MBh, 5, 18
Select a line for its word-by-word analysis.
ततः शक्रः स्तूयमानो गन्धर्वाप्सरसां गणैः । (१।२)
tataḥ śakraḥ stūyamāno gandharvāpsarasāṃ gaṇaiḥ |
ऐरावतं समारुह्य द्विपेन्द्रं लक्षणैर् युतम् ॥ (१।३)
airāvataṃ samāruhya dvipendraṃ lakṣaṇair yutam ||
सर्वैर् देवैः परिवृतः शक्रो वृत्रनिषूदनः । (३।१)
sarvair devaiḥ parivṛtaḥ śakro vṛtraniṣūdanaḥ |
गन्धर्वैर् अप्सरोभिश्च यातस्त्रिभुवनं प्रभुः ॥ (३।२)
gandharvair apsarobhiśca yātastribhuvanaṃ prabhuḥ ||
ततस्तु भगवान् इन्द्रः प्रहृष्टः समपद्यत । (६।१)
tatastu bhagavān indraḥ prahṛṣṭaḥ samapadyata |
सम्पूज्य सर्वांस्त्रिदशान् ऋषींश्चापि तपोधनान् । (९।१)
sampūjya sarvāṃstridaśān ṛṣīṃścāpi tapodhanān |
इन्द्रः प्रमुदितो राजन् धर्मेणापालयत् प्रजाः ॥ (९।२)
indraḥ pramudito rājan dharmeṇāpālayat prajāḥ ||
एवं दुःखम् अनुप्राप्तम् इन्द्रेण सह भार्यया । (१०।१)
evaṃ duḥkham anuprāptam indreṇa saha bhāryayā |
अज्ञातवासश्च कृतः शत्रूणां वधकाङ्क्षया ॥ (१०।२)
ajñātavāsaśca kṛtaḥ śatrūṇāṃ vadhakāṅkṣayā ||
नात्र मन्युस्त्वया कार्यो यत् क्लिष्टो ऽसि महावने । (११।१)
nātra manyustvayā kāryo yat kliṣṭo 'si mahāvane |
द्रौपद्या सह राजेन्द्र भ्रातृभिश्च महात्मभिः ॥ (११।२)
draupadyā saha rājendra bhrātṛbhiśca mahātmabhiḥ ||
एवं त्वम् अपि राजेन्द्र राज्यं प्राप्स्यसि भारत । (१२।१)
evaṃ tvam api rājendra rājyaṃ prāpsyasi bhārata |
वृत्रं हत्वा यथा प्राप्तः शक्रः कौरवनन्दन ॥ (१२।२)
vṛtraṃ hatvā yathā prāptaḥ śakraḥ kauravanandana ||
अगस्त्यशापाभिहतो विनष्टः शाश्वतीः समाः ॥ (१३।२)
agastyaśāpābhihato vinaṣṭaḥ śāśvatīḥ samāḥ ||
क्षिप्रं नाशं गमिष्यन्ति कर्णदुर्योधनादयः ॥ (१४।२)
kṣipraṃ nāśaṃ gamiṣyanti karṇaduryodhanādayaḥ ||
ततः सागरपर्यन्तां भोक्ष्यसे मेदिनीम् इमाम् । (१५।१)
tataḥ sāgaraparyantāṃ bhokṣyase medinīm imām |
भ्रातृभिः सहितो वीर द्रौपद्या च सहाभिभो ॥ (१५।२)
bhrātṛbhiḥ sahito vīra draupadyā ca sahābhibho ||
राज्ञा व्यूढेष्वनीकेषु श्रोतव्यं जयम् इच्छता ॥ (१६।२)
rājñā vyūḍheṣvanīkeṣu śrotavyaṃ jayam icchatā ||
तस्मात् संश्रावयामि त्वां विजयं जयतां वर । (१७।१)
tasmāt saṃśrāvayāmi tvāṃ vijayaṃ jayatāṃ vara |
संस्तूयमाना वर्धन्ते महात्मानो युधिष्ठिर ॥ (१७।२)
saṃstūyamānā vardhante mahātmāno yudhiṣṭhira ||
क्षत्रियाणाम् अभावो ऽयं युधिष्ठिर महात्मनाम् । (१८।१)
kṣatriyāṇām abhāvo 'yaṃ yudhiṣṭhira mahātmanām |
आख्यानम् इन्द्रविजयं य इदं नियतः पठेत् । (१९।१)
ākhyānam indravijayaṃ ya idaṃ niyataḥ paṭhet |
धूतपाप्मा जितस्वर्गः स प्रेत्येह च मोदते ॥ (१९।२)
dhūtapāpmā jitasvargaḥ sa pretyeha ca modate ||
न चारिजं भयं तस्य न चापुत्रो भवेन्नरः । (२०।१)
na cārijaṃ bhayaṃ tasya na cāputro bhavennaraḥ |
नापदं प्राप्नुयात् कांचिद् दीर्घम् आयुश्च विन्दति । (२०।२)
nāpadaṃ prāpnuyāt kāṃcid dīrgham āyuśca vindati |
सर्वत्र जयम् आप्नोति न कदाचित् पराजयम् ॥ (२०।३)
sarvatra jayam āpnoti na kadācit parājayam ||
पूजयामास विधिवच्छल्यं धर्मभृतां वरः ॥ (२१।३)
pūjayāmāsa vidhivacchalyaṃ dharmabhṛtāṃ varaḥ ||
श्रुत्वा शल्यस्य वचनं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः । (२२।१)
śrutvā śalyasya vacanaṃ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ |
प्रत्युवाच महाबाहुर् मद्रराजम् इदं वचः ॥ (२२।२)
pratyuvāca mahābāhur madrarājam idaṃ vacaḥ ||
भवान् कर्णस्य सारथ्यं करिष्यति न संशयः । (२३।१)
bhavān karṇasya sārathyaṃ kariṣyati na saṃśayaḥ |
तत्र तेजोवधः कार्यः कर्णस्य मम संस्तवैः ॥ (२३।२)
tatra tejovadhaḥ kāryaḥ karṇasya mama saṃstavaiḥ ||
एवम् एतत् करिष्यामि यथा मां सम्प्रभाषसे । (२४।२)
evam etat kariṣyāmi yathā māṃ samprabhāṣase |
यच्चान्यद् अपि शक्ष्यामि तत् करिष्याम्यहं तव ॥ (२४।३)
yaccānyad api śakṣyāmi tat kariṣyāmyahaṃ tava ||
तत आमन्त्र्य कौन्तेयाञ् शल्यो मद्राधिपस्तदा । (२५।२)
tata āmantrya kaunteyāñ śalyo madrādhipastadā |
जगाम सबलः श्रीमान् दुर्योधनम् अरिंदमः ॥ (२५।३)
jagāma sabalaḥ śrīmān duryodhanam ariṃdamaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.