लोमश उवाच । (१।१)

एषा मधुविला राजन् समङ्गा संप्रकाशते । (१।२)

एतत् कर्दमिलं नाम भरतस्याभिषेचनम् ॥ (१।३)

अलक्ष्म्या किल संयुक्तो वृत्रं हत्वा शचीपतिः । (२।१)

आप्लुतः सर्वपापेभ्यः समङ्गायां व्यमुच्यत ॥ (२।२)

एतद् विनशनं कुक्षौ मैनाकस्य नरर्षभ । (३।१)

अदितिर् यत्र पुत्रार्थं तदन्नम् अपचत् पुरा ॥ (३।२)

एनं पर्वतराजानम् आरुह्य पुरुषर्षभ । (४।१)

अयशस्याम् असंशब्द्याम् अलक्ष्मीं व्यपनोत्स्यथ ॥ (४।२)

एते कनखला राजन् ऋषीणां दयिता नगाः । (५।१)

एषा प्रकाशते गङ्गा युधिष्ठिर महानदी ॥ (५।२)

सनत्कुमारो भगवान् अत्र सिद्धिम् अगात् पराम् । (६।१)

आजमीढावगाह्यैनां सर्वपापैः प्रमोक्ष्यसे ॥ (६।२)

अपां ह्रदं च पुण्याख्यं भृगुतुङ्गं च पर्वतम् । (७।१)

तूष्णीं गङ्गां च कौन्तेय सामात्यः समुपस्पृश ॥ (७।२)

आश्रमः स्थूलशिरसो रमणीयः प्रकाशते । (८।१)

अत्र मानं च कौन्तेय क्रोधं चैव विवर्जय ॥ (८।२)

एष रैभ्याश्रमः श्रीमान् पाण्डवेय प्रकाशते । (९।१)

भारद्वाजो यत्र कविर् यवक्रीतो व्यनश्यत ॥ (९।२)

युधिष्ठिर उवाच । (१०।१)

कथंयुक्तो ऽभवद् ऋषिर् भरद्वाजः प्रतापवान् । (१०।२)

किमर्थं च यवक्रीत ऋषिपुत्रो व्यनश्यत ॥ (१०।३)

एतत् सर्वं यथावृत्तं श्रोतुम् इच्छामि लोमश । (११।१)

कर्मभिर् देवकल्पानां कीर्त्यमानैर् भृशं रमे ॥ (११।२)

लोमश उवाच । (१२।१)

भरद्वाजश्च रैभ्यश् च सखायौ संबभूवतुः । (१२।२)

तावूषतुर् इहात्यन्तं प्रीयमाणौ वनान्तरे ॥ (१२।३)

रैभ्यस्य तु सुतावास्ताम् अर्वावसुपरावसू । (१३।१)

आसीद् यवक्रीः पुत्रस् तु भरद्वाजस्य भारत ॥ (१३।२)

रैभ्यो विद्वान् सहापत्यस् तपस्वी चेतरो ऽभवत् । (१४।१)

तयोश् चाप्यतुला प्रीतिर् बाल्यात् प्रभृति भारत ॥ (१४।२)

यवक्रीः पितरं दृष्ट्वा तपस्विनम् असत्कृतम् । (१५।१)

दृष्ट्वा च सत्कृतं विप्रै रैभ्यं पुत्रैः सहानघ ॥ (१५।२)

पर्यतप्यत तेजस्वी मन्युनाभिपरिप्लुतः । (१६।१)

तपस् तेपे ततो घोरं वेदज्ञानाय पाण्डव ॥ (१६।२)

सुसमिद्धे महत्यग्नौ शरीरम् उपतापयन् । (१७।१)

जनयामास संतापम् इन्द्रस्य सुमहातपाः ॥ (१७।२)

तत इन्द्रो यवक्रीतम् उपगम्य युधिष्ठिर । (१८।१)

अब्रवीत् कस्य हेतोस् त्वम् आस्थितस् तप उत्तमम् ॥ (१८।२)

यवक्रीर् उवाच । (१९।१)

द्विजानाम् अनधीता वै वेदाः सुरगणार्चित । (१९।२)

प्रतिभान्त्विति तप्ये ऽहम् इदं परमकं तपः ॥ (१९।३)

स्वाध्यायार्थे समारम्भो ममायं पाकशासन । (२०।१)

तपसा ज्ञातुम् इच्छामि सर्वज्ञानानि कौशिक ॥ (२०।२)

कालेन महता वेदाः शक्या गुरुमुखाद् विभो । (२१।१)

प्राप्तुं तस्माद् अयं यत्नः परमो मे समास्थितः ॥ (२१।२)

इन्द्र उवाच । (२२।१)

अमार्ग एष विप्रर्षे येन त्वं यातुम् इच्छसि । (२२।२)

