मार्कण्डेय उवाच । (१।१)

ततस् तत्रैव रामस्य समासीनस्य तैः सह । (१।२)

समाजग्मुः कपिश्रेष्ठाः सुग्रीववचनात् तदा ॥ (१।३)

वृतः कोटिसहस्रेण वानराणां तरस्विनाम् । (२।१)

श्वशुरो वालिनः श्रीमान् सुषेणो रामम् अभ्ययात् ॥ (२।२)

कोटीशतवृतौ चापि गजो गवय एव च । (३।१)

वानरेन्द्रौ महावीर्यौ पृथक् पृथग् अदृश्यताम् ॥ (३।२)

षष्टिकोटिसहस्राणि प्रकर्षन् प्रत्यदृश्यत । (४।१)

गोलाङ्गूलो महाराज गवाक्षो भीमदर्शनः ॥ (४।२)

गन्धमादनवासी तु प्रथितो गन्धमादनः । (५।१)

कोटीसहस्रम् उग्राणां हरीणां समकर्षत ॥ (५।२)

पनसो नाम मेधावी वानरः सुमहाबलः । (६।१)

कोटीर् दश द्वादश च त्रिंशत्पञ्च प्रकर्षति ॥ (६।२)

श्रीमान् दधिमुखो नाम हरिवृद्धो ऽपि वीर्यवान् । (७।१)

प्रचकर्ष महत् सैन्यं हरीणां भीमतेजसाम् ॥ (७।२)

कृष्णानां मुखपुण्ड्राणाम् ऋक्षाणां भीमकर्मणाम् । (८।१)

कोटीशतसहस्रेण जाम्बवान् प्रत्यदृश्यत ॥ (८।२)

एते चान्ये च बहवो हरियूथपयूथपाः । (९।१)

असंख्येया महाराज समीयू रामकारणात् ॥ (९।२)

शिरीषकुसुमाभानां सिंहानाम् इव नर्दताम् । (१०।१)

श्रूयते तुमुलः शब्दस्तत्र तत्र प्रधावताम् ॥ (१०।२)

गिरिकूटनिभाः केचित् केचिन्महिषसंनिभाः । (११।१)

शरदभ्रप्रतीकाशाः पिष्टहिङ्गुलकाननाः ॥ (११।२)

उत्पतन्तः पतन्तश् च प्लवमानाश् च वानराः । (१२।१)

उद्धुन्वन्तो ऽपरे रेणून् समाजग्मुः समन्ततः ॥ (१२।२)

स वानरमहालोकः पूर्णसागरसंनिभः । (१३।१)

निवेशम् अकरोत् तत्र सुग्रीवानुमते तदा ॥ (१३।२)

ततस् तेषु हरीन्द्रेषु समावृत्तेषु सर्वशः । (१४।१)

तिथौ प्रशस्ते नक्षत्रे मुहूर्ते चाभिपूजिते ॥ (१४।२)

तेन व्यूढेन सैन्येन लोकान् उद्वर्तयन्न् इव । (१५।१)

प्रययौ राघवः श्रीमान् सुग्रीवसहितस् तदा ॥ (१५।२)

मुखम् आसीत् तु सैन्यस्य हनूमान् मारुतात्मजः । (१६।१)

जघनं पालयामास सौमित्रिर् अकुतोभयः ॥ (१६।२)

बद्धगोधाङ्गुलित्राणौ राघवौ तत्र रेजतुः । (१७।१)

वृतौ हरिमहामात्रैश् चन्द्रसूर्यौ ग्रहैर् इव ॥ (१७।२)

प्रबभौ हरिसैन्यं तच्छालतालशिलायुधम् । (१८।१)

सुमहच्छालिभवनं यथा सूर्योदयं प्रति ॥ (१८।२)

नलनीलाङ्गदक्राथमैन्दद्विविदपालिता । (१९।१)

ययौ सुमहती सेना राघवस्यार्थसिद्धये ॥ (१९।२)

विधिवत् सुप्रशस्तेषु बहुमूलफलेषु च । (२०।१)

प्रभूतमधुमांसेषु वारिमत्सु शिवेषु च ॥ (२०।२)

निवसन्ती निराबाधा तथैव गिरिसानुषु । (२१।१)

उपायाद्धरिसेना सा क्षारोदम् अथ सागरम् ॥ (२१।२)

द्वितीयसागरनिभं तद् बलं बहुलध्वजम् । (२२।१)

वेलावनं समासाद्य निवासम् अकरोत् तदा ॥ (२२।२)

ततो दाशरथिः श्रीमान् सुग्रीवं प्रत्यभाषत । (२३।१)

मध्ये वानरमुख्यानां प्राप्तकालम् इदं वचः ॥ (२३।२)

उपायः को नु भवतां मतः सागरलङ्घने । (२४।१)

इयं च महती सेना सागरश्चापि दुस्तरः ॥ (२४।२)

तत्रान्ये व्याहरन्ति स्म वानराः पटुमानिनः । (२५।१)

समर्था लङ्घने सिन्धोर् न तु कृत्स्नस्य वानराः ॥ (२५।२)

केचिन् नौभिर् व्यवस्यन्ति केचिच् च विविधैः प्लवैः । (२६।१)

नेति रामश्च तान् सर्वान् सान्त्वयन् प्रत्यभाषत ॥ (२६।२)

शतयोजनविस्तारं न शक्ताः सर्ववानराः । (२७।१)

क्रान्तुं तोयनिधिं वीरा नैषा वो नैष्ठिकी मतिः ॥ (२७।२)

नावो न सन्ति सेनाया बह्व्यस् तारयितुं तथा । (२८।१)

वणिजाम् उपघातं च कथम् अस्मद्विधश् चरेत् ॥ (२८।२)

