महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 108

406 of 1995 · 43 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

लोमश उवाच । (१।१)

lomaśa uvāca

1.2१.२

भगीरथवचः श्रुत्वा प्रियार्थं च दिवौकसाम् । (१।२)

bhagīrathavacaḥ śrutvā priyārthaṃ ca divaukasām |

1.3१.३

एवम् अस्त्विति राजानं भगवान् प्रत्यभाषत ॥ (१।३)

evam astviti rājānaṃ bhagavān pratyabhāṣata ||

2.1२.१

धारयिष्ये महाबाहो गगनात् प्रच्युतां शिवाम् । (२।१)

dhārayiṣye mahābāho gaganāt pracyutāṃ śivām |

2.2२.२

दिव्यां देवनदीं पुण्यां त्वत्कृते नृपसत्तम ॥ (२।२)

divyāṃ devanadīṃ puṇyāṃ tvatkṛte nṛpasattama ||

3.1३.१

एवम् उक्त्वा महाबाहो हिमवन्तम् उपागमत् । (३।१)

evam uktvā mahābāho himavantam upāgamat |

3.2३.२

संवृतः पार्षदैर् घोरैर् नानाप्रहरणोद्यतैः ॥ (३।२)

saṃvṛtaḥ pārṣadair ghorair nānāpraharaṇodyataiḥ ||

4.1४.१

ततः स्थित्वा नरश्रेष्ठं भगीरथम् उवाच ह । (४।१)

tataḥ sthitvā naraśreṣṭhaṃ bhagīratham uvāca ha |

4.2४.२

प्रयाचस्व महाबाहो शैलराजसुतां नदीम् । (४।२)

prayācasva mahābāho śailarājasutāṃ nadīm |

4.3४.३

पतमानां सरिच्छ्रेष्ठां धारयिष्ये त्रिविष्टपात् ॥ (४।३)

patamānāṃ saricchreṣṭhāṃ dhārayiṣye triviṣṭapāt ||

5.1५.१

एतच्छ्रुत्वा वचो राजा शर्वेण समुदाहृतम् । (५।१)

etacchrutvā vaco rājā śarveṇa samudāhṛtam |

5.2५.२

प्रयतः प्रणतो भूत्वा गङ्गां समनुचिन्तयत् ॥ (५।२)

prayataḥ praṇato bhūtvā gaṅgāṃ samanucintayat ||

6.1६.१

ततः पुण्यजला रम्या राज्ञा समनुचिन्तिता । (६।१)

tataḥ puṇyajalā ramyā rājñā samanucintitā |

6.2६.२

ईशानं च स्थितं दृष्ट्वा गगनात् सहसा च्युता ॥ (६।२)

īśānaṃ ca sthitaṃ dṛṣṭvā gaganāt sahasā cyutā ||

7.1७.१

तां प्रच्युतां ततो दृष्ट्वा देवाः सार्धं महर्षिभिः । (७।१)

tāṃ pracyutāṃ tato dṛṣṭvā devāḥ sārdhaṃ maharṣibhiḥ |

7.2७.२

गन्धर्वोरगरक्षांसि समाजग्मुर् दिदृक्षया ॥ (७।२)

gandharvoragarakṣāṃsi samājagmur didṛkṣayā ||

8.1८.१

ततः पपात गगनाद् गङ्गा हिमवतः सुता । (८।१)

tataḥ papāta gaganād gaṅgā himavataḥ sutā |

8.2८.२

समुद्भ्रान्तमहावर्ता मीनग्राहसमाकुला ॥ (८।२)

samudbhrāntamahāvartā mīnagrāhasamākulā ||

9.1९.१

तां दधार हरो राजन् गङ्गां गगनमेखलाम् । (९।१)

tāṃ dadhāra haro rājan gaṅgāṃ gaganamekhalām |

9.2९.२

ललाटदेशे पतितां मालां मुक्तामयीम् इव ॥ (९।२)

lalāṭadeśe patitāṃ mālāṃ muktāmayīm iva ||

10.1१०.१

सा बभूव विसर्पन्ती त्रिधा राजन् समुद्रगा । (१०।१)

sā babhūva visarpantī tridhā rājan samudragā |

10.2१०.२

फेनपुञ्जाकुलजला हंसानाम् इव पङ्क्तयः ॥ (१०।२)