किं विघातेन ते विप्र गच्छाधीहि गुरोर् मुखात् ॥ (२२।३)

लोमश उवाच । (२३।१)

एवम् उक्त्वा गतः शक्रो यवक्रीर् अपि भारत । (२३।२)

भूय एवाकरोद् यत्नं तपस्यमितविक्रम ॥ (२३।३)

घोरेण तपसा राजंस् तप्यमानो महातपाः । (२४।१)

संतापयामास भृशं देवेन्द्रम् इति नः श्रुतम् ॥ (२४।२)

तं तथा तप्यमानं तु तपस् तीव्रं महामुनिम् । (२५।१)

उपेत्य बलभिद् देवो वारयामास वै पुनः ॥ (२५।२)

अशक्यो ऽर्थः समारब्धो नैतद् बुद्धिकृतं तव । (२६।१)

प्रतिभास्यन्ति वै वेदास् तव चैव पितुश् च ते ॥ (२६।२)

यवक्रीर् उवाच । (२७।१)

न चैतद् एवं क्रियते देवराज ममेप्सितम् । (२७।२)

महता नियमेनाहं तप्स्ये घोरतरं तपः ॥ (२७।३)

समिद्धे ऽग्नावुपकृत्याङ्गम् अङ्गं होष्यामि वा मघवंस् तन्निबोध । (२८।१)

यद्येतद् एवं न करोषि कामं ममेप्सितं देवराजेह सर्वम् ॥ (२८।२)

लोमश उवाच । (२९।१)

निश्चयं तम् अभिज्ञाय मुनेस् तस्य महात्मनः । (२९।२)

प्रतिवारणहेत्वर्थं बुद्ध्या संचिन्त्य बुद्धिमान् ॥ (२९।३)

तत इन्द्रो ऽकरोद् रूपं ब्राह्मणस्य तपस्विनः । (३०।१)

अनेकशतवर्षस्य दुर्बलस्य सयक्ष्मणः ॥ (३०।२)

यवक्रीतस्य यत् तीर्थम् उचितं शौचकर्मणि । (३१।१)

भागीरथ्यां तत्र सेतुं वालुकाभिश् चकार सः ॥ (३१।२)

यदास्य वदतो वाक्यं न स चक्रे द्विजोत्तमः । (३२।१)

वालुकाभिस् ततः शक्रो गङ्गां समभिपूरयन् ॥ (३२।२)

वालुकामुष्टिम् अनिशं भागीरथ्यां व्यसर्जयत् । (३३।१)

सेतुम् अभ्यारभच्छक्रो यवक्रीतं निदर्शयन् ॥ (३३।२)

तं ददर्श यवक्रीस् तु यत्नवन्तं निबन्धने । (३४।१)

प्रहसंश्चाब्रवीद् वाक्यम् इदं स मुनिपुंगवः ॥ (३४।२)

किम् इदं वर्तते ब्रह्मन् किं च ते ह चिकीर्षितम् । (३५।१)

अतीव हि महान् यत्नः क्रियते ऽयं निरर्थकः ॥ (३५।२)

इन्द्र उवाच । (३६।१)

बन्धिष्ये सेतुना गङ्गां सुखः पन्था भविष्यति । (३६।२)

क्लिश्यते हि जनस् तात तरमाणः पुनः पुनः ॥ (३६।३)

यवक्रीर् उवाच । (३७।१)

नायं शक्यस् त्वया बद्धुं महान् ओघः कथंचन । (३७।२)

अशक्याद् विनिवर्तस्व शक्यम् अर्थं समारभ ॥ (३७।३)

इन्द्र उवाच । (३८।१)

यथैव भवता चेदं तपो वेदार्थम् उद्यतम् । (३८।२)

अशक्यं तद्वद् अस्माभिर् अयं भारः समुद्यतः ॥ (३८।३)

यवक्रीर् उवाच । (३९।१)

यथा तव निरर्थो ऽयम् आरम्भस् त्रिदशेश्वर । (३९।२)

तथा यदि ममापीदं मन्यसे पाकशासन ॥ (३९।३)

क्रियतां यद् भवेच्छक्यं मया सुरगणेश्वर । (४०।१)

वरांश्च मे प्रयच्छान्यान् यैर् अन्यान् भवितास्म्यति ॥ (४०।२)

लोमश उवाच । (४१।१)

तस्मै प्रादाद् वरान् इन्द्र उक्तवान् यान् महातपाः । (४१।२)

प्रतिभास्यन्ति ते वेदाः पित्रा सह यथेप्सिताः ॥ (४१।३)

यच्चान्यत् काङ्क्षसे कामं यवक्रीर् गम्यताम् इति । (४२।१)

स लब्धकामः पितरम् उपेत्याथ ततो ऽब्रवीत् ॥ (४२।२)