महाभारतMahābhārata

MBh, 12, 13

1341 of 1995 · 27 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सहदेव उवाच । (१।१)

sahadeva uvāca

1.2१.२

न बाह्यं द्रव्यम् उत्सृज्य सिद्धिर् भवति भारत । (१।२)

na bāhyaṃ dravyam utsṛjya siddhir bhavati bhārata |

1.3१.३

शारीरं द्रव्यम् उत्सृज्य सिद्धिर् भवति वा न वा ॥ (१।३)

śārīraṃ dravyam utsṛjya siddhir bhavati vā na vā ||

2.1२.१

बाह्यद्रव्यविमुक्तस्य शारीरेषु च गृध्यतः । (२।१)

bāhyadravyavimuktasya śārīreṣu ca gṛdhyataḥ |

2.2२.२

यो धर्मो यत् सुखं वा स्याद् द्विषतां तत् तथास्तु नः ॥ (२।२)

yo dharmo yat sukhaṃ vā syād dviṣatāṃ tat tathāstu naḥ ||

3.1३.१

शारीरं द्रव्यम् उत्सृज्य पृथिवीम् अनुशासतः । (३।१)

śārīraṃ dravyam utsṛjya pṛthivīm anuśāsataḥ |

3.2३.२

यो धर्मो यत् सुखं वा स्यात् सुहृदां तत् तथास्तु नः ॥ (३।२)

yo dharmo yat sukhaṃ vā syāt suhṛdāṃ tat tathāstu naḥ ||

4.1४.१

द्व्यक्षरस्तु भवेन्मृत्युस्त्र्यक्षरं ब्रह्म शाश्वतम् । (४।१)

dvyakṣarastu bhavenmṛtyustryakṣaraṃ brahma śāśvatam |

4.2४.२

ममेति च भवेन्मृत्युर् न ममेति च शाश्वतम् ॥ (४।२)

mameti ca bhavenmṛtyur na mameti ca śāśvatam ||

5.1५.१

ब्रह्ममृत्यू च तौ राजन्न् आत्मन्येव समाश्रितौ । (५।१)

brahmamṛtyū ca tau rājann ātmanyeva samāśritau |

5.2५.२

अदृश्यमानौ भूतानि योधयेताम् असंशयम् ॥ (५।२)

adṛśyamānau bhūtāni yodhayetām asaṃśayam ||

6.1६.१

अविनाशो ऽस्य सत्त्वस्य नियतो यदि भारत । (६।१)

avināśo 'sya sattvasya niyato yadi bhārata |

6.2६.२

भित्त्वा शरीरं भूतानां न हिंसा प्रतिपत्स्यते ॥ (६।२)

bhittvā śarīraṃ bhūtānāṃ na hiṃsā pratipatsyate ||

7.1७.१

अथापि च सहोत्पत्तिः सत्त्वस्य प्रलयस्तथा । (७।१)

athāpi ca sahotpattiḥ sattvasya pralayastathā |

7.2७.२

नष्टे शरीरे नष्टं स्याद् वृथा च स्यात् क्रियापथः ॥ (७।२)

naṣṭe śarīre naṣṭaṃ syād vṛthā ca syāt kriyāpathaḥ ||

8.1८.१

तस्माद् एकान्तम् उत्सृज्य पूर्वैः पूर्वतरैश्च यः । (८।१)

tasmād ekāntam utsṛjya pūrvaiḥ pūrvataraiśca yaḥ |

8.2८.२

पन्था निषेवितः सद्भिः स निषेव्यो विजानता ॥ (८।२)

panthā niṣevitaḥ sadbhiḥ sa niṣevyo vijānatā ||

9.1९.१

लब्ध्वापि पृथिवीं कृत्स्नां सहस्थावरजङ्गमाम् । (९।१)

labdhvāpi pṛthivīṃ kṛtsnāṃ sahasthāvarajaṅgamām |

9.2९.२

न भुङ्क्ते यो नृपः सम्यङ् निष्फलं तस्य जीवितम् ॥ (९।२)

na bhuṅkte yo nṛpaḥ samyaṅ niṣphalaṃ tasya jīvitam ||

10.1१०.१

अथवा वसतो राजन् वने वन्येन जीवतः । (१०।१)

athavā vasato rājan vane vanyena jīvataḥ |

10.2१०.२

द्रव्येषु यस्य ममता मृत्योर् आस्ये स वर्तते ॥ (१०।२)

dravyeṣu yasya mamatā mṛtyor āsye sa vartate ||

11.1११.१

बाह्याभ्यन्तरभूतानां स्वभावं पश्य भारत । (११।१)

bāhyābhyantarabhūtānāṃ svabhāvaṃ paśya bhārata |

11.2११.२

ये तु पश्यन्ति तद्भावं मुच्यन्ते महतो भयात् ॥ (११।२)

ye tu paśyanti tadbhāvaṃ mucyante mahato bhayāt ||

12.1१२.१

भवान् पिता भवान्माता भवान् भ्राता भवान् गुरुः । (१२।१)

bhavān pitā bhavānmātā bhavān bhrātā bhavān guruḥ |

12.2१२.२

दुःखप्रलापान् आर्तस्य तस्मान्मे क्षन्तुम् अर्हसि ॥ (१२।२)

duḥkhapralāpān ārtasya tasmānme kṣantum arhasi ||

13.1१३.१

तथ्यं वा यदि वातथ्यं यन्मयैतत् प्रभाषितम् । (१३।१)

tathyaṃ vā yadi vātathyaṃ yanmayaitat prabhāṣitam |

13.2१३.२

तद् विद्धि पृथिवीपाल भक्त्या भरतसत्तम ॥ (१३।२)

tad viddhi pṛthivīpāla bhaktyā bharatasattama ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 12, 13

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit