महाभारतMahābhārata

MBh, 14, 70

1905 of 1995 · 56 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

तान् समीपगताञ् श्रुत्वा पाण्डवाञ् शत्रुकर्शनः । (१।२)

tān samīpagatāñ śrutvā pāṇḍavāñ śatrukarśanaḥ |

1.3१.३

वासुदेवः सहामात्यः प्रत्युद्यातो दिदृक्षया ॥ (१।३)

vāsudevaḥ sahāmātyaḥ pratyudyāto didṛkṣayā ||

2.1२.१

ते समेत्य यथान्यायं पाण्डवा वृष्णिभिः सह । (२।१)

te sametya yathānyāyaṃ pāṇḍavā vṛṣṇibhiḥ saha |

2.2२.२

विविशुः सहिता राजन् पुरं वारणसाह्वयम् ॥ (२।२)

viviśuḥ sahitā rājan puraṃ vāraṇasāhvayam ||

3.1३.१

महतस्तस्य सैन्यस्य खुरनेमिस्वनेन च । (३।१)

mahatastasya sainyasya khuranemisvanena ca |

3.2३.२

द्यावापृथिव्यौ खं चैव शब्देनासीत् समावृतम् ॥ (३।२)

dyāvāpṛthivyau khaṃ caiva śabdenāsīt samāvṛtam ||

4.1४.१

ते कोशम् अग्रतः कृत्वा विविशुः स्वपुरं तदा । (४।१)

te kośam agrataḥ kṛtvā viviśuḥ svapuraṃ tadā |

4.2४.२

पाण्डवाः प्रीतमनसः सामात्याः ससुहृद्गणाः ॥ (४।२)

pāṇḍavāḥ prītamanasaḥ sāmātyāḥ sasuhṛdgaṇāḥ ||

5.1५.१

ते समेत्य यथान्यायं धृतराष्ट्रं जनाधिपम् । (५।१)

te sametya yathānyāyaṃ dhṛtarāṣṭraṃ janādhipam |

5.2५.२

कीर्तयन्तः स्वनामानि तस्य पादौ ववन्दिरे ॥ (५।२)

kīrtayantaḥ svanāmāni tasya pādau vavandire ||

6.1६.१

धृतराष्ट्राद् अनु च ते गान्धारीं सुबलात्मजाम् । (६।१)

dhṛtarāṣṭrād anu ca te gāndhārīṃ subalātmajām |

6.2६.२

कुन्तीं च राजशार्दूल तदा भरतसत्तमाः ॥ (६।२)

kuntīṃ ca rājaśārdūla tadā bharatasattamāḥ ||

7.1७.१

विदुरं पूजयित्वा च वैश्यापुत्रं समेत्य च । (७।१)

viduraṃ pūjayitvā ca vaiśyāputraṃ sametya ca |

7.2७.२

पूज्यमानाः स्म ते वीरा व्यराजन्त विशां पते ॥ (७।२)

pūjyamānāḥ sma te vīrā vyarājanta viśāṃ pate ||

8.1८.१

ततस्तत् परम् आश्चर्यं विचित्रं महद् अद्भुतम् । (८।१)

tatastat param āścaryaṃ vicitraṃ mahad adbhutam |

8.2८.२

शुश्रुवुस्ते तदा वीराः पितुस्ते जन्म भारत ॥ (८।२)

śuśruvuste tadā vīrāḥ pituste janma bhārata ||

9.1९.१

तद् उपश्रुत्य ते कर्म वासुदेवस्य धीमतः । (९।१)

tad upaśrutya te karma vāsudevasya dhīmataḥ |

9.2९.२

पूजार्हं पूजयामासुः कृष्णं देवकिनन्दनम् ॥ (९।२)

pūjārhaṃ pūjayāmāsuḥ kṛṣṇaṃ devakinandanam ||

10.1१०.१

ततः कतिपयाहस्य व्यासः सत्यवतीसुतः । (१०।१)

tataḥ katipayāhasya vyāsaḥ satyavatīsutaḥ |

10.2१०.२

आजगाम महातेजा नगरं नागसाह्वयम् ॥ (१०।२)

ājagāma mahātejā nagaraṃ nāgasāhvayam ||

11.1११.१

तस्य सर्वे यथान्यायं पूजां चक्रुः कुरूद्वहाः । (११।१)

tasya sarve yathānyāyaṃ pūjāṃ cakruḥ kurūdvahāḥ |

11.2११.२

सह वृष्ण्यन्धकव्याघ्रैर् उपासां चक्रिरे तदा ॥ (११।२)

saha vṛṣṇyandhakavyāghrair upāsāṃ cakrire tadā ||

12.1१२.१

तत्र नानाविधाकाराः कथाः समनुकीर्त्य वै । (१२।१)

tatra nānāvidhākārāḥ kathāḥ samanukīrtya vai |

12.2१२.२

युधिष्ठिरो धर्मसुतो व्यासं वचनम् अब्रवीत् ॥ (१२।२)

yudhiṣṭhiro dharmasuto vyāsaṃ vacanam abravīt ||

13.1१३.१

भवत्प्रसादाद् भगवन् यद् इदं रत्नम् आहृतम् । (१३।१)

bhavatprasādād bhagavan yad idaṃ ratnam āhṛtam |

13.2१३.२

उपयोक्तुं तद् इच्छामि वाजिमेधे महाक्रतौ ॥ (१३।२)

upayoktuṃ tad icchāmi vājimedhe mahākratau ||

14.1१४.१

तद् अनुज्ञातुम् इच्छामि भवता मुनिसत्तम । (१४।१)

tad anujñātum icchāmi bhavatā munisattama |

14.2१४.२

त्वदधीना वयं सर्वे कृष्णस्य च महात्मनः ॥ (१४।२)

tvadadhīnā vayaṃ sarve kṛṣṇasya ca mahātmanaḥ ||

15.1१५.१

व्यास उवाच । (१५।१)

vyāsa uvāca

15.2१५.२

अनुजानामि राजंस्त्वां क्रियतां यद् अनन्तरम् । (१५।२)

anujānāmi rājaṃstvāṃ kriyatāṃ yad anantaram |

15.3१५.३

यजस्व वाजिमेधेन विधिवद् दक्षिणावता ॥ (१५।३)

yajasva vājimedhena vidhivad dakṣiṇāvatā ||

16.1१६.१

अश्वमेधो हि राजेन्द्र पावनः सर्वपाप्मनाम् । (१६।१)

aśvamedho hi rājendra pāvanaḥ sarvapāpmanām |

16.2१६.२

तेनेष्ट्वा त्वं विपाप्मा वै भविता नात्र संशयः ॥ (१६।२)

teneṣṭvā tvaṃ vipāpmā vai bhavitā nātra saṃśayaḥ ||

17.1१७.१

वैशंपायन उवाच । (१७।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

17.2१७.२

इत्युक्तः स तु धर्मात्मा कुरुराजो युधिष्ठिरः । (१७।२)

ityuktaḥ sa tu dharmātmā kururājo yudhiṣṭhiraḥ |

17.3१७.३

अश्वमेधस्य कौरव्य चकाराहरणे मतिम् ॥ (१७।३)

aśvamedhasya kauravya cakārāharaṇe matim ||

18.1१८.१

समनुज्ञाप्य तु स तं कृष्णद्वैपायनं नृपः । (१८।१)

samanujñāpya tu sa taṃ kṛṣṇadvaipāyanaṃ nṛpaḥ |

18.2१८.२

वासुदेवम् अथामन्त्र्य वाग्मी वचनम् अब्रवीत् ॥ (१८।२)

vāsudevam athāmantrya vāgmī vacanam abravīt ||

19.1१९.१

देवकी सुप्रजा देवी त्वया पुरुषसत्तम । (१९।१)

devakī suprajā devī tvayā puruṣasattama |

19.2१९.२

यद् ब्रूयां त्वां महाबाहो तत् कृथास्त्वम् इहाच्युत ॥ (१९।२)

yad brūyāṃ tvāṃ mahābāho tat kṛthāstvam ihācyuta ||

20.1२०.१

त्वत्प्रभावार्जितान् भोगान् अश्नीम यदुनन्दन । (२०।१)

tvatprabhāvārjitān bhogān aśnīma yadunandana |

20.2२०.२

पराक्रमेण बुद्ध्या च त्वयेयं निर्जिता मही ॥ (२०।२)

parākrameṇa buddhyā ca tvayeyaṃ nirjitā mahī ||

21.1२१.१

दीक्षयस्व त्वम् आत्मानं त्वं नः परमको गुरुः । (२१।१)

dīkṣayasva tvam ātmānaṃ tvaṃ naḥ paramako guruḥ |

21.2२१.२

त्वयीष्टवति धर्मज्ञ विपाप्मा स्याम् अहं विभो । (२१।२)

tvayīṣṭavati dharmajña vipāpmā syām ahaṃ vibho |

21.3२१.३

त्वं हि यज्ञो ऽक्षरः सर्वस्त्वं धर्मस्त्वं प्रजापतिः ॥ (२१।३)

tvaṃ hi yajño 'kṣaraḥ sarvastvaṃ dharmastvaṃ prajāpatiḥ ||

22.1२२.१

वासुदेव उवाच । (२२।१)

vāsudeva uvāca

22.2२२.२

त्वम् एवैतन्महाबाहो वक्तुम् अर्हस्यरिंदम । (२२।२)

tvam evaitanmahābāho vaktum arhasyariṃdama |

22.3२२.३

त्वं गतिः सर्वभूतानाम् इति मे निश्चिता मतिः ॥ (२२।३)

tvaṃ gatiḥ sarvabhūtānām iti me niścitā matiḥ ||

23.1२३.१

त्वं चाद्य कुरुवीराणां धर्मेणाभिविराजसे । (२३।१)

tvaṃ cādya kuruvīrāṇāṃ dharmeṇābhivirājase |

23.2२३.२

गुणभूताः स्म ते राजंस्त्वं नो राजन्मतो गुरुः ॥ (२३।२)

guṇabhūtāḥ sma te rājaṃstvaṃ no rājanmato guruḥ ||

24.1२४.१

यजस्व मदनुज्ञातः प्राप्त एव क्रतुर् मया । (२४।१)

yajasva madanujñātaḥ prāpta eva kratur mayā |

24.2२४.२

युनक्तु नो भवान् कार्ये यत्र वाञ्छसि भारत । (२४।२)

yunaktu no bhavān kārye yatra vāñchasi bhārata |

24.3२४.३

सत्यं ते प्रतिजानामि सर्वं कर्तास्मि ते ऽनघ ॥ (२४।३)

satyaṃ te pratijānāmi sarvaṃ kartāsmi te 'nagha ||

25.1२५.१

भीमसेनार्जुनौ चैव तथा माद्रवतीसुतौ । (२५।१)

bhīmasenārjunau caiva tathā mādravatīsutau |

25.2२५.२

इष्टवन्तो भविष्यन्ति त्वयीष्टवति भारत ॥ (२५।२)

iṣṭavanto bhaviṣyanti tvayīṣṭavati bhārata ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 14, 70

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit