धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

दैवम् एव परं मन्ये धिक् पौरुषम् अनर्थकम् । (१।२)

यत्राधिरथिर् आयस्तो नातरत् पाण्डवं रणे ॥ (१।३)

कर्णः पार्थान् सगोविन्दाञ् जेतुम् उत्सहते रणे । (२।१)

न च कर्णसमं योधं लोके पश्यामि कंचन । (२।२)

इति दुर्योधनस्याहम् अश्रौषं जल्पतो मुहुः ॥ (२।३)

कर्णो हि बलवाञ् शूरो दृढधन्वा जितक्लमः । (३।१)

इति माम् अब्रवीत् सूत मन्दो दुर्योधनः पुरा ॥ (३।२)

वसुषेणसहायं मां नालं देवापि संयुगे । (४।१)

किमु पाण्डुसुता राजन् गतसत्त्वा विचेतसः ॥ (४।२)

तत्र तं निर्जितं दृष्ट्वा भुजंगम् इव निर्विषम् । (५।१)

युद्धात् कर्णम् अपक्रान्तं किं स्विद् दुर्योधनो ऽब्रवीत् ॥ (५।२)

अहो दुर्मुखम् एवैकं युद्धानाम् अविशारदम् । (६।१)

प्रावेशयद्धुतवहं पतंगम् इव मोहितः ॥ (६।२)

अश्वत्थामा मद्रराजः कृपः कर्णश्च संगताः । (७।१)

न शक्ताः प्रमुखे स्थातुं नूनं भीमस्य संजय ॥ (७।२)

ते ऽपि चास्य महाघोरं बलं नागायुतोपमम् । (८।१)

जानन्तो व्यवसायं च क्रूरं मारुततेजसः ॥ (८।२)

किमर्थं क्रूरकर्माणं यमकालान्तकोपमम् । (९।१)

बलसंरम्भवीर्यज्ञाः कोपयिष्यन्ति संयुगे ॥ (९।२)

कर्णस्त्वेको महाबाहुः स्वबाहुबलम् आश्रितः । (१०।१)

भीमसेनम् अनादृत्य रणे ऽयुध्यत सूतजः ॥ (१०।२)

यो ऽजयत् समरे कर्णं पुरंदर इवासुरम् । (११।१)

न स पाण्डुसुतो जेतुं शक्यः केनचिद् आहवे ॥ (११।२)

द्रोणं यः सम्प्रमथ्यैकः प्रविष्टो मम वाहिनीम् । (१२।१)

भीमो धनंजयान्वेषी कस्तम् अर्छेज्जिजीविषुः ॥ (१२।२)

को हि संजय भीमस्य स्थातुम् उत्सहते ऽग्रतः । (१३।१)

उद्यताशनिवज्रस्य महेन्द्रस्येव दानवः ॥ (१३।२)

प्रेतराजपुरं प्राप्य निवर्तेतापि मानवः । (१४।१)

न भीमसेनं सम्प्राप्य निवर्तेत कदाचन ॥ (१४।२)

पतंगा इव वह्निं ते प्राविशन्न् अल्पचेतसः । (१५।१)

ये भीमसेनं संक्रुद्धम् अभ्यधावन् विमोहिताः ॥ (१५।२)

यत् तत् सभायां भीमेन मम पुत्रवधाश्रयम् । (१६।१)

शप्तं संरम्भिणोग्रेण कुरूणां शृण्वतां तदा ॥ (१६।२)

तन्नूनम् अभिसंचिन्त्य दृष्ट्वा कर्णं च निर्जितम् । (१७।१)

दुःशासनः सह भ्रात्रा भयाद् भीमाद् उपारमत् ॥ (१७।२)

यश्च संजय दुर्बुद्धिर् अब्रवीत् समितौ मुहुः । (१८।१)

कर्णो दुःशासनो ऽहं च जेष्यामो युधि पाण्डवान् ॥ (१८।२)

स नूनं विरथं दृष्ट्वा कर्णं भीमेन निर्जितम् । (१९।१)

प्रत्याख्यानाच्च कृष्णस्य भृशं तप्यति संजय ॥ (१९।२)

दृष्ट्वा भ्रातॄन् हतान् युद्धे भीमसेनेन दंशितान् । (२०।१)

