MBh, 13, 138
Select a line for its word-by-word analysis.
शृणु मूढ गुणान् कांश्चिद् ब्राह्मणानां महात्मनाम् । (१।२)
śṛṇu mūḍha guṇān kāṃścid brāhmaṇānāṃ mahātmanām |
ये त्वया कीर्तिता राजंस्तेभ्यो ऽथ ब्राह्मणो वरः ॥ (१।३)
ye tvayā kīrtitā rājaṃstebhyo 'tha brāhmaṇo varaḥ ||
त्यक्त्वा महीत्वं भूमिस्तु स्पर्धयाङ्गनृपस्य ह । (२।१)
tyaktvā mahītvaṃ bhūmistu spardhayāṅganṛpasya ha |
नाशं जगाम तां विप्रो व्यष्टम्भयत कश्यपः ॥ (२।२)
nāśaṃ jagāma tāṃ vipro vyaṣṭambhayata kaśyapaḥ ||
अपिबत् तेजसा ह्य् आपः स्वयम् एवाङ्गिराः पुरा ॥ (३।२)
apibat tejasā hy āpaḥ svayam evāṅgirāḥ purā ||
तस्मिन्न् अहं च क्रुद्धे वै जगत् त्यक्त्वा ततो गतः । (५।१)
tasminn ahaṃ ca kruddhe vai jagat tyaktvā tato gataḥ |
व्यतिष्ठम् अग्निहोत्रे च चिरम् अङ्गिरसो भयात् ॥ (५।२)
vyatiṣṭham agnihotre ca ciram aṅgiraso bhayāt ||
अहल्यां कामयानो वै धर्मार्थं च न हिंसितः ॥ (६।२)
ahalyāṃ kāmayāno vai dharmārthaṃ ca na hiṃsitaḥ ||
ब्राह्मणैर् अभिशप्तः संल्लवणोदः कृतो विभो ॥ (७।२)
brāhmaṇair abhiśaptaḥ saṃllavaṇodaḥ kṛto vibho ||
सुवर्णवर्णो निर्धूमः संहतोर्ध्वशिखः कविः । (८।१)
suvarṇavarṇo nirdhūmaḥ saṃhatordhvaśikhaḥ kaviḥ |
क्रुद्धेनाङ्गिरसा शप्तो गुणैर् एतैर् विवर्जितः ॥ (८।२)
kruddhenāṅgirasā śapto guṇair etair vivarjitaḥ ||
मरुतश्चूर्णितान् पश्य ये ऽहसन्त महोदधिम् । (९।१)
marutaścūrṇitān paśya ye 'hasanta mahodadhim |
समो न त्वं द्विजातिभ्यः श्रेष्ठं विद्धि नराधिप । (१०।१)
samo na tvaṃ dvijātibhyaḥ śreṣṭhaṃ viddhi narādhipa |
गर्भस्थान् ब्राह्मणान् सम्यङ् नमस्यति किल प्रभुः ॥ (१०।२)
garbhasthān brāhmaṇān samyaṅ namasyati kila prabhuḥ ||
दण्डकानां महद् राज्यं ब्राह्मणेन विनाशितम् । (११।१)
daṇḍakānāṃ mahad rājyaṃ brāhmaṇena vināśitam |
तालजङ्घं महत् क्षत्रम् और्वेणैकेन नाशितम् ॥ (११।२)
tālajaṅghaṃ mahat kṣatram aurveṇaikena nāśitam ||
त्वया च विपुलं राज्यं बलं धर्मः श्रुतं तथा । (१२।१)
tvayā ca vipulaṃ rājyaṃ balaṃ dharmaḥ śrutaṃ tathā |
दत्तात्रेयप्रसादेन प्राप्तं परमदुर्लभम् ॥ (१२।२)
dattātreyaprasādena prāptaṃ paramadurlabham ||
अग्निं त्वं यजसे नित्यं कस्माद् अर्जुन ब्राह्मणम् । (१३।१)
agniṃ tvaṃ yajase nityaṃ kasmād arjuna brāhmaṇam |
स हि सर्वस्य लोकस्य हव्यवाट् किं न वेत्सि तम् ॥ (१३।२)
sa hi sarvasya lokasya havyavāṭ kiṃ na vetsi tam ||
अथ वा ब्राह्मणश्रेष्ठम् अनु भूतानुपालकम् । (१४।१)
atha vā brāhmaṇaśreṣṭham anu bhūtānupālakam |
कर्तारं जीवलोकस्य कस्माज्जानन् विमुह्यसे ॥ (१४।२)
kartāraṃ jīvalokasya kasmājjānan vimuhyase ||
तथा प्रजापतिर् ब्रह्मा अव्यक्तः प्रभवाप्ययः । (१५।१)
tathā prajāpatir brahmā avyaktaḥ prabhavāpyayaḥ |
येनेदं निखिलं विश्वं जनितं स्थावरं चरम् ॥ (१५।२)
yenedaṃ nikhilaṃ viśvaṃ janitaṃ sthāvaraṃ caram ||
अण्डजातं तु ब्रह्माणं केचिद् इच्छन्त्यपण्डिताः । (१६।१)
aṇḍajātaṃ tu brahmāṇaṃ kecid icchantyapaṇḍitāḥ |
अण्डाद् भिन्नाद् बभुः शैला दिशो ऽम्भः पृथिवी दिवम् ॥ (१६।२)
aṇḍād bhinnād babhuḥ śailā diśo 'mbhaḥ pṛthivī divam ||
द्रष्टव्यं नैतद् एवं हि कथं ज्यायस्तमो हि सः । (१७।१)
draṣṭavyaṃ naitad evaṃ hi kathaṃ jyāyastamo hi saḥ |
स्मृतम् आकाशम् अण्डं तु तस्माज्जातः पितामहः ॥ (१७।२)
smṛtam ākāśam aṇḍaṃ tu tasmājjātaḥ pitāmahaḥ ||
तिष्ठेत् कथम् इति ब्रूहि न किंचिद्धि तदा भवेत् । (१८।१)
tiṣṭhet katham iti brūhi na kiṃciddhi tadā bhavet |
अहंकार इति प्रोक्तः सर्वतेजोगतः प्रभुः ॥ (१८।२)
ahaṃkāra iti proktaḥ sarvatejogataḥ prabhuḥ ||
नास्त्यण्डम् अस्ति तु ब्रह्मा स राजंल्लोकभावनः । (१९।१)
nāstyaṇḍam asti tu brahmā sa rājaṃllokabhāvanaḥ |
इत्युक्तः स तदा तूष्णीम् अभूद् वायुस्तम् अब्रवीत् ॥ (१९।२)
ityuktaḥ sa tadā tūṣṇīm abhūd vāyustam abravīt ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.