महाभारतMahābhārata

MBh, 13, 138

1819 of 1995 · 39 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वायुर् उवाच । (१।१)

vāyur uvāca

1.2१.२

शृणु मूढ गुणान् कांश्चिद् ब्राह्मणानां महात्मनाम् । (१।२)

śṛṇu mūḍha guṇān kāṃścid brāhmaṇānāṃ mahātmanām |

1.3१.३

ये त्वया कीर्तिता राजंस्तेभ्यो ऽथ ब्राह्मणो वरः ॥ (१।३)

ye tvayā kīrtitā rājaṃstebhyo 'tha brāhmaṇo varaḥ ||

2.1२.१

त्यक्त्वा महीत्वं भूमिस्तु स्पर्धयाङ्गनृपस्य ह । (२।१)

tyaktvā mahītvaṃ bhūmistu spardhayāṅganṛpasya ha |

2.2२.२

नाशं जगाम तां विप्रो व्यष्टम्भयत कश्यपः ॥ (२।२)

nāśaṃ jagāma tāṃ vipro vyaṣṭambhayata kaśyapaḥ ||

3.1३.१

अक्षया ब्राह्मणा राजन् दिवि चेह च नित्यदा । (३।१)

akṣayā brāhmaṇā rājan divi ceha ca nityadā |

3.2३.२

अपिबत् तेजसा ह्य् आपः स्वयम् एवाङ्गिराः पुरा ॥ (३।२)

apibat tejasā hy āpaḥ svayam evāṅgirāḥ purā ||

4.1४.१

स ताः पिबन् क्षीरम् इव नातृप्यत महातपाः । (४।१)

sa tāḥ piban kṣīram iva nātṛpyata mahātapāḥ |

4.2४.२

अपूरयन्महौघेन महीं सर्वां च पार्थिव ॥ (४।२)

apūrayanmahaughena mahīṃ sarvāṃ ca pārthiva ||

5.1५.१

तस्मिन्न् अहं च क्रुद्धे वै जगत् त्यक्त्वा ततो गतः । (५।१)

tasminn ahaṃ ca kruddhe vai jagat tyaktvā tato gataḥ |

5.2५.२

व्यतिष्ठम् अग्निहोत्रे च चिरम् अङ्गिरसो भयात् ॥ (५।२)

vyatiṣṭham agnihotre ca ciram aṅgiraso bhayāt ||

6.1६.१

अभिशप्तश्च भगवान् गौतमेन पुरंदरः । (६।१)

abhiśaptaśca bhagavān gautamena puraṃdaraḥ |

6.2६.२

अहल्यां कामयानो वै धर्मार्थं च न हिंसितः ॥ (६।२)

ahalyāṃ kāmayāno vai dharmārthaṃ ca na hiṃsitaḥ ||

7.1७.१

तथा समुद्रो नृपते पूर्णो मृष्टेन वारिणा । (७।१)

tathā samudro nṛpate pūrṇo mṛṣṭena vāriṇā |

7.2७.२

ब्राह्मणैर् अभिशप्तः संल्लवणोदः कृतो विभो ॥ (७।२)

brāhmaṇair abhiśaptaḥ saṃllavaṇodaḥ kṛto vibho ||

8.1८.१

सुवर्णवर्णो निर्धूमः संहतोर्ध्वशिखः कविः । (८।१)

suvarṇavarṇo nirdhūmaḥ saṃhatordhvaśikhaḥ kaviḥ |

8.2८.२

क्रुद्धेनाङ्गिरसा शप्तो गुणैर् एतैर् विवर्जितः ॥ (८।२)

kruddhenāṅgirasā śapto guṇair etair vivarjitaḥ ||

9.1९.१

मरुतश्चूर्णितान् पश्य ये ऽहसन्त महोदधिम् । (९।१)

marutaścūrṇitān paśya ye 'hasanta mahodadhim |

9.2९.२

सुवर्णधारिणा नित्यम् अवशप्ता द्विजातिना ॥ (९।२)

suvarṇadhāriṇā nityam avaśaptā dvijātinā ||

10.1१०.१

समो न त्वं द्विजातिभ्यः श्रेष्ठं विद्धि नराधिप । (१०।१)

samo na tvaṃ dvijātibhyaḥ śreṣṭhaṃ viddhi narādhipa |

10.2१०.२

गर्भस्थान् ब्राह्मणान् सम्यङ् नमस्यति किल प्रभुः ॥ (१०।२)

