महाभारतMahābhārata

MBh, 7, 29

1007 of 1995 · 83 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

संजय उवाच । (१।१)

saṃjaya uvāca

1.2१.२

प्रियम् इन्द्रस्य सततं सखायम् अमितौजसम् । (१।२)

priyam indrasya satataṃ sakhāyam amitaujasam |

1.3१.३

हत्वा प्राग्ज्योतिषं पार्थः प्रदक्षिणम् अवर्तत ॥ (१।३)

hatvā prāgjyotiṣaṃ pārthaḥ pradakṣiṇam avartata ||

2.1२.१

ततो गान्धारराजस्य सुतौ परपुरंजयौ । (२।१)

tato gāndhārarājasya sutau parapuraṃjayau |

2.2२.२

आर्छेताम् अर्जुनं संख्ये भ्रातरौ वृषकाचलौ ॥ (२।२)

ārchetām arjunaṃ saṃkhye bhrātarau vṛṣakācalau ||

3.1३.१

तौ समेत्यार्जुनं वीरौ पुरः पश्चाच्च धन्विनौ । (३।१)

tau sametyārjunaṃ vīrau puraḥ paścācca dhanvinau |

3.2३.२

अविध्येतां महावेगैर् निशितैर् आशुगैर् भृशम् ॥ (३।२)

avidhyetāṃ mahāvegair niśitair āśugair bhṛśam ||

4.1४.१

वृषकस्य हयान् सूतं धनुश्छत्रं रथं ध्वजम् । (४।१)

vṛṣakasya hayān sūtaṃ dhanuśchatraṃ rathaṃ dhvajam |

4.2४.२

तिलशो व्यधमत् पार्थः सौबलस्य शितैः शरैः ॥ (४।२)

tilaśo vyadhamat pārthaḥ saubalasya śitaiḥ śaraiḥ ||

5.1५.१

ततो ऽर्जुनः शरव्रातैर् नानाप्रहरणैर् अपि । (५।१)

tato 'rjunaḥ śaravrātair nānāpraharaṇair api |

5.2५.२

गान्धारान् व्याकुलांश्चक्रे सौबलप्रमुखान् पुनः ॥ (५।२)

gāndhārān vyākulāṃścakre saubalapramukhān punaḥ ||

6.1६.१

ततः पञ्चशतान् वीरान् गान्धारान् उद्यतायुधान् । (६।१)

tataḥ pañcaśatān vīrān gāndhārān udyatāyudhān |

6.2६.२

प्राहिणोन्मृत्युलोकाय क्रुद्धो बाणैर् धनंजयः ॥ (६।२)

prāhiṇonmṛtyulokāya kruddho bāṇair dhanaṃjayaḥ ||

7.1७.१

हताश्वात् तु रथात् तूर्णम् अवतीर्य महाभुजः । (७।१)

hatāśvāt tu rathāt tūrṇam avatīrya mahābhujaḥ |

7.2७.२

आरुरोह रथं भ्रातुर् अन्यच्च धनुर् आददे ॥ (७।२)

āruroha rathaṃ bhrātur anyacca dhanur ādade ||

8.1८.१

तावेकरथम् आरूढौ भ्रातरौ वृषकाचलौ । (८।१)

tāvekaratham ārūḍhau bhrātarau vṛṣakācalau |

8.2८.२

शरवर्षेण बीभत्सुम् अविध्येतां पुनः पुनः ॥ (८।२)

śaravarṣeṇa bībhatsum avidhyetāṃ punaḥ punaḥ ||

9.1९.१

स्यालौ तव महात्मानौ राजानौ वृषकाचलौ । (९।१)

syālau tava mahātmānau rājānau vṛṣakācalau |

9.2९.२

भृशं निजघ्नतुः पार्थम् इन्द्रं वृत्रबलाविव ॥ (९।२)

bhṛśaṃ nijaghnatuḥ pārtham indraṃ vṛtrabalāviva ||

10.1१०.१

लब्धलक्ष्यौ तु गान्धाराव् अहतां पाण्डवं पुनः । (१०।१)

labdhalakṣyau tu gāndhārāv ahatāṃ pāṇḍavaṃ punaḥ |

10.2१०.२

निदाघवार्षिकौ मासौ लोकं घर्माम्बुभिर् यथा ॥ (१०।२)

nidāghavārṣikau māsau lokaṃ gharmāmbubhir yathā ||

11.1११.१

तौ रथस्थौ नरव्याघ्रौ राजानौ वृषकाचलौ । (११।१)

