महाभारतMahābhārata

MBh, 14, 58

1893 of 1995 · 45 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

जनमेजय उवाच । (१।१)

janamejaya uvāca

1.2१.२

उत्तङ्काय वरं दत्त्वा गोविन्दो द्विजसत्तम । (१।२)

uttaṅkāya varaṃ dattvā govindo dvijasattama |

1.3१.३

अत ऊर्ध्वं महाबाहुः किं चकार महायशाः ॥ (१।३)

ata ūrdhvaṃ mahābāhuḥ kiṃ cakāra mahāyaśāḥ ||

2.1२.१

वैशंपायन उवाच । (२।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

2.2२.२

दत्त्वा वरम् उत्तङ्काय प्रायात् सात्यकिना सह । (२।२)

dattvā varam uttaṅkāya prāyāt sātyakinā saha |

2.3२.३

द्वारकाम् एव गोविन्दः शीघ्रवेगैर् महाहयैः ॥ (२।३)

dvārakām eva govindaḥ śīghravegair mahāhayaiḥ ||

3.1३.१

सरांसि च नदीश्चैव वनानि विविधानि च । (३।१)

sarāṃsi ca nadīścaiva vanāni vividhāni ca |

3.2३.२

अतिक्रम्य ससादाथ रम्यां द्वारवतीं पुरीम् ॥ (३।२)

atikramya sasādātha ramyāṃ dvāravatīṃ purīm ||

4.1४.१

वर्तमाने महाराज महे रैवतकस्य च । (४।१)

vartamāne mahārāja mahe raivatakasya ca |

4.2४.२

उपायात् पुण्डरीकाक्षो युयुधानानुगस्तदा ॥ (४।२)

upāyāt puṇḍarīkākṣo yuyudhānānugastadā ||

5.1५.१

अलंकृतस्तु स गिरिर् नानारूपविचित्रितैः । (५।१)

alaṃkṛtastu sa girir nānārūpavicitritaiḥ |

5.2५.२

बभौ रुक्ममयैः काशैः सर्वतः पुरुषर्षभ ॥ (५।२)

babhau rukmamayaiḥ kāśaiḥ sarvataḥ puruṣarṣabha ||

6.1६.१

काञ्चनस्रग्भिर् अग्र्याभिः सुमनोभिस्तथैव च । (६।१)

kāñcanasragbhir agryābhiḥ sumanobhistathaiva ca |

6.2६.२

वासोभिश्च महाशैलः कल्पवृक्षैश्च सर्वशः ॥ (६।२)

vāsobhiśca mahāśailaḥ kalpavṛkṣaiśca sarvaśaḥ ||

7.1७.१

दीपवृक्षैश्च सौवर्णैर् अभीक्ष्णम् उपशोभितः । (७।१)

dīpavṛkṣaiśca sauvarṇair abhīkṣṇam upaśobhitaḥ |

7.2७.२

गुहानिर्झरदेशेषु दिवाभूतो बभूव ह ॥ (७।२)

guhānirjharadeśeṣu divābhūto babhūva ha ||

8.1८.१

पताकाभिर् विचित्राभिः सघण्टाभिः समन्ततः । (८।१)

patākābhir vicitrābhiḥ saghaṇṭābhiḥ samantataḥ |

8.2८.२

पुंभिः स्त्रीभिश्च संघुष्टः प्रगीत इव चाभवत् । (८।२)

puṃbhiḥ strībhiśca saṃghuṣṭaḥ pragīta iva cābhavat |

8.3८.३

अतीव प्रेक्षणीयो ऽभून्मेरुर् मुनिगणैर् इव ॥ (८।३)

atīva prekṣaṇīyo 'bhūnmerur munigaṇair iva ||

9.1९.१

मत्तानां हृष्टरूपाणां स्त्रीणां पुंसां च भारत । (९।१)

mattānāṃ hṛṣṭarūpāṇāṃ strīṇāṃ puṃsāṃ ca bhārata |

9.2९.२

गायतां पर्वतेन्द्रस्य दिवस्पृग् इव निस्वनः ॥ (९।२)

gāyatāṃ parvatendrasya divaspṛg iva nisvanaḥ ||

10.1१०.१

प्रमत्तमत्तसंमत्तक्ष्वेडितोत्कृष्टसंकुला । (१०।१)

pramattamattasaṃmattakṣveḍitotkṛṣṭasaṃkulā |

10.2१०.२

तथा किलकिलाशब्दैर् भूर् अभूत् सुमनोहरा ॥ (१०।२)