garbhasthān brāhmaṇān samyaṅ namasyati kila prabhuḥ ||

11.1११.१

दण्डकानां महद् राज्यं ब्राह्मणेन विनाशितम् । (११।१)

daṇḍakānāṃ mahad rājyaṃ brāhmaṇena vināśitam |

11.2११.२

तालजङ्घं महत् क्षत्रम् और्वेणैकेन नाशितम् ॥ (११।२)

tālajaṅghaṃ mahat kṣatram aurveṇaikena nāśitam ||

12.1१२.१

त्वया च विपुलं राज्यं बलं धर्मः श्रुतं तथा । (१२।१)

tvayā ca vipulaṃ rājyaṃ balaṃ dharmaḥ śrutaṃ tathā |

12.2१२.२

दत्तात्रेयप्रसादेन प्राप्तं परमदुर्लभम् ॥ (१२।२)

dattātreyaprasādena prāptaṃ paramadurlabham ||

13.1१३.१

अग्निं त्वं यजसे नित्यं कस्माद् अर्जुन ब्राह्मणम् । (१३।१)

agniṃ tvaṃ yajase nityaṃ kasmād arjuna brāhmaṇam |

13.2१३.२

स हि सर्वस्य लोकस्य हव्यवाट् किं न वेत्सि तम् ॥ (१३।२)

sa hi sarvasya lokasya havyavāṭ kiṃ na vetsi tam ||

14.1१४.१

अथ वा ब्राह्मणश्रेष्ठम् अनु भूतानुपालकम् । (१४।१)

atha vā brāhmaṇaśreṣṭham anu bhūtānupālakam |

14.2१४.२

कर्तारं जीवलोकस्य कस्माज्जानन् विमुह्यसे ॥ (१४।२)

kartāraṃ jīvalokasya kasmājjānan vimuhyase ||

15.1१५.१

तथा प्रजापतिर् ब्रह्मा अव्यक्तः प्रभवाप्ययः । (१५।१)

tathā prajāpatir brahmā avyaktaḥ prabhavāpyayaḥ |

15.2१५.२

येनेदं निखिलं विश्वं जनितं स्थावरं चरम् ॥ (१५।२)

yenedaṃ nikhilaṃ viśvaṃ janitaṃ sthāvaraṃ caram ||

16.1१६.१

अण्डजातं तु ब्रह्माणं केचिद् इच्छन्त्यपण्डिताः । (१६।१)

aṇḍajātaṃ tu brahmāṇaṃ kecid icchantyapaṇḍitāḥ |

16.2१६.२

अण्डाद् भिन्नाद् बभुः शैला दिशो ऽम्भः पृथिवी दिवम् ॥ (१६।२)

aṇḍād bhinnād babhuḥ śailā diśo 'mbhaḥ pṛthivī divam ||

17.1१७.१

द्रष्टव्यं नैतद् एवं हि कथं ज्यायस्तमो हि सः । (१७।१)

draṣṭavyaṃ naitad evaṃ hi kathaṃ jyāyastamo hi saḥ |

17.2१७.२

स्मृतम् आकाशम् अण्डं तु तस्माज्जातः पितामहः ॥ (१७।२)

smṛtam ākāśam aṇḍaṃ tu tasmājjātaḥ pitāmahaḥ ||

18.1१८.१

तिष्ठेत् कथम् इति ब्रूहि न किंचिद्धि तदा भवेत् । (१८।१)

tiṣṭhet katham iti brūhi na kiṃciddhi tadā bhavet |

18.2१८.२

अहंकार इति प्रोक्तः सर्वतेजोगतः प्रभुः ॥ (१८।२)

ahaṃkāra iti proktaḥ sarvatejogataḥ prabhuḥ ||

19.1१९.१

नास्त्यण्डम् अस्ति तु ब्रह्मा स राजंल्लोकभावनः । (१९।१)

nāstyaṇḍam asti tu brahmā sa rājaṃllokabhāvanaḥ |

19.2१९.२

इत्युक्तः स तदा तूष्णीम् अभूद् वायुस्तम् अब्रवीत् ॥ (१९।२)

ityuktaḥ sa tadā tūṣṇīm abhūd vāyustam abravīt ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 13, 138

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit