भीष्म उवाच । (१।१)

शृणु चेदं महाराज ब्रह्मभूतस्तवं मम । (१।२)

ब्रह्मर्षिभिश्च देवैश्च यः पुरा कथितो भुवि ॥ (१।३)

साध्यानाम् अपि देवानां देवदेवेश्वरः प्रभुः । (२।१)

लोकभावनभावज्ञ इति त्वां नारदो ऽब्रवीत् । (२।२)

भूतं भव्यं भविष्यं च मार्कण्डेयो ऽभ्युवाच ह ॥ (२।३)

यज्ञानां चैव यज्ञं त्वां तपश्च तपसाम् अपि । (३।१)

देवानाम् अपि देवं च त्वाम् आह भगवान् भृगुः । (३।२)

पुराणे भैरवं रूपं विष्णो भूतपतेति वै ॥ (३।३)

वासुदेवो वसूनां त्वं शक्रं स्थापयिता तथा । (४।१)

देवदेवो ऽसि देवानाम् इति द्वैपायनो ऽब्रवीत् ॥ (४।२)

पूर्वे प्रजानिसर्गेषु दक्षम् आहुः प्रजापतिम् । (५।१)

स्रष्टारं सर्वभूतानाम् अङ्गिरास्त्वां ततो ऽब्रवीत् ॥ (५।२)

अव्यक्तं ते शरीरोत्थं व्यक्तं ते मनसि स्थितम् । (६।१)

देवा वाक्संभवाश्चेति देवलस्त्वसितो ऽब्रवीत् ॥ (६।२)

शिरसा ते दिवं व्याप्तं बाहुभ्यां पृथिवी धृता । (७।१)

जठरं ते त्रयो लोकाः पुरुषो ऽसि सनातनः ॥ (७।२)

एवं त्वाम् अभिजानन्ति तपसा भाविता नराः । (८।१)

आत्मदर्शनतृप्तानाम् ऋषीणां चापि सत्तमः ॥ (८।२)

राजर्षीणाम् उदाराणाम् आहवेष्वनिवर्तिनाम् । (९।१)

सर्वधर्मप्रधानानां त्वं गतिर् मधुसूदन ॥ (९।२)

एष ते विस्तरस्तात संक्षेपश्च प्रकीर्तितः । (१०।१)

केशवस्य यथातत्त्वं सुप्रीतो भव केशवे ॥ (१०।२)

संजय उवाच । (११।१)

पुण्यं श्रुत्वैतद् आख्यानं महाराज सुतस्तव । (११।२)

केशवं बहु मेने स पाण्डवांश्च महारथान् ॥ (११।३)

तम् अब्रवीन्महाराज भीष्मः शांतनवः पुनः । (१२।१)

माहात्म्यं ते श्रुतं राजन् केशवस्य महात्मनः ॥ (१२।२)

नरस्य च यथातत्त्वं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । (१३।१)

यदर्थं नृषु संभूतौ नरनारायणावुभौ ॥ (१३।२)

अवध्यौ च यथा वीरौ संयुगेष्वपराजितौ । (१४।१)

यथा च पाण्डवा राजन्न् अगम्या युधि कस्यचित् ॥ (१४।२)

प्रीतिमान् हि दृढं कृष्णः पाण्डवेषु यशस्विषु । (१५।१)

तस्माद् ब्रवीमि राजेन्द्र शमो भवतु पाण्डवैः ॥ (१५।२)

पृथिवीं भुङ्क्ष्व सहितो भ्रातृभिर् बलिभिर् वशी । (१६।१)

नरनारायणौ देवाववज्ञाय नशिष्यसि ॥ (१६।२)

एवम् उक्त्वा तव पिता तूष्णीम् आसीद् विशां पते । (१७।१)

व्यसर्जयच्च राजानं शयनं च विवेश ह ॥ (१७।२)

राजापि शिबिरं प्रायात् प्रणिपत्य महात्मने । (१८।१)

शिश्ये च शयने शुभ्रे तां रात्रिं भरतर्षभ ॥ (१८।२)