tathā kilakilāśabdair bhūr abhūt sumanoharā ||

11.1११.१

विपणापणवान् रम्यो भक्ष्यभोज्यविहारवान् । (११।१)

vipaṇāpaṇavān ramyo bhakṣyabhojyavihāravān |

11.2११.२

वस्त्रमाल्योत्करयुतो वीणावेणुमृदङ्गवान् ॥ (११।२)

vastramālyotkarayuto vīṇāveṇumṛdaṅgavān ||

12.1१२.१

सुरामैरेयमिश्रेण भक्ष्यभोज्येन चैव ह । (१२।१)

surāmaireyamiśreṇa bhakṣyabhojyena caiva ha |

12.2१२.२

दीनान्धकृपणादिभ्यो दीयमानेन चानिशम् । (१२।२)

dīnāndhakṛpaṇādibhyo dīyamānena cāniśam |

12.3१२.३

बभौ परमकल्याणो महस्तस्य महागिरेः ॥ (१२।३)

babhau paramakalyāṇo mahastasya mahāgireḥ ||

13.1१३.१

पुण्यावसथवान् वीर पुण्यकृद्भिर् निषेवितः । (१३।१)

puṇyāvasathavān vīra puṇyakṛdbhir niṣevitaḥ |

13.2१३.२

विहारो वृष्णिवीराणां महे रैवतकस्य ह । (१३।२)

vihāro vṛṣṇivīrāṇāṃ mahe raivatakasya ha |

13.3१३.३

स नगो वेश्मसंकीर्णो देवलोक इवाबभौ ॥ (१३।३)

sa nago veśmasaṃkīrṇo devaloka ivābabhau ||

14.1१४.१

तदा च कृष्णसांनिध्यम् आसाद्य भरतर्षभ । (१४।१)

tadā ca kṛṣṇasāṃnidhyam āsādya bharatarṣabha |

14.2१४.२

शक्रसद्मप्रतीकाशो बभूव स हि शैलराट् ॥ (१४।२)

śakrasadmapratīkāśo babhūva sa hi śailarāṭ ||

15.1१५.१

ततः सम्पूज्यमानः स विवेश भवनं शुभम् । (१५।१)

tataḥ sampūjyamānaḥ sa viveśa bhavanaṃ śubham |

15.2१५.२

गोविन्दः सात्यकिश्चैव जगाम भवनं स्वकम् ॥ (१५।२)

govindaḥ sātyakiścaiva jagāma bhavanaṃ svakam ||

16.1१६.१

विवेश च स हृष्टात्मा चिरकालप्रवासकः । (१६।१)

viveśa ca sa hṛṣṭātmā cirakālapravāsakaḥ |

16.2१६.२

कृत्वा नसुकरं कर्म दानवेष्विव वासवः ॥ (१६।२)

kṛtvā nasukaraṃ karma dānaveṣviva vāsavaḥ ||

17.1१७.१

उपयातं तु वार्ष्णेयं भोजवृष्ण्यन्धकास्तदा । (१७।१)

upayātaṃ tu vārṣṇeyaṃ bhojavṛṣṇyandhakāstadā |

17.2१७.२

अभ्यगच्छन्महात्मानं देवा इव शतक्रतुम् ॥ (१७।२)

abhyagacchanmahātmānaṃ devā iva śatakratum ||

18.1१८.१

स तान् अभ्यर्च्य मेधावी पृष्ट्वा च कुशलं तदा । (१८।१)

sa tān abhyarcya medhāvī pṛṣṭvā ca kuśalaṃ tadā |

18.2१८.२

अभ्यवादयत प्रीतः पितरं मातरं तथा ॥ (१८।२)

abhyavādayata prītaḥ pitaraṃ mātaraṃ tathā ||

19.1१९.१

ताभ्यां च सम्परिष्वक्तः सान्त्वितश्च महाभुजः । (१९।१)

tābhyāṃ ca sampariṣvaktaḥ sāntvitaśca mahābhujaḥ |

19.2१९.२

उपोपविष्टस्तैः सर्वैर् वृष्णिभिः परिवारितः ॥ (१९।२)

upopaviṣṭastaiḥ sarvair vṛṣṇibhiḥ parivāritaḥ ||

20.1२०.१

स विश्रान्तो महातेजाः कृतपादावसेचनः । (२०।१)

sa viśrānto mahātejāḥ kṛtapādāvasecanaḥ |

20.2२०.२

कथयामास तं कृष्णः पृष्टः पित्रा महाहवम् ॥ (२०।२)

kathayāmāsa taṃ kṛṣṇaḥ pṛṣṭaḥ pitrā mahāhavam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 14, 58

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit