पराशर उवाच । (१।१)

वृत्तिः सकाशाद् वर्णेभ्यस्त्रिभ्यो हीनस्य शोभना । (१।२)

प्रीत्योपनीता निर्दिष्टा धर्मिष्ठान् कुरुते सदा ॥ (१।३)

वृत्तिश्चेन्नास्ति शूद्रस्य पितृपैतामही ध्रुवा । (२।१)

न वृत्तिं परतो मार्गेच्छुश्रूषां तु प्रयोजयेत् ॥ (२।२)

सद्भिस्तु सह संसर्गः शोभते धर्मदर्शिभिः । (३।१)

नित्यं सर्वास्ववस्थासु नासद्भिर् इति मे मतिः ॥ (३।२)

यथोदयगिरौ द्रव्यं संनिकर्षेण दीप्यते । (४।१)

तथा सत्संनिकर्षेण हीनवर्णो ऽपि दीप्यते ॥ (४।२)

यादृशेन हि वर्णेन भाव्यते शुक्लम् अम्बरम् । (५।१)

तादृशं कुरुते रूपम् एतद् एवम् अवैहि मे ॥ (५।२)

तस्माद् गुणेषु रज्येथा मा दोषेषु कदाचन । (६।१)

अनित्यम् इह मर्त्यानां जीवितं हि चलाचलम् ॥ (६।२)

सुखे वा यदि वा दुःखे वर्तमानो विचक्षणः । (७।१)

यश्चिनोति शुभान्येव स भद्राणीह पश्यति ॥ (७।२)

धर्माद् अपेतं यत् कर्म यद्यपि स्यान्महाफलम् । (८।१)

न तत् सेवेत मेधावी न तद्धितम् इहोच्यते ॥ (८।२)

यो हृत्वा गोसहस्राणि नृपो दद्याद् अरक्षिता । (९।१)

स शब्दमात्रफलभाग् राजा भवति तस्करः ॥ (९।२)

स्वयंभूर् असृजच्चाग्रे धातारं लोकपूजितम् । (१०।१)

धातासृजत् पुत्रम् एकं प्रजानां धारणे रतम् ॥ (१०।२)

तम् अर्चयित्वा वैश्यस्तु कुर्याद् अत्यर्थम् ऋद्धिमत् । (११।१)

रक्षितव्यं तु राजन्यैर् उपयोज्यं द्विजातिभिः ॥ (११।२)

अजिह्मैर् अशठक्रोधैर् हव्यकव्यप्रयोक्तृभिः । (१२।१)

शूद्रैर् निर्मार्जनं कार्यम् एवं धर्मो न नश्यति ॥ (१२।२)

अप्रनष्टे ततो धर्मे भवन्ति सुखिताः प्रजाः । (१३।१)

सुखेन तासां राजेन्द्र मोदन्ते दिवि देवताः ॥ (१३।२)

तस्माद् यो रक्षति नृपः स धर्मेणाभिपूज्यते । (१४।१)

अधीते चापि यो विप्रो वैश्यो यश्चार्जने रतः ॥ (१४।२)

यश्च शुश्रूषते शूद्रः सततं नियतेन्द्रियः । (१५।१)

अतो ऽन्यथा मनुष्येन्द्र स्वधर्मात् परिहीयते ॥ (१५।२)

प्राणसंतापनिर्दिष्टाः काकिण्यो ऽपि महाफलाः । (१६।१)

न्यायेनोपार्जिता दत्ताः किम् उतान्याः सहस्रशः ॥ (१६।२)

सत्कृत्य तु द्विजातिभ्यो यो ददाति नराधिप । (१७।१)

यादृशं तादृशं नित्यम् अश्नाति फलम् ऊर्जितम् ॥ (१७।२)

अभिगम्य दत्तं तुष्ट्या यद् धन्यम् आहुर् अभिष्टुतम् । (१८।१)

याचितेन तु यद् दत्तं तद् आहुर् मध्यमं बुधाः ॥ (१८।२)

अवज्ञया दीयते यत् तथैवाश्रद्धयापि च । (१९।१)

तद् आहुर् अधमं दानं मुनयः सत्यवादिनः ॥ (१९।२)

अतिक्रमे मज्जमानो विविधेन नरः सदा । (२०।१)

तथा प्रयत्नं कुर्वीत यथा मुच्येत संशयात् ॥ (२०।२)

दमेन शोभते विप्रः क्षत्रियो विजयेन तु । (२१।१)

धनेन वैश्यः शूद्रस्तु नित्यं दाक्ष्येण शोभते ॥ (२१।२)