tau rathasthau naravyāghrau rājānau vṛṣakācalau |

11.2११.२

संश्लिष्टाङ्गौ स्थितौ राजञ् जघानैकेषुणार्जुनः ॥ (११।२)

saṃśliṣṭāṅgau sthitau rājañ jaghānaikeṣuṇārjunaḥ ||

12.1१२.१

तौ रथात् सिंहसंकाशौ लोहिताक्षौ महाभुजौ । (१२।१)

tau rathāt siṃhasaṃkāśau lohitākṣau mahābhujau |

12.2१२.२

गतासू पेततुर् वीरौ सोदर्यावेकलक्षणौ ॥ (१२।२)

gatāsū petatur vīrau sodaryāvekalakṣaṇau ||

13.1१३.१

तयोर् देहौ रथाद् भूमिं गतौ बन्धुजनप्रियौ । (१३।१)

tayor dehau rathād bhūmiṃ gatau bandhujanapriyau |

13.2१३.२

यशो दश दिशः पुण्यं गमयित्वा व्यवस्थितौ ॥ (१३।२)

yaśo daśa diśaḥ puṇyaṃ gamayitvā vyavasthitau ||

14.1१४.१

दृष्ट्वा विनिहतौ संख्ये मातुलावपलायिनौ । (१४।१)

dṛṣṭvā vinihatau saṃkhye mātulāvapalāyinau |

14.2१४.२

भृशं मुमुचुर् अश्रूणि पुत्रास्तव विशां पते ॥ (१४।२)

bhṛśaṃ mumucur aśrūṇi putrāstava viśāṃ pate ||

15.1१५.१

निहतौ भ्रातरौ दृष्ट्वा मायाशतविशारदः । (१५।१)

nihatau bhrātarau dṛṣṭvā māyāśataviśāradaḥ |

15.2१५.२

कृष्णौ संमोहयन्मायां विदधे शकुनिस्ततः ॥ (१५।२)

kṛṣṇau saṃmohayanmāyāṃ vidadhe śakunistataḥ ||

16.1१६.१

लगुडायोगुडाश्मानः शतघ्न्यश्च सशक्तयः । (१६।१)

laguḍāyoguḍāśmānaḥ śataghnyaśca saśaktayaḥ |

16.2१६.२

गदापरिघनिस्त्रिंशशूलमुद्गरपट्टिशाः ॥ (१६।२)

gadāparighanistriṃśaśūlamudgarapaṭṭiśāḥ ||

17.1१७.१

सकम्पनर्ष्टिनखरा मुसलानि परश्वधाः । (१७।१)

sakampanarṣṭinakharā musalāni paraśvadhāḥ |

17.2१७.२

क्षुराः क्षुरप्रनालीका वत्सदन्तास् त्रिसंधिनः ॥ (१७।२)

kṣurāḥ kṣurapranālīkā vatsadantās trisaṃdhinaḥ ||

18.1१८.१

चक्राणि विशिखाः प्रासा विविधान्यायुधानि च । (१८।१)

cakrāṇi viśikhāḥ prāsā vividhānyāyudhāni ca |

18.2१८.२

प्रपेतुः सर्वतो दिग्भ्यः प्रदिग्भ्यश् चार्जुनं प्रति ॥ (१८।२)

prapetuḥ sarvato digbhyaḥ pradigbhyaś cārjunaṃ prati ||

19.1१९.१

खरोष्ट्रमहिषाः सिंहा व्याघ्राः सृमरचिल्लिकाः । (१९।१)

kharoṣṭramahiṣāḥ siṃhā vyāghrāḥ sṛmaracillikāḥ |

19.2१९.२

ऋक्षाः सालावृका गृध्राः कपयो ऽथ सरीसृपाः ॥ (१९।२)

ṛkṣāḥ sālāvṛkā gṛdhrāḥ kapayo 'tha sarīsṛpāḥ ||

20.1२०.१

विविधानि च रक्षांसि क्षुधितान्यर्जुनं प्रति । (२०।१)

vividhāni ca rakṣāṃsi kṣudhitānyarjunaṃ prati |

20.2२०.२

संक्रुद्धान्यभ्यधावन्त विविधानि वयांसि च ॥ (२०।२)

saṃkruddhānyabhyadhāvanta vividhāni vayāṃsi ca ||

21.1२१.१

ततो दिव्यास्त्रविच्छूरः कुन्तीपुत्रो धनंजयः । (२१।१)

tato divyāstravicchūraḥ kuntīputro dhanaṃjayaḥ |

21.2२१.२

विसृजन्न् इषुजालानि सहसा तान्यताडयत् ॥ (२१।२)

visṛjann iṣujālāni sahasā tānyatāḍayat ||

22.1२२.१

ते हन्यमानाः शूरेण प्रवरैः सायकैर् दृढैः । (२२।१)

te hanyamānāḥ śūreṇa pravaraiḥ sāyakair dṛḍhaiḥ |

22.2२२.२

विरुवन्तो महारावान् विनेशुः सर्वतो हताः ॥ (२२।२)

viruvanto mahārāvān vineśuḥ sarvato hatāḥ ||

23.1२३.१

ततस्तमः प्रादुरभूद् अर्जुनस्य रथं प्रति । (२३।१)

tatastamaḥ prādurabhūd arjunasya rathaṃ prati |

23.2२३.२

तस्माच्च तमसो वाचः क्रूराः पार्थम् अभर्त्सयन् ॥ (२३।२)

tasmācca tamaso vācaḥ krūrāḥ pārtham abhartsayan ||

24.1२४.१

तत् तमो ऽस्त्रेण महता ज्योतिषेणार्जुनो ऽवधीत् । (२४।१)

tat tamo 'streṇa mahatā jyotiṣeṇārjuno 'vadhīt |

24.2२४.२

हते तस्मिञ् जलौघास्तु प्रादुरासन् भयानकाः ॥ (२४।२)

hate tasmiñ jalaughāstu prādurāsan bhayānakāḥ ||

25.1२५.१

अम्भसस्तस्य नाशार्थम् आदित्यास्त्रम् अथार्जुनः । (२५।१)

ambhasastasya nāśārtham ādityāstram athārjunaḥ |

25.2२५.२

प्रायुङ्क्ताम्भस्ततस्तेन प्रायशो ऽस्त्रेण शोषितम् ॥ (२५।२)

prāyuṅktāmbhastatastena prāyaśo 'streṇa śoṣitam ||

26.1२६.१

एवं बहुविधा मायाः सौबलस्य कृताः कृताः । (२६।१)

evaṃ bahuvidhā māyāḥ saubalasya kṛtāḥ kṛtāḥ |

26.2२६.२

जघानास्त्रबलेनाशु प्रहसन्न् अर्जुनस्तदा ॥ (२६।२)

jaghānāstrabalenāśu prahasann arjunastadā ||

27.1२७.१

तथा हतासु मायासु त्रस्तो ऽर्जुनशराहतः । (२७।१)

tathā hatāsu māyāsu trasto 'rjunaśarāhataḥ |

27.2२७.२

अपायाज्जवनैर् अश्वैः शकुनिः प्राकृतो यथा ॥ (२७।२)

apāyājjavanair aśvaiḥ śakuniḥ prākṛto yathā ||

28.1२८.१

ततो ऽर्जुनो ऽस्त्रविच्छ्रैष्ठ्यं दर्शयन्न् आत्मनो ऽरिषु । (२८।१)

tato 'rjuno 'stravicchraiṣṭhyaṃ darśayann ātmano 'riṣu |

28.2२८.२

अभ्यवर्षच्छरौघेण कौरवाणाम् अनीकिनीम् ॥ (२८।२)

abhyavarṣaccharaugheṇa kauravāṇām anīkinīm ||

29.1२९.१

सा हन्यमाना पार्थेन पुत्रस्य तव वाहिनी । (२९।१)

sā hanyamānā pārthena putrasya tava vāhinī |

29.2२९.२

द्वैधीभूता महाराज गङ्गेवासाद्य पर्वतम् ॥ (२९।२)

dvaidhībhūtā mahārāja gaṅgevāsādya parvatam ||

30.1३०.१

द्रोणम् एवान्वपद्यन्त केचित् तत्र महारथाः । (३०।१)

droṇam evānvapadyanta kecit tatra mahārathāḥ |

30.2३०.२

केचिद् दुर्योधनं राजन्न् अर्द्यमानाः किरीटिना ॥ (३०।२)

kecid duryodhanaṃ rājann ardyamānāḥ kirīṭinā ||

31.1३१.१

नापश्याम ततस्त्वेतत् सैन्यं वै तमसावृतम् । (३१।१)

nāpaśyāma tatastvetat sainyaṃ vai tamasāvṛtam |

31.2३१.२

गाण्डीवस्य च निर्घोषः श्रुतो दक्षिणतो मया ॥ (३१।२)

gāṇḍīvasya ca nirghoṣaḥ śruto dakṣiṇato mayā ||

32.1३२.१

शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषं वादित्राणां च निस्वनम् । (३२।१)

śaṅkhadundubhinirghoṣaṃ vāditrāṇāṃ ca nisvanam |

32.2३२.२

गाण्डीवस्य च निर्घोषो व्यतिक्रम्यास्पृशद् दिवम् ॥ (३२।२)

gāṇḍīvasya ca nirghoṣo vyatikramyāspṛśad divam ||

33.1३३.१

ततः पुनर् दक्षिणतः संग्रामश्चित्रयोधिनाम् । (३३।१)

tataḥ punar dakṣiṇataḥ saṃgrāmaścitrayodhinām |

33.2३३.२

सुयुद्धम् अर्जुनस्यासीद् अहं तु द्रोणम् अन्वगाम् ॥ (३३।२)

suyuddham arjunasyāsīd ahaṃ tu droṇam anvagām ||

34.1३४.१

नानाविधान्यनीकानि पुत्राणां तव भारत । (३४।१)

nānāvidhānyanīkāni putrāṇāṃ tava bhārata |

34.2३४.२

अर्जुनो व्यधमत् काले दिवीवाभ्राणि मारुतः ॥ (३४।२)

arjuno vyadhamat kāle divīvābhrāṇi mārutaḥ ||

35.1३५.१

तं वासवम् इवायान्तं भूरिवर्षशरौघिणम् । (३५।१)

taṃ vāsavam ivāyāntaṃ bhūrivarṣaśaraughiṇam |

35.2३५.२

महेष्वासं नरव्याघ्रं नोग्रं कश्चिद् अवारयत् ॥ (३५।२)

maheṣvāsaṃ naravyāghraṃ nograṃ kaścid avārayat ||

36.1३६.१

ते हन्यमानाः पार्थेन त्वदीया व्यथिता भृशम् । (३६।१)

te hanyamānāḥ pārthena tvadīyā vyathitā bhṛśam |

36.2३६.२

स्वान् एव बहवो जघ्नुर् विद्रवन्तस्ततस्ततः ॥ (३६।२)

svān eva bahavo jaghnur vidravantastatastataḥ ||

37.1३७.१

ते ऽर्जुनेन शरा मुक्ताः कङ्कपत्रास्तनुच्छिदः । (३७।१)

te 'rjunena śarā muktāḥ kaṅkapatrāstanucchidaḥ |

37.2३७.२

शलभा इव संपेतुः संवृण्वाना दिशो दश ॥ (३७।२)

śalabhā iva saṃpetuḥ saṃvṛṇvānā diśo daśa ||

38.1३८.१

तुरगं रथिनं नागं पदातिम् अपि मारिष । (३८।१)

turagaṃ rathinaṃ nāgaṃ padātim api māriṣa |

38.2३८.२

विनिर्भिद्य क्षितिं जग्मुर् वल्मीकम् इव पन्नगाः ॥ (३८।२)

vinirbhidya kṣitiṃ jagmur valmīkam iva pannagāḥ ||

39.1३९.१

न च द्वितीयं व्यसृजत् कुञ्जराश्वनरेषु सः । (३९।१)

na ca dvitīyaṃ vyasṛjat kuñjarāśvanareṣu saḥ |

39.2३९.२

पृथग् एकशरारुग्णा निपेतुस्ते गतासवः ॥ (३९।२)

pṛthag ekaśarārugṇā nipetuste gatāsavaḥ ||

40.1४०.१

हतैर् मनुष्यैस्तुरगैश्च सर्वतः शराभिवृष्टैर् द्विरदैश्च पातितैः । (४०।१)

hatair manuṣyaisturagaiśca sarvataḥ śarābhivṛṣṭair dviradaiśca pātitaiḥ |

40.2४०.२

तदा श्वगोमायुबडाभिनादितं विचित्रम् आयोधशिरो बभूव ह ॥ (४०।२)

tadā śvagomāyubaḍābhināditaṃ vicitram āyodhaśiro babhūva ha ||

41.1४१.१

पिता सुतं त्यजति सुहृद्वरं सुहृत् तथैव पुत्रः पितरं शरातुरः । (४१।१)

pitā sutaṃ tyajati suhṛdvaraṃ suhṛt tathaiva putraḥ pitaraṃ śarāturaḥ |

41.2४१.२

स्वरक्षणे कृतमतयस्तदा जनास् त्यजन्ति वाहान् अपि पार्थपीडिताः ॥ (४१।२)

svarakṣaṇe kṛtamatayastadā janās tyajanti vāhān api pārthapīḍitāḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 7, 29

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit