१)

पश्यामि जयविक्रान्तं क्षपयिष्यति नो ध्रुवम् ॥ (२३।२)

यद् अत्रानन्तरं कार्यं प्राप्तकालं प्रपश्यसि । (२४।१)

कर्णस्य वधसंयुक्तं तत् कुरुष्व धनंजय ॥ (२४।२)

एवम् उक्तो महाबाहुः पार्थः कृष्णम् अथाब्रवीत् । (२५।१)

भीतः कुन्तीसुतो राजा राधेयस्यातिविक्रमात् ॥ (२५।२)

एवं गते प्राप्तकालं कर्णानीके पुनः पुनः । (२६।१)

भवान् व्यवस्यतां क्षिप्रं द्रवते हि वरूथिनी ॥ (२६।२)

द्रोणसायकनुन्नानां भग्नानां मधुसूदन । (२७।१)

कर्णेन त्रास्यमानानाम् अवस्थानं न विद्यते ॥ (२७।२)

पश्यामि च तथा कर्णं विचरन्तम् अभीतवत् । (२८।१)

द्रवमाणान् रथोदारान् किरन्तं विशिखैः शितैः ॥ (२८।२)

नैतद् अस्योत्सहे सोढुं चरितं रणमूर्धनि । (२९।१)

प्रत्यक्षं वृष्णिशार्दूल पादस्पर्शम् इवोरगः ॥ (२९।२)

स भवान् अत्र यात्वाशु यत्र कर्णो महारथः । (३०।१)

अहम् एनं वधिष्यामि मां वैष मधुसूदन ॥ (३०।२)

वासुदेव उवाच । (३१।१)

पश्यामि कर्णं कौन्तेय देवराजम् इवाहवे । (३१।२)

विचरन्तं नरव्याघ्रम् अतिमानुषविक्रमम् ॥ (३१।३)

नैतस्यान्यो ऽस्ति समरे प्रत्युद्याता धनंजय । (३२।१)

ऋते त्वां पुरुषव्याघ्र राक्षसाद् वा घटोत्कचात् ॥ (३२।२)

न तु तावद् अहं मन्ये प्राप्तकालं तवानघ । (३३।१)

समागमं महाबाहो सूतपुत्रेण संयुगे ॥ (३३।२)

दीप्यमाना महोल्केव तिष्ठत्यस्य हि वासवी । (३४।१)

त्वदर्थं हि महाबाहो रौद्ररूपं बिभर्ति च ॥ (३४।२)

घटोत्कचस्तु राधेयं प्रत्युद्यातु महाबलः । (३५।१)

स हि भीमेन बलिना जातः सुरपराक्रमः ॥ (३५।२)

तस्मिन् अस्त्राणि दिव्यानि राक्षसान्यासुराणि च । (३६।१)

सततं चानुरक्तो वो हितैषी च घटोत्कचः । (३६।२)

विजेष्यति रणे कर्णम् इति मे नात्र संशयः ॥ (३६।३)

संजय उवाच । (३७।१)

एवम् उक्त्वा महाबाहुः पार्थं पुष्करलोचनः । (३७।२)

आजुहावाथ तद् रक्षः तच्चासीत् प्रादुर् अग्रतः ॥ (३७।३)

कवची स शरी खड्गी सधन्वा च विशां पते । (३८।१)

अभिवाद्य ततः कृष्णं पाण्डवं च धनंजयम् । (३८।२)

अब्रवीत् तं तदा हृष्टस्त्वयम् अस्म्यनुशाधि माम् ॥ (३८।३)

ततस्तं मेघसंकाशं दीप्तास्यं दीप्तकुण्डलम् । (३९।१)

अभ्यभाषत हैडिम्बं दाशार्हः प्रहसन्न् इव ॥ (३९।२)

घटोत्कच विजानीहि यत् त्वां वक्ष्यामि पुत्रक । (४०।१)

प्राप्तो विक्रमकालो ऽयं तव नान्यस्य कस्यचित् ॥ (४०।२)

स भवान्मज्जमानानां बन्धूनां त्वं प्लवो यथा । (४१।१)

विविधानि तवास्त्राणि सन्ति माया च राक्षसी ॥ (४१।२)

पश्य कर्णेन हैडिम्ब पाण्डवानाम् अनीकिनी । (४२।१)

काल्यमाना यथा गावः पालेन रणमूर्धनि ॥ (४२।२)

एष कर्णो महेष्वासो मतिमान् दृढविक्रमः । (४३।१)

पाण्डवानाम् अनीकेषु निहन्ति क्षत्रियर्षभान् ॥ (४३।२)

किरन्तः शरवर्षाणि महान्ति दृढधन्विनः । (४४।१)

न शक्नुवन्त्यवस्थातुं पीड्यमानाः शरार्चिषा ॥ (४४।२)

निशीथे सूतपुत्रेण शरवर्षेण पीडिताः । (४५।१)

एते द्रवन्ति पाञ्चालाः सिंहस्येव भयान्मृगाः ॥ (४५।२)

एतस्यैवं प्रवृद्धस्य सूतपुत्रस्य संयुगे । (४६।१)

निषेद्धा विद्यते नान्यस्त्वद् ऋते भीमविक्रम ॥ (४६।२)

स त्वं कुरु महाबाहो कर्म युक्तम् इहात्मनः । (४७।१)

मातुलानां पितॄणां च तेजसो ऽस्त्रबलस्य च ॥ (४७।२)

एतदर्थं हि हैडिम्ब पुत्रान् इच्छन्ति मानवाः । (४८।१)

कथं नस्तारयेद् दुःखात् स त्वं तारय बान्धवान् ॥ (४८।२)

तव ह्यस्त्रबलं भीमं मायाश्च तव दुस्तराः । (४९।१)

संग्रामे युध्यमानस्य सततं भीमनन्दन ॥ (४९।२)

पाण्डवानां प्रभग्नानां कर्णेन शितसायकैः । (५०।१)

मज्जतां धार्तराष्ट्रेषु भव पारं परंतप ॥ (५०।२)

रात्रौ हि राक्षसा भूयो भवन्त्यमितविक्रमाः । (५१।१)

बलवन्तः सुदुर्धर्षाः शूरा विक्रान्तचारिणः ॥ (५१।२)

जहि कर्णं महेष्वासं निशीथे मायया रणे । (५२।१)

पार्था द्रोणं वधिष्यन्ति धृष्टद्युम्नपुरोगमाः ॥ (५२।२)

केशवस्य वचः श्रुत्वा बीभत्सुर् अपि राक्षसम् । (५३।१)

अभ्यभाषत कौरव्य घटोत्कचम् अरिंदमम् ॥ (५३।२)

घटोत्कच भवांश्चैव दीर्घबाहुश्च सात्यकिः । (५४।१)

मतौ मे सर्वसैन्येषु भीमसेनश्च पाण्डवः ॥ (५४।२)

स भवान् यातु कर्णेन द्वैरथं युध्यतां निशि । (५५।१)

सात्यकिः पृष्ठगोपस्ते भविष्यति महारथः ॥ (५५।२)

जहि कर्णं रणे शूरं सात्वतेन सहायवान् । (५६।१)

यथेन्द्रस्तारकं पूर्वं स्कन्देन सह जघ्निवान् ॥ (५६।२)

घटोत्कच उवाच । (५७।१)

अलम् एवास्मि कर्णाय द्रोणायालं च सत्तम । (५७।२)

अन्येषां क्षत्रियाणां च कृतास्त्राणां महात्मनाम् ॥ (५७।३)

अद्य दास्यामि संग्रामं सूतपुत्राय तं निशि । (५८।१)

यं जनाः सम्प्रवक्ष्यन्ति यावद् भूमिर् धरिष्यति ॥ (५८।२)

न चात्र शूरान्मोक्ष्यामि न भीतान्न कृताञ्जलीन् । (५९।१)

सर्वान् एव वधिष्यामि राक्षसं धर्मम् आस्थितः ॥ (५९।२)

संजय उवाच । (६०।१)

एवम् उक्त्वा महाबाहुर् हैडिम्बः परवीरहा । (६०।२)

अभ्ययात् तुमुले कर्णं तव सैन्यं विभीषयन् ॥ (६०।३)

तम् आपतन्तं संक्रुद्धं दीप्तास्यम् इव पन्नगम् । (६१।१)

अभ्यस्यन् परमेष्वासः प्रतिजग्राह सूतजः ॥ (६१।२)

तयोः समभवद् युद्धं कर्णराक्षसयोर् निशि । (६२।१)

गर्जतो राजशार्दूल शक्रप्रह्रादयोर् इव ॥ (६२।२)