phenapuñjākulajalā haṃsānām iva paṅktayaḥ ||

11.1११.१

क्वचिद् आभोगकुटिला प्रस्खलन्ती क्वचित् क्वचित् । (११।१)

kvacid ābhogakuṭilā praskhalantī kvacit kvacit |

11.2११.२

स्वफेनपटसंवीता मत्तेव प्रमदाव्रजत् । (११।२)

svaphenapaṭasaṃvītā matteva pramadāvrajat |

11.3११.३

क्वचित् सा तोयनिनदैर् नदन्ती नादम् उत्तमम् ॥ (११।३)

kvacit sā toyaninadair nadantī nādam uttamam ||

12.1१२.१

एवं प्रकारान् सुबहून् कुर्वन्ती गगनाच्च्युता । (१२।१)

evaṃ prakārān subahūn kurvantī gaganāccyutā |

12.2१२.२

पृथिवीतलम् आसाद्य भगीरथम् अथाब्रवीत् ॥ (१२।२)

pṛthivītalam āsādya bhagīratham athābravīt ||

13.1१३.१

दर्शयस्व महाराज मार्गं केन व्रजाम्यहम् । (१३।१)

darśayasva mahārāja mārgaṃ kena vrajāmyaham |

13.2१३.२

त्वदर्थम् अवतीर्णास्मि पृथिवीं पृथिवीपते ॥ (१३।२)

tvadartham avatīrṇāsmi pṛthivīṃ pṛthivīpate ||

14.1१४.१

एतच्छ्रुत्वा वचो राजा प्रातिष्ठत भगीरथः । (१४।१)

etacchrutvā vaco rājā prātiṣṭhata bhagīrathaḥ |

14.2१४.२

यत्र तानि शरीराणि सागराणां महात्मनाम् । (१४।२)

yatra tāni śarīrāṇi sāgarāṇāṃ mahātmanām |

14.3१४.३

पावनार्थं नरश्रेष्ठ पुण्येन सलिलेन ह ॥ (१४।३)

pāvanārthaṃ naraśreṣṭha puṇyena salilena ha ||

15.1१५.१

गङ्गाया धारणं कृत्वा हरो लोकनमस्कृतः । (१५।१)

gaṅgāyā dhāraṇaṃ kṛtvā haro lokanamaskṛtaḥ |

15.2१५.२

कैलासं पर्वतश्रेष्ठं जगाम त्रिदशैः सह ॥ (१५।२)

kailāsaṃ parvataśreṣṭhaṃ jagāma tridaśaiḥ saha ||

16.1१६.१

समुद्रं च समासाद्य गङ्गया सहितो नृपः । (१६।१)

samudraṃ ca samāsādya gaṅgayā sahito nṛpaḥ |

16.2१६.२

पूरयामास वेगेन समुद्रं वरुणालयम् ॥ (१६।२)

pūrayāmāsa vegena samudraṃ varuṇālayam ||

17.1१७.१

दुहितृत्वे च नृपतिर् गङ्गां समनुकल्पयत् । (१७।१)

duhitṛtve ca nṛpatir gaṅgāṃ samanukalpayat |

17.2१७.२

पितॄणां चोदकं तत्र ददौ पूर्णमनोरथः ॥ (१७।२)

pitṝṇāṃ codakaṃ tatra dadau pūrṇamanorathaḥ ||

18.1१८.१

एतत् ते सर्वम् आख्यातं गङ्गा त्रिपथगा यथा । (१८।१)

etat te sarvam ākhyātaṃ gaṅgā tripathagā yathā |

18.2१८.२

पूरणार्थं समुद्रस्य पृथिवीम् अवतारिता ॥ (१८।२)

pūraṇārthaṃ samudrasya pṛthivīm avatāritā ||

19.1१९.१

समुद्रश्च यथा पीतः कारणार्थे महात्मना । (१९।१)

samudraśca yathā pītaḥ kāraṇārthe mahātmanā |

19.2१९.२

वातापिश् च यथा नीतः क्षयं स ब्रह्महा प्रभो । (१९।२)

vātāpiś ca yathā nītaḥ kṣayaṃ sa brahmahā prabho |

19.3१९.३

अगस्त्येन महाराज यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ (१९।३)

agastyena mahārāja yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 108

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit