संजय उवाच । (१।१)

प्रभातायां तु शर्वर्यां पुनर् एव सुतस्तव । (१।२)

मध्ये सर्वस्य सैन्यस्य पितामहम् अपृच्छत ॥ (१।३)

पाण्डवेयस्य गाङ्गेय यद् एतत् सैन्यम् उत्तमम् । (२।१)

प्रभूतनरनागाश्वं महारथसमाकुलम् ॥ (२।२)

भीमार्जुनप्रभृतिभिर् महेष्वासैर् महाबलैः । (३।१)

लोकपालोपमैर् गुप्तं धृष्टद्युम्नपुरोगमैः ॥ (३।२)

अप्रधृष्यम् अनावार्यम् उद्वृत्तम् इव सागरम् । (४।१)

सेनासागरम् अक्षोभ्यम् अपि देवैर् महाहवे ॥ (४।२)

केन कालेन गाङ्गेय क्षपयेथा महाद्युते । (५।१)

आचार्यो वा महेष्वासः कृपो वा सुमहाबलः ॥ (५।२)

कर्णो वा समरश्लाघी द्रौणिर् वा द्विजसत्तमः । (६।१)

दिव्यास्त्रविदुषः सर्वे भवन्तो हि बले मम ॥ (६।२)

एतद् इच्छाम्यहं ज्ञातुं परं कौतूहलं हि मे । (७।१)

हृदि नित्यं महाबाहो वक्तुम् अर्हसि तन्मम ॥ (७।२)

भीष्म उवाच । (८।१)

अनुरूपं कुरुश्रेष्ठ त्वय्येतत् पृथिवीपते । (८।२)

बलाबलम् अमित्राणां स्वेषां च यदि पृच्छसि ॥ (८।३)

शृणु राजन्मम रणे या शक्तिः परमा भवेत् । (९।१)

अस्त्रवीर्यं रणे यच्च भुजयोश्च महाभुज ॥ (९।२)

आर्जवेनैव युद्धेन योद्धव्य इतरो जनः । (१०।१)

मायायुद्धेन मायावी इत्येतद् धर्मनिश्चयः ॥ (१०।२)

हन्याम् अहं महाबाहो पाण्डवानाम् अनीकिनीम् । (११।१)

दिवसे दिवसे कृत्वा भागं प्रागाह्निकं मम ॥ (११।२)

योधानां दशसाहस्रं कृत्वा भागं महाद्युते । (१२।१)

सहस्रं रथिनाम् एकम् एष भागो मतो मम ॥ (१२।२)

अनेनाहं विधानेन संनद्धः सततोत्थितः । (१३।१)

क्षपयेयं महत् सैन्यं कालेनानेन भारत ॥ (१३।२)

यदि त्वस्त्राणि मुञ्चेयं महान्ति समरे स्थितः । (१४।१)

शतसाहस्रघातीनि हन्यां मासेन भारत ॥ (१४।२)

संजय उवाच । (१५।१)

श्रुत्वा भीष्मस्य तद् वाक्यं राजा दुर्योधनस्तदा । (१५।२)

पर्यपृच्छत राजेन्द्र द्रोणम् अङ्गिरसां वरम् ॥ (१५।३)

आचार्य केन कालेन पाण्डुपुत्रस्य सैनिकान् । (१६।१)

निहन्या इति तं द्रोणः प्रत्युवाच हसन्न् इव ॥ (१६।२)

स्थविरो ऽस्मि कुरुश्रेष्ठ मन्दप्राणविचेष्टितः । (१७।१)

अस्त्राग्निना निर्दहेयं पाण्डवानाम् अनीकिनीम् ॥ (१७।२)

यथा भीष्मः शांतनवो मासेनेति मतिर् मम । (१८।१)

एषा मे परमा शक्तिर् एतन्मे परमं बलम् ॥ (१८।२)

द्वाभ्याम् एव तु मासाभ्यां कृपः शारद्वतो ऽब्रवीत् । (१९।१)

द्रौणिस्तु दशरात्रेण प्रतिजज्ञे बलक्षयम् । (१९।२)

कर्णस्तु पञ्चरात्रेण प्रतिजज्ञे महास्त्रवित् ॥ (१९।३)

तच्छ्रुत्वा सूतपुत्रस्य वाक्यं सागरगासुतः । (२०।१)

जहास सस्वनं हासं वाक्यं चेदम् उवाच ह ॥ (२०।२)

न हि तावद् रणे पार्थं बाणखड्गधनुर्धरम् । (२१।१)

वासुदेवसमायुक्तं रथेनोद्यन्तम् अच्युतम् ॥ (२१।२)

समागच्छसि राधेय तेनैवम् अभिमन्यसे । (२२।१)

शक्यम् एवं च भूयश्च त्वया वक्तुं यथेष्टतः ॥ (२२।२)