संजय उवाच । (१।१)

ततस्ते प्रययुः सर्वे निवासाय महीक्षितः । (१।२)

शङ्खान् प्रध्मापयन्तो वै हृष्टाः परिघबाहवः ॥ (१।३)

पाण्डवान् गच्छतश्चापि शिबिरं नो विशां पते । (२।१)

महेष्वासो ऽन्वगात् पश्चाद् युयुत्सुः सात्यकिस्तथा ॥ (२।२)

धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च द्रौपदेयाश्च सर्वशः । (३।१)

सर्वे चान्ये महेष्वासा ययुः स्वशिबिराण्युत ॥ (३।२)

ततस्ते प्राविशन् पार्था हतत्विट्कं हतेश्वरम् । (४।१)

दुर्योधनस्य शिबिरं रङ्गवद् विसृते जने ॥ (४।२)

गतोत्सवं पुरम् इव हृतनागम् इव ह्रदम् । (५।१)

स्त्रीवर्षवरभूयिष्ठं वृद्धामात्यैर् अधिष्ठितम् ॥ (५।२)

तत्रैतान् पर्युपातिष्ठन् दुर्योधनपुरःसराः । (६।१)

कृताञ्जलिपुटा राजन् काषायमलिनाम्बराः ॥ (६।२)

शिबिरं समनुप्राप्य कुरुराजस्य पाण्डवाः । (७।१)

अवतेरुर् महाराज रथेभ्यो रथसत्तमाः ॥ (७।२)

ततो गाण्डीवधन्वानम् अभ्यभाषत केशवः । (८।१)

स्थितः प्रियहिते नित्यम् अतीव भरतर्षभ ॥ (८।२)

अवरोपय गाण्डीवम् अक्षय्यौ च महेषुधी । (९।१)

अथाहम् अवरोक्ष्यामि पश्चाद् भरतसत्तम ॥ (९।२)

स्वयं चैवावरोह त्वम् एतच्छ्रेयस्तवानघ । (१०।१)

तच्चाकरोत् तथा वीरः पाण्डुपुत्रो धनंजयः ॥ (१०।२)

अथ पश्चात् ततः कृष्णो रश्मीन् उत्सृज्य वाजिनाम् । (११।१)

अवारोहत मेधावी रथाद् गाण्डीवधन्वनः ॥ (११।२)

अथावतीर्णे भूतानाम् ईश्वरे सुमहात्मनि । (१२।१)

कपिर् अन्तर्दधे दिव्यो ध्वजो गाण्डीवधन्वनः ॥ (१२।२)

स दग्धो द्रोणकर्णाभ्यां दिव्यैर् अस्त्रैर् महारथः । (१३।१)

अथ दीप्तो ऽग्निना ह्याशु प्रजज्वाल महीपते ॥ (१३।२)

सोपासङ्गः सरश्मिश्च साश्वः सयुगबन्धुरः । (१४।१)

भस्मीभूतो ऽपतद् भूमौ रथो गाण्डीवधन्वनः ॥ (१४।२)

तं तथा भस्मभूतं तु दृष्ट्वा पाण्डुसुताः प्रभो । (१५।१)

अभवन् विस्मिता राजन्न् अर्जुनश्चेदम् अब्रवीत् ॥ (१५।२)

कृताञ्जलिः सप्रणयं प्रणिपत्याभिवाद्य च । (१६।१)

गोविन्द कस्माद् भगवन् रथो दग्धो ऽयम् अग्निना ॥ (१६।२)

किम् एतन्महद् आश्चर्यम् अभवद् यदुनन्दन । (१७।१)

तन्मे ब्रूहि महाबाहो श्रोतव्यं यदि मन्यसे ॥ (१७।२)

वासुदेव उवाच । (१८।१)

अस्त्रैर् बहुविधैर् दग्धः पूर्वम् एवायम् अर्जुन । (१८।२)

मदधिष्ठितत्वात् समरे न विशीर्णः परंतप ॥ (१८।३)

इदानीं तु विशीर्णो ऽयं दग्धो ब्रह्मास्त्रतेजसा । (१९।१)

मया विमुक्तः कौन्तेय त्वय्यद्य कृतकर्मणि ॥ (१९।२)

संजय उवाच । (२०।१)

ईषद् उत्स्मयमानश्च भगवान् केशवो ऽरिहा । (२०।२)

परिष्वज्य च राजानं युधिष्ठिरम् अभाषत ॥ (२०।३)

दिष्ट्या जयसि कौन्तेय दिष्ट्या ते शत्रवो जिताः । (२१।१)

दिष्ट्या गाण्डीवधन्वा च भीमसेनश्च पाण्डवः ॥ (२१।२)

त्वं चापि कुशली राजन्माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ । (२२।१)

मुक्ता वीरक्षयाद् अस्मात् संग्रामान्निहतद्विषः । (२२।२)

क्षिप्रम् उत्तरकालानि कुरु कार्याणि भारत ॥ (२२।३)

उपयातम् उपप्लव्यं सह गाण्डीवधन्वना । (२३।१)

आनीय मधुपर्कं मां यत् पुरा त्वम् अवोचथाः ॥ (२३।२)

एष भ्राता सखा चैव तव कृष्ण धनंजयः । (२४।१)

रक्षितव्यो महाबाहो सर्वास्वापत्स्विति प्रभो । (२४।२)

तव चैवं ब्रुवाणस्य तथेत्येवाहम् अब्रुवम् ॥ (२४।३)

स सव्यसाची गुप्तस्ते विजयी च नरेश्वर । (२५।१)

भ्रातृभिः सह राजेन्द्र शूरः सत्यपराक्रमः । (२५।२)

मुक्तो वीरक्षयाद् अस्मात् संग्रामाद् रोमहर्षणात् ॥ (२५।३)

एवम् उक्तस्तु कृष्णेन धर्मराजो युधिष्ठिरः । (२६।१)

हृष्टरोमा महाराज प्रत्युवाच जनार्दनम् ॥ (२६।२)

प्रमुक्तं द्रोणकर्णाभ्यां ब्रह्मास्त्रम् अरिमर्दन । (२७।१)

कस्त्वद् अन्यः सहेत् साक्षाद् अपि वज्री पुरंदरः ॥ (२७।२)

भवतस्तु प्रसादेन संग्रामे बहवो जिताः । (२८।१)

महारणगतः पार्थो यच्च नासीत् पराङ्मुखः ॥ (२८।२)

तथैव च महाबाहो पर्यायैर् बहुभिर् मया । (२९।१)

कर्मणाम् अनुसंतानं तेजसश्च गतिः शुभा ॥ (२९।२)

उपप्लव्ये महर्षिर् मे कृष्णद्वैपायनो ऽब्रवीत् । (३०।१)

यतो धर्मस्ततः कृष्णो यतः कृष्णस्ततो जयः । (३०।२)

इत्येवम् उक्ते ते वीराः शिबिरं तव भारत । (३०।३)

प्रविश्य प्रत्यपद्यन्त कोशरत्नर्द्धिसंचयान् ॥ (३०।४)

रजतं जातरूपं च मणीन् अथ च मौक्तिकान् । (३१।१)

भूषणान्यथ मुख्यानि कम्बलान्यजिनानि च । (३१।२)

दासीदासम् असंख्येयं राज्योपकरणानि च ॥ (३१।३)

ते प्राप्य धनम् अक्षय्यं त्वदीयं भरतर्षभ । (३२।१)

उदक्रोशन्महेष्वासा नरेन्द्र विजितारयः ॥ (३२।२)

ते तु वीराः समाश्वस्य वाहनान्यवमुच्य च । (३३।१)

अतिष्ठन्त मुहुः सर्वे पाण्डवाः सात्यकिस्तथा ॥ (३३।२)

अथाब्रवीन्महाराज वासुदेवो महायशाः । (३४।१)

अस्माभिर् मङ्गलार्थाय वस्तव्यं शिबिराद् बहिः ॥ (३४।२)

तथेत्युक्त्वा च ते सर्वे पाण्डवाः सात्यकिस्तथा । (३५।१)

वासुदेवेन सहिता मङ्गलार्थं ययुर् बहिः ॥ (३५।२)

ते समासाद्य सरितं पुण्यामोघवतीं नृप । (३६।१)

न्यवसन्न् अथ तां रात्रिं पाण्डवा हतशत्रवः ॥ (३६।२)

ततः संप्रेषयामासुर् यादवं नागसाह्वयम् । (३७।१)

स च प्रायाज्जवेनाशु वासुदेवः प्रतापवान् । (३७।२)

दारुकं रथम् आरोप्य येन राजाम्बिकासुतः ॥ (३७।३)

तम् ऊचुः सम्प्रयास्यन्तं सैन्यसुग्रीववाहनम् । (३८।१)

प्रत्याश्वासय गान्धारीं हतपुत्रां यशस्विनीम् ॥ (३८।२)

स प्रायात् पाण्डवैर् उक्तस्तत् पुरं सात्वतां वरः । (३९।१)

आससादयिषुः क्षिप्रं गान्धारीं निहतात्मजाम् ॥ (३९।२)