विस्तीर्णं चैव नः सैन्यं हन्याच्छिद्रेषु वै परः । (२९।१)

प्लवोडुपप्रतारश्च नैवात्र मम रोचते ॥ (२९।२)

अहं त्विमं जलनिधिं समारप्स्याम्युपायतः । (३०।१)

प्रतिशेष्याम्युपवसन् दर्शयिष्यति मां ततः ॥ (३०।२)

न चेद् दर्शयिता मार्गं धक्ष्याम्येनम् अहं ततः । (३१।१)

महास्त्रैर् अप्रतिहतैर् अत्यग्निपवनोज्ज्वलैः ॥ (३१।२)

इत्युक्त्वा सहसौमित्रिर् उपस्पृश्याथ राघवः । (३२।१)

प्रतिशिश्ये जलनिधिं विधिवत् कुशसंस्तरे ॥ (३२।२)

सागरस् तु ततः स्वप्ने दर्शयामास राघवम् । (३३।१)

देवो नदनदीभर्ता श्रीमान् यादोगणैर् वृतः ॥ (३३।२)

कौसल्यामातर् इत्येवम् आभाष्य मधुरं वचः । (३४।१)

इदम् इत्याह रत्नानाम् आकरैः शतशो वृतः ॥ (३४।२)

ब्रूहि किं ते करोम्यत्र साहाय्यं पुरुषर्षभ । (३५।१)

इक्ष्वाकुर् अस्मि ते ज्ञातिर् इति रामस् तम् अब्रवीत् ॥ (३५।२)

मार्गम् इच्छामि सैन्यस्य दत्तं नदनदीपते । (३६।१)

येन गत्वा दशग्रीवं हन्यां पौलस्त्यपांसनम् ॥ (३६।२)

यद्येवं याचतो मार्गं न प्रदास्यति मे भवान् । (३७।१)

शरैस्त्वां शोषयिष्यामि दिव्यास्त्रप्रतिमन्त्रितैः ॥ (३७।२)

इत्येवं ब्रुवतः श्रुत्वा रामस्य वरुणालयः । (३८।१)

उवाच व्यथितो वाक्यम् इति बद्धाञ्जलिः स्थितः ॥ (३८।२)

नेच्छामि प्रतिघातं ते नास्मि विघ्नकरस् तव । (३९।१)

शृणु चेदं वचो राम श्रुत्वा कर्तव्यम् आचर ॥ (३९।२)

यदि दास्यामि ते मार्गं सैन्यस्य व्रजतो ऽऽज्ञया । (४०।१)

अन्ये ऽप्याज्ञापयिष्यन्ति माम् एवं धनुषो बलात् ॥ (४०।२)

अस्ति त्वत्र नलो नाम वानरः शिल्पिसंमतः । (४१।१)

त्वष्टुर् देवस्य तनयो बलवान् विश्वकर्मणः ॥ (४१।२)

स यत् काष्ठं तृणं वापि शिलां वा क्षेप्स्यते मयि । (४२।१)

सर्वं तद् धारयिष्यामि स ते सेतुर् भविष्यति ॥ (४२।२)

इत्युक्त्वान्तर्हिते तस्मिन् रामो नलम् उवाच ह । (४३।१)

कुरु सेतुं समुद्रे त्वं शक्तो ह्यसि मतो मम ॥ (४३।२)

तेनोपायेन काकुत्स्थः सेतुबन्धम् अकारयत् । (४४।१)

दशयोजनविस्तारम् आयतं शतयोजनम् ॥ (४४।२)

नलसेतुर् इति ख्यातो यो ऽद्यापि प्रथितो भुवि । (४५।१)

रामस्याज्ञां पुरस्कृत्य धार्यते गिरिसंनिभः ॥ (४५।२)

तत्रस्थं स तु धर्मात्मा समागच्छद् विभीषणः । (४६।१)

भ्राता वै राक्षसेन्द्रस्य चतुर्भिः सचिवैः सह ॥ (४६।२)

प्रतिजग्राह रामस् तं स्वागतेन महामनाः । (४७।१)

सुग्रीवस्य तु शङ्काभूत् प्रणिधिः स्याद् इति स्म ह ॥ (४७।२)

राघवस् तस्य चेष्टाभिः सम्यक् च चरितेङ्गितैः । (४८।१)

यदा तत्त्वेन तुष्टो ऽभूत् तत एनम् अपूजयत् ॥ (४८।२)

सर्वराक्षसराज्ये चाप्यभ्यषिञ्चद् विभीषणम् । (४९।१)

चक्रे च मन्त्रानुचरं सुहृदं लक्ष्मणस्य च ॥ (४९।२)

विभीषणमते चैव सो ऽत्यक्रामन् महार्णवम् । (५०।१)

ससैन्यः सेतुना तेन मासेनैव नराधिप ॥ (५०।२)

ततो गत्वा समासाद्य लङ्कोद्यानान्यनेकशः । (५१।१)

भेदयामास कपिभिर् महान्ति च बहूनि च ॥ (५१।२)

तत्रास्तां रावणामात्यौ राक्षसौ शुकसारणौ । (५२।१)

चारौ वानररूपेण तौ जग्राह विभीषणः ॥ (५२।२)

प्रतिपन्नौ यदा रूपं राक्षसं तौ निशाचरौ । (५३।१)

दर्शयित्वा ततः सैन्यं रामः पश्चाद् अवासृजत् ॥ (५३।२)

निवेश्योपवने सैन्यं तच्छूरः प्राज्ञवानरम् । (५४।१)

प्रेषयामास दौत्येन रावणस्य ततो ऽङ्गदम् ॥ (५४।२)