आत्मापराधात् सुमहन्नूनं तप्यति पुत्रकः ॥ (२०।२)

को हि जीवितम् अन्विच्छन् प्रतीपं पाण्डवं व्रजेत् । (२१।१)

भीमं भीमायुधं क्रुद्धं साक्षात् कालम् इव स्थितम् ॥ (२१।२)

वडवामुखमध्यस्थो मुच्येतापि हि मानवः । (२२।१)

न भीममुखसम्प्राप्तो मुच्येतेति मतिर् मम ॥ (२२।२)

न पाण्डवा न पाञ्चाला न च केशवसात्यकी । (२३।१)

जानन्ति युधि संरब्धा जीवितं परिरक्षितुम् ॥ (२३।२)

संजय उवाच । (२४।१)

यत् संशोचसि कौरव्य वर्तमाने जनक्षये । (२४।२)

त्वम् अस्य जगतो मूलं विनाशस्य न संशयः ॥ (२४।३)

स्वयं वैरं महत् कृत्वा पुत्राणां वचने स्थितः । (२५।१)

उच्यमानो न गृह्णीषे मर्त्यः पथ्यम् इवौषधम् ॥ (२५।२)

स्वयं पीत्वा महाराज कालकूटं सुदुर्जरम् । (२६।१)

तस्येदानीं फलं कृत्स्नम् अवाप्नुहि नरोत्तम ॥ (२६।२)

यत् तु कुत्सयसे योधान् युध्यमानान् यथाबलम् । (२७।१)

अत्र ते वर्णयिष्यामि यथा युद्धम् अवर्तत ॥ (२७।२)

दृष्ट्वा कर्णं तु पुत्रास्ते भीमसेनपराजितम् । (२८।१)

नामृष्यन्त महेष्वासाः सोदर्याः पञ्च मारिष ॥ (२८।२)

दुर्मर्षणो दुःसहश्च दुर्मदो दुर्धरो जयः । (२९।१)

पाण्डवं चित्रसंनाहास्तं प्रतीपम् उपाद्रवन् ॥ (२९।२)

ते समन्तान्महाबाहुं परिवार्य वृकोदरम् । (३०।१)

दिशः शरैः समावृण्वञ् शलभानाम् इव व्रजैः ॥ (३०।२)

आगच्छतस्तान् सहसा कुमारान् देवरूपिणः । (३१।१)

प्रतिजग्राह समरे भीमसेनो हसन्न् इव ॥ (३१।२)

तव दृष्ट्वा तु तनयान् भीमसेनसमीपगान् । (३२।१)

अभ्यवर्तत राधेयो भीमसेनं महाबलम् ॥ (३२।२)

विसृजन् विशिखान् राजन् स्वर्णपुङ्खाञ् शिलाशितान् । (३३।१)

तं तु भीमो ऽभ्ययात् तूर्णं वार्यमाणः सुतैस्तव ॥ (३३।२)

कुरवस्तु ततः कर्णं परिवार्य समन्ततः । (३४।१)

अवाकिरन् भीमसेनं शरैः संनतपर्वभिः ॥ (३४।२)

तान् बाणैः पञ्चविंशत्या साश्वान् राजन्नरर्षभान् । (३५।१)

ससूतान् भीमधनुषो भीमो निन्ये यमक्षयम् ॥ (३५।२)

प्रापतन् स्यन्दनेभ्यस्ते सार्धं सूतैर् गतासवः । (३६।१)

चित्रपुष्पधरा भग्ना वातेनेव महाद्रुमाः ॥ (३६।२)

तत्राद्भुतम् अपश्याम भीमसेनस्य विक्रमम् । (३७।१)

संवार्याधिरथिं बाणैर् यज्जघान तवात्मजान् ॥ (३७।२)

स वार्यमाणो भीमेन शितैर् बाणैः समन्ततः । (३८।१)

सूतपुत्रो महाराज भीमसेनम् अवैक्षत ॥ (३८।२)

तं भीमसेनः संरम्भात् क्रोधसंरक्तलोचनः । (३९।१)

विस्फार्य सुमहच्चापं मुहुः कर्णम् अवैक्षत ॥ (३९।२)