महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 18

682 of 1995 · 55 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

शल्य उवाच । (१।१)

śalya uvāca

1.2१.२

ततः शक्रः स्तूयमानो गन्धर्वाप्सरसां गणैः । (१।२)

tataḥ śakraḥ stūyamāno gandharvāpsarasāṃ gaṇaiḥ |

1.3१.३

ऐरावतं समारुह्य द्विपेन्द्रं लक्षणैर् युतम् ॥ (१।३)

airāvataṃ samāruhya dvipendraṃ lakṣaṇair yutam ||

2.1२.१

पावकश्च महातेजा महर्षिश्च बृहस्पतिः । (२।१)

pāvakaśca mahātejā maharṣiśca bṛhaspatiḥ |

2.2२.२

यमश्च वरुणश्चैव कुबेरश्च धनेश्वरः ॥ (२।२)

yamaśca varuṇaścaiva kuberaśca dhaneśvaraḥ ||

3.1३.१

सर्वैर् देवैः परिवृतः शक्रो वृत्रनिषूदनः । (३।१)

sarvair devaiḥ parivṛtaḥ śakro vṛtraniṣūdanaḥ |

3.2३.२

गन्धर्वैर् अप्सरोभिश्च यातस्त्रिभुवनं प्रभुः ॥ (३।२)

gandharvair apsarobhiśca yātastribhuvanaṃ prabhuḥ ||

4.1४.१

स समेत्य महेन्द्राण्या देवराजः शतक्रतुः । (४।१)

sa sametya mahendrāṇyā devarājaḥ śatakratuḥ |

4.2४.२

मुदा परमया युक्तः पालयामास देवराट् ॥ (४।२)

mudā paramayā yuktaḥ pālayāmāsa devarāṭ ||

5.1५.१

ततः स भगवांस्तत्र अङ्गिराः समदृश्यत । (५।१)

tataḥ sa bhagavāṃstatra aṅgirāḥ samadṛśyata |

5.2५.२

अथर्ववेदमन्त्रैश्च देवेन्द्रं समपूजयत् ॥ (५।२)

atharvavedamantraiśca devendraṃ samapūjayat ||

6.1६.१

ततस्तु भगवान् इन्द्रः प्रहृष्टः समपद्यत । (६।१)

tatastu bhagavān indraḥ prahṛṣṭaḥ samapadyata |

6.2६.२

वरं च प्रददौ तस्मै अथर्वाङ्गिरसे तदा ॥ (६।२)

varaṃ ca pradadau tasmai atharvāṅgirase tadā ||

7.1७.१

अथर्वाङ्गिरसं नाम अस्मिन् वेदे भविष्यति । (७।१)

atharvāṅgirasaṃ nāma asmin vede bhaviṣyati |

7.2७.२

उदाहरणम् एतद्धि यज्ञभागं च लप्स्यसे ॥ (७।२)

udāharaṇam etaddhi yajñabhāgaṃ ca lapsyase ||

8.1८.१

एवं सम्पूज्य भगवान् अथर्वाङ्गिरसं तदा । (८।१)

evaṃ sampūjya bhagavān atharvāṅgirasaṃ tadā |

8.2८.२

व्यसर्जयन्महाराज देवराजः शतक्रतुः ॥ (८।२)

vyasarjayanmahārāja devarājaḥ śatakratuḥ ||

9.1९.१

सम्पूज्य सर्वांस्त्रिदशान् ऋषींश्चापि तपोधनान् । (९।१)

sampūjya sarvāṃstridaśān ṛṣīṃścāpi tapodhanān |

9.2९.२

इन्द्रः प्रमुदितो राजन् धर्मेणापालयत् प्रजाः ॥ (९।२)

indraḥ pramudito rājan dharmeṇāpālayat prajāḥ ||

10.1१०.१

एवं दुःखम् अनुप्राप्तम् इन्द्रेण सह भार्यया । (१०।१)

evaṃ duḥkham anuprāptam indreṇa saha bhāryayā |

10.2१०.२

अज्ञातवासश्च कृतः शत्रूणां वधकाङ्क्षया ॥ (१०।२)

ajñātavāsaśca kṛtaḥ śatrūṇāṃ vadhakāṅkṣayā ||

11.1११.१

नात्र मन्युस्त्वया कार्यो यत् क्लिष्टो ऽसि महावने । (११।१)

nātra manyustvayā kāryo yat kliṣṭo 'si mahāvane |

11.2११.२

द्रौपद्या सह राजेन्द्र भ्रातृभिश्च महात्मभिः ॥ (११।२)

draupadyā saha rājendra bhrātṛbhiśca mahātmabhiḥ ||

12.1१२.१

एवं त्वम् अपि राजेन्द्र राज्यं प्राप्स्यसि भारत । (१२।१)

evaṃ tvam api rājendra rājyaṃ prāpsyasi bhārata |

12.2१२.२

वृत्रं हत्वा यथा प्राप्तः शक्रः कौरवनन्दन ॥ (१२।२)

vṛtraṃ hatvā yathā prāptaḥ śakraḥ kauravanandana ||

13.1१३.१

दुराचारश्च नहुषो ब्रह्मद्विट् पापचेतनः । (१३।१)

durācāraśca nahuṣo brahmadviṭ pāpacetanaḥ |

13.2१३.२

अगस्त्यशापाभिहतो विनष्टः शाश्वतीः समाः ॥ (१३।२)

agastyaśāpābhihato vinaṣṭaḥ śāśvatīḥ samāḥ ||

14.1१४.१

एवं तव दुरात्मानः शत्रवः शत्रुसूदन । (१४।१)

evaṃ tava durātmānaḥ śatravaḥ śatrusūdana |

14.2१४.२

क्षिप्रं नाशं गमिष्यन्ति कर्णदुर्योधनादयः ॥ (१४।२)

kṣipraṃ nāśaṃ gamiṣyanti karṇaduryodhanādayaḥ ||

15.1१५.१

ततः सागरपर्यन्तां भोक्ष्यसे मेदिनीम् इमाम् । (१५।१)

tataḥ sāgaraparyantāṃ bhokṣyase medinīm imām |

15.2१५.२

भ्रातृभिः सहितो वीर द्रौपद्या च सहाभिभो ॥ (१५।२)

bhrātṛbhiḥ sahito vīra draupadyā ca sahābhibho ||

16.1१६.१

उपाख्यानम् इदं शक्रविजयं वेदसंमितम् । (१६।१)

upākhyānam idaṃ śakravijayaṃ vedasaṃmitam |

16.2१६.२

राज्ञा व्यूढेष्वनीकेषु श्रोतव्यं जयम् इच्छता ॥ (१६।२)

rājñā vyūḍheṣvanīkeṣu śrotavyaṃ jayam icchatā ||

17.1१७.१

तस्मात् संश्रावयामि त्वां विजयं जयतां वर । (१७।१)

tasmāt saṃśrāvayāmi tvāṃ vijayaṃ jayatāṃ vara |

17.2१७.२

संस्तूयमाना वर्धन्ते महात्मानो युधिष्ठिर ॥ (१७।२)

saṃstūyamānā vardhante mahātmāno yudhiṣṭhira ||

18.1१८.१

क्षत्रियाणाम् अभावो ऽयं युधिष्ठिर महात्मनाम् । (१८।१)

kṣatriyāṇām abhāvo 'yaṃ yudhiṣṭhira mahātmanām |

18.2१८.२

दुर्योधनापराधेन भीमार्जुनबलेन च ॥ (१८।२)

duryodhanāparādhena bhīmārjunabalena ca ||

19.1१९.१

आख्यानम् इन्द्रविजयं य इदं नियतः पठेत् । (१९।१)

ākhyānam indravijayaṃ ya idaṃ niyataḥ paṭhet |

19.2१९.२

धूतपाप्मा जितस्वर्गः स प्रेत्येह च मोदते ॥ (१९।२)

dhūtapāpmā jitasvargaḥ sa pretyeha ca modate ||

20.1२०.१

न चारिजं भयं तस्य न चापुत्रो भवेन्नरः । (२०।१)

na cārijaṃ bhayaṃ tasya na cāputro bhavennaraḥ |

20.2२०.२

नापदं प्राप्नुयात् कांचिद् दीर्घम् आयुश्च विन्दति । (२०।२)

nāpadaṃ prāpnuyāt kāṃcid dīrgham āyuśca vindati |

20.3२०.३

सर्वत्र जयम् आप्नोति न कदाचित् पराजयम् ॥ (२०।३)

sarvatra jayam āpnoti na kadācit parājayam ||

21.1२१.१

वैशंपायन उवाच । (२१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

21.2२१.२

एवम् आश्वासितो राजा शल्येन भरतर्षभ । (२१।२)

evam āśvāsito rājā śalyena bharatarṣabha |

21.3२१.३

पूजयामास विधिवच्छल्यं धर्मभृतां वरः ॥ (२१।३)

pūjayāmāsa vidhivacchalyaṃ dharmabhṛtāṃ varaḥ ||

22.1२२.१

श्रुत्वा शल्यस्य वचनं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः । (२२।१)

śrutvā śalyasya vacanaṃ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ |

22.2२२.२

प्रत्युवाच महाबाहुर् मद्रराजम् इदं वचः ॥ (२२।२)

pratyuvāca mahābāhur madrarājam idaṃ vacaḥ ||

23.1२३.१

भवान् कर्णस्य सारथ्यं करिष्यति न संशयः । (२३।१)

bhavān karṇasya sārathyaṃ kariṣyati na saṃśayaḥ |

23.2२३.२

तत्र तेजोवधः कार्यः कर्णस्य मम संस्तवैः ॥ (२३।२)

tatra tejovadhaḥ kāryaḥ karṇasya mama saṃstavaiḥ ||

24.1२४.१

शल्य उवाच । (२४।१)

śalya uvāca

24.2२४.२

एवम् एतत् करिष्यामि यथा मां सम्प्रभाषसे । (२४।२)

evam etat kariṣyāmi yathā māṃ samprabhāṣase |

24.3२४.३

यच्चान्यद् अपि शक्ष्यामि तत् करिष्याम्यहं तव ॥ (२४।३)

yaccānyad api śakṣyāmi tat kariṣyāmyahaṃ tava ||

25.1२५.१

वैशंपायन उवाच । (२५।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

25.2२५.२

तत आमन्त्र्य कौन्तेयाञ् शल्यो मद्राधिपस्तदा । (२५।२)

tata āmantrya kaunteyāñ śalyo madrādhipastadā |

25.3२५.३

जगाम सबलः श्रीमान् दुर्योधनम् अरिंदमः ॥ (२५।३)

jagāma sabalaḥ śrīmān duryodhanam ariṃdamaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 18

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit