महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 167

465 of 1995 · 59 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अर्जुन उवाच । (१।१)

arjuna uvāca

1.2१.२

ततो निवातकवचाः सर्वे वेगेन भारत । (१।२)

tato nivātakavacāḥ sarve vegena bhārata |

1.3१.३

अभ्यद्रवन् मां सहिताः प्रगृहीतायुधा रणे ॥ (१।३)

abhyadravan māṃ sahitāḥ pragṛhītāyudhā raṇe ||

2.1२.१

आच्छिद्य रथपन्थानम् उत्क्रोशन्तो महारथाः । (२।१)

ācchidya rathapanthānam utkrośanto mahārathāḥ |

2.2२.२

आवृत्य सर्वतस् ते मां शरवर्षैर् अवाकिरन् ॥ (२।२)

āvṛtya sarvatas te māṃ śaravarṣair avākiran ||

3.1३.१

ततो ऽपरे महावीर्याः शूलपट्टिशपाणयः । (३।१)

tato 'pare mahāvīryāḥ śūlapaṭṭiśapāṇayaḥ |

3.2३.२

शूलानि च भुशुण्डीश् च मुमुचुर् दानवा मयि ॥ (३।२)

śūlāni ca bhuśuṇḍīś ca mumucur dānavā mayi ||

4.1४.१

तच्छूलवर्षं सुमहद् गदाशक्तिसमाकुलम् । (४।१)

tacchūlavarṣaṃ sumahad gadāśaktisamākulam |

4.2४.२

अनिशं सृज्यमानं तैर् अपतन्मद्रथोपरि ॥ (४।२)

aniśaṃ sṛjyamānaṃ tair apatanmadrathopari ||

5.1५.१

अन्ये माम् अभ्यधावन्त निवातकवचा युधि । (५।१)

anye mām abhyadhāvanta nivātakavacā yudhi |

5.2५.२

शितशस्त्रायुधा रौद्राः कालरूपाः प्रहारिणः ॥ (५।२)

śitaśastrāyudhā raudrāḥ kālarūpāḥ prahāriṇaḥ ||

6.1६.१

तान् अहं विविधैर् बाणैर् वेगवद्भिर् अजिह्मगैः । (६।१)

tān ahaṃ vividhair bāṇair vegavadbhir ajihmagaiḥ |

6.2६.२

गाण्डीवमुक्तैर् अभ्यघ्नम् एकैकं दशभिर् मृधे । (६।२)

gāṇḍīvamuktair abhyaghnam ekaikaṃ daśabhir mṛdhe |

6.3६.३

ते कृता विमुखाः सर्वे मत्प्रयुक्तैः शिलाशितैः ॥ (६।३)

te kṛtā vimukhāḥ sarve matprayuktaiḥ śilāśitaiḥ ||

7.1७.१

ततो मातलिना तूर्णं हयास् ते सम्प्रचोदिताः । (७।१)

tato mātalinā tūrṇaṃ hayās te sampracoditāḥ |

7.2७.२

रथमार्गाद् बहूंस्तत्र विचेरुर् वातरंहसः । (७।२)

rathamārgād bahūṃstatra vicerur vātaraṃhasaḥ |

7.3७.३

सुसंयता मातलिना प्रामथ्नन्त दितेः सुतान् ॥ (७।३)

susaṃyatā mātalinā prāmathnanta diteḥ sutān ||

8.1८.१

शतं शतास् ते हरयस् तस्मिन् युक्ता महारथे । (८।१)

śataṃ śatās te harayas tasmin yuktā mahārathe |

8.2८.२

तदा मातलिना यत्ता व्यचरन्न् अल्पका इव ॥ (८।२)

tadā mātalinā yattā vyacarann alpakā iva ||

9.1९.१

तेषां चरणपातेन रथनेमिस्वनेन च । (९।१)

teṣāṃ caraṇapātena rathanemisvanena ca |

9.2९.२

मम बाणनिपातैश् च हतास् ते शतशो ऽसुराः ॥ (९।२)

mama bāṇanipātaiś ca hatās te śataśo 'surāḥ ||

10.1१०.१

गतासवस्तथा चान्ये प्रगृहीतशरासनाः । (१०।१)

gatāsavastathā cānye pragṛhītaśarāsanāḥ |

10.2१०.२

हतसारथयस् तत्र व्यकृष्यन्त तुरंगमैः ॥ (१०।२)

hatasārathayas tatra vyakṛṣyanta turaṃgamaiḥ ||

11.1११.१

ते दिशो विदिशः सर्वाः प्रतिरुध्य प्रहारिणः । (११।१)

te diśo vidiśaḥ sarvāḥ pratirudhya prahāriṇaḥ |

11.2११.२

निघ्नन्ति विविधैः शस्त्रैस् ततो मे व्यथितं मनः ॥ (११।२)

nighnanti vividhaiḥ śastrais tato me vyathitaṃ manaḥ ||

12.1१२.१

ततो ऽहं मातलेर् वीर्यम् अपश्यं परमाद्भुतम् । (१२।१)

tato 'haṃ mātaler vīryam apaśyaṃ paramādbhutam |

12.2१२.२

अश्वांस्तथा वेगवतो यद् अयत्नाद् अधारयत् ॥ (१२।२)

aśvāṃstathā vegavato yad ayatnād adhārayat ||

13.1१३.१

ततो ऽहं लघुभिश् चित्रैर् अस्त्रैस् तान् असुरान् रणे । (१३।१)

tato 'haṃ laghubhiś citrair astrais tān asurān raṇe |

13.2१३.२

सायुधान् अछिनं राजञ्शतशो ऽथ सहस्रशः ॥ (१३।२)

sāyudhān achinaṃ rājañśataśo 'tha sahasraśaḥ ||

14.1१४.१

एवं मे चरतस् तत्र सर्वयत्नेन शत्रुहन् । (१४।१)

evaṃ me caratas tatra sarvayatnena śatruhan |

14.2१४.२

प्रीतिमान् अभवद् वीरो मातलिः शक्रसारथिः ॥ (१४।२)

prītimān abhavad vīro mātaliḥ śakrasārathiḥ ||

15.1१५.१

वध्यमानास्ततस्ते तु हयैस् तेन रथेन च । (१५।१)

vadhyamānāstataste tu hayais tena rathena ca |

15.2१५.२

अगमन् प्रक्षयं केचिन् न्यवर्तन्त तथापरे ॥ (१५।२)

agaman prakṣayaṃ kecin nyavartanta tathāpare ||

16.1१६.१

स्पर्धमाना इवास्माभिर् निवातकवचा रणे । (१६।१)

spardhamānā ivāsmābhir nivātakavacā raṇe |

16.2१६.२

शरवर्षैर् महद्भिर् मां समन्तात् प्रत्यवारयन् ॥ (१६।२)

śaravarṣair mahadbhir māṃ samantāt pratyavārayan ||

17.1१७.१

ततो ऽहं लघुभिश्चित्रैर् ब्रह्मास्त्रपरिमन्त्रितैः । (१७।१)

tato 'haṃ laghubhiścitrair brahmāstraparimantritaiḥ |

17.2१७.२

व्यधमं सायकैर् आशु शतशो ऽथ सहस्रशः ॥ (१७।२)

vyadhamaṃ sāyakair āśu śataśo 'tha sahasraśaḥ ||

18.1१८.१

ततः सम्पीड्यमानास् ते क्रोधाविष्टा महासुराः । (१८।१)

tataḥ sampīḍyamānās te krodhāviṣṭā mahāsurāḥ |

18.2१८.२

अपीडयन् मां सहिताः शरशूलासिवृष्टिभिः ॥ (१८।२)

apīḍayan māṃ sahitāḥ śaraśūlāsivṛṣṭibhiḥ ||

19.1१९.१

ततो ऽहम् अस्त्रम् आतिष्ठं परमं तिग्मतेजसम् । (१९।१)

tato 'ham astram ātiṣṭhaṃ paramaṃ tigmatejasam |

19.2१९.२

दयितं देवराजस्य माधवं नाम भारत ॥ (१९।२)

dayitaṃ devarājasya mādhavaṃ nāma bhārata ||

20.1२०.१

ततः खड्गांस्त्रिशूलांश्च तोमरांश्च सहस्रशः । (२०।१)

tataḥ khaḍgāṃstriśūlāṃśca tomarāṃśca sahasraśaḥ |

20.2२०.२

अस्त्रवीर्येण शतधा तैर् मुक्तान् अहम् अछिनम् ॥ (२०।२)

astravīryeṇa śatadhā tair muktān aham achinam ||

21.1२१.१

छित्त्वा प्रहरणान्येषां ततस् तान् अपि सर्वशः । (२१।१)

chittvā praharaṇānyeṣāṃ tatas tān api sarvaśaḥ |

21.2२१.२

प्रत्यविध्यम् अहं रोषाद् दशभिर् दशभिः शरैः ॥ (२१।२)

pratyavidhyam ahaṃ roṣād daśabhir daśabhiḥ śaraiḥ ||

22.1२२.१

गाण्डीवाद्धि तदा संख्ये यथा भ्रमरपङ्क्तयः । (२२।१)

gāṇḍīvāddhi tadā saṃkhye yathā bhramarapaṅktayaḥ |

22.2२२.२

निष्पतन्ति तथा बाणास् तन् मातलिर् अपूजयत् ॥ (२२।२)

niṣpatanti tathā bāṇās tan mātalir apūjayat ||

23.1२३.१

तेषाम् अपि तु बाणास् ते बहुत्वाच्छलभा इव । (२३।१)

teṣām api tu bāṇās te bahutvācchalabhā iva |

23.2२३.२

अवाकिरन् मां बलवत् तान् अहं व्यधमं शरैः ॥ (२३।२)

avākiran māṃ balavat tān ahaṃ vyadhamaṃ śaraiḥ ||

24.1२४.१

वध्यमानास्ततस् ते तु निवातकवचाः पुनः । (२४।१)

vadhyamānāstatas te tu nivātakavacāḥ punaḥ |

24.2२४.२

शरवर्षैर् महद्भिर् मां समन्तात् पर्यवारयन् ॥ (२४।२)

śaravarṣair mahadbhir māṃ samantāt paryavārayan ||

25.1२५.१

शरवेगान्निहत्याहम् अस्त्रैः शरविघातिभिः । (२५।१)

śaravegānnihatyāham astraiḥ śaravighātibhiḥ |

25.2२५.२

ज्वलद्भिः परमैः शीघ्रैस् तान् अविध्यं सहस्रशः ॥ (२५।२)

jvaladbhiḥ paramaiḥ śīghrais tān avidhyaṃ sahasraśaḥ ||

26.1२६.१

तेषां छिन्नानि गात्राणि विसृजन्ति स्म शोणितम् । (२६।१)

teṣāṃ chinnāni gātrāṇi visṛjanti sma śoṇitam |

26.2२६.२

प्रावृषीवातिवृष्टानि शृङ्गाणीव धराभृताम् ॥ (२६।२)

prāvṛṣīvātivṛṣṭāni śṛṅgāṇīva dharābhṛtām ||

27.1२७.१

इन्द्राशनिसमस्पर्शैर् वेगवद्भिर् अजिह्मगैः । (२७।१)

indrāśanisamasparśair vegavadbhir ajihmagaiḥ |

27.2२७.२

मद्बाणैर् वध्यमानास् ते समुद्विग्नाः स्म दानवाः ॥ (२७।२)

madbāṇair vadhyamānās te samudvignāḥ sma dānavāḥ ||

28.1२८.१

शतधा भिन्नदेहान्त्राः क्षीणप्रहरणौजसः । (२८।१)

śatadhā bhinnadehāntrāḥ kṣīṇapraharaṇaujasaḥ |

28.2२८.२

ततो निवातकवचा माम् अयुध्यन्त मायया ॥ (२८।२)

tato nivātakavacā mām ayudhyanta māyayā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 167

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit