संजय उवाच । (१।१)

तद् बलं सुमहद् दीर्णं त्वदीयं प्रेक्ष्य वीर्यवान् । (१।२)

दधारैको रणे पाण्डून् वृषसेनो ऽस्त्रमायया ॥ (१।३)

शरा दश दिशो मुक्ता वृषसेनेन मारिष । (२।१)

विचेरुस्ते विनिर्भिद्य नरवाजिरथद्विपान् ॥ (२।२)

तस्य दीप्ता महाबाणा विनिश्चेरुः सहस्रशः । (३।१)

भानोर् इव महाबाहो ग्रीष्मकाले मरीचयः ॥ (३।२)

तेनार्दिता महाराज रथिनः सादिनस्तथा । (४।१)

निपेतुर् उर्व्यां सहसा वातनुन्ना इव द्रुमाः ॥ (४।२)

हयौघांश्च रथौघांश्च गजौघांश्च समन्ततः । (५।१)

अपातयद् रणे राजञ् शतशो ऽथ सहस्रशः ॥ (५।२)

दृष्ट्वा तम् एवं समरे विचरन्तम् अभीतवत् । (६।१)

सहिताः सर्वराजानः परिवव्रुः समन्ततः ॥ (६।२)

नाकुलिस्तु शतानीको वृषसेनं समभ्ययात् । (७।१)

विव्याध चैनं दशभिर् नाराचैर् मर्मभेदिभिः ॥ (७।२)

तस्य कर्णात्मजश्चापं छित्त्वा केतुम् अपातयत् । (८।१)

तं भ्रातरं परीप्सन्तो द्रौपदेयाः समभ्ययुः ॥ (८।२)

कर्णात्मजं शरव्रातैश्चक्रुश्चादृश्यम् अञ्जसा । (९।१)

तान्नदन्तो ऽभ्यधावन्त द्रोणपुत्रमुखा रथाः ॥ (९।२)

छादयन्तो महाराज द्रौपदेयान्महारथान् । (१०।१)

शरैर् नानाविधैस्तूर्णं पर्वताञ् जलदा इव ॥ (१०।२)

तान् पाण्डवाः प्रत्यगृह्णंस्त्वरिताः पुत्रगृद्धिनः । (११।१)

पाञ्चालाः केकया मत्स्याः सृञ्जयाश्चोद्यतायुधाः ॥ (११।२)

तद् युद्धम् अभवद् घोरं तुमुलं लोमहर्षणम् । (१२।१)

त्वदीयैः पाण्डुपुत्राणां देवानाम् इव दानवैः ॥ (१२।२)

एवम् उत्तमसंरम्भा युयुधुः कुरुपाण्डवाः । (१३।१)

परस्परम् उदीक्षन्तः परस्परकृतागसः ॥ (१३।२)

तेषां ददृशिरे कोपाद् वपूंष्यमिततेजसाम् । (१४।१)

युयुत्सूनाम् इवाकाशे पतत्रिवरभोगिनाम् ॥ (१४।२)

भीमकर्णकृपद्रोणद्रौणिपार्षतसात्यकैः । (१५।१)

बभासे स रणोद्देशः कालसूर्यैर् इवोदितैः ॥ (१५।२)

तदासीत् तुमुलं युद्धं निघ्नताम् इतरेतरम् । (१६।१)

महाबलानां बलिभिर् दानवानां यथा सुरैः ॥ (१६।२)

ततो युधिष्ठिरानीकम् उद्धूतार्णवनिस्वनम् । (१७।१)

त्वदीयम् अवधीत् सैन्यं सम्प्रद्रुतमहारथम् ॥ (१७।२)

तत् प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा शत्रुभिर् भृशम् अर्दितम् । (१८।१)

अलं द्रुतेन वः शूरा इति द्रोणो ऽभ्यभाषत ॥ (१८।२)

ततः शोणहयः क्रुद्धश्चतुर्दन्त इव द्विपः । (१९।१)

प्रविश्य पाण्डवानीकं युधिष्ठिरम् उपाद्रवत् ॥ (१९।२)

तम् अविध्यच्छितैर् बाणैः कङ्कपत्रैर् युधिष्ठिरः । (२०।१)

तस्य द्रोणो धनुश्छित्त्वा तं द्रुतं समुपाद्रवत् ॥ (२०।२)

चक्ररक्षः कुमारस्तु पाञ्चालानां यशस्करः । (२१।१)

दधार द्रोणम् आयान्तं वेलेव सरितां पतिम् ॥ (२१।२)

द्रोणं निवारितं दृष्ट्वा कुमारेण द्विजर्षभम् । (२२।१)

सिंहनादरवो ह्यासीत् साधु साध्विति भाषताम् ॥ (२२।२)

कुमारस्तु ततो द्रोणं सायकेन महाहवे । (२३।१)

विव्याधोरसि संक्रुद्धः सिंहवच्चानदन्मुहुः ॥ (२३।२)

संवार्य तु रणे द्रोणः कुमारं वै महाबलः । (२४।१)

शरैर् अनेकसाहस्रैः कृतहस्तो जितक्लमः ॥ (२४।२)

तं शूरम् आर्यव्रतिनम् अस्त्रार्थकृतनिश्रमम् । (२५।१)

चक्ररक्षम् अपामृद्नात् कुमारं द्विजसत्तमः ॥ (२५।२)

स मध्यं प्राप्य सेनायाः सर्वाः परिचरन् दिशः । (२६।१)

तव सैन्यस्य गोप्तासीद् भारद्वाजो रथर्षभः ॥ (२६।२)

शिखण्डिनं द्वादशभिर् विंशत्या चोत्तमौजसम् । (२७।१)

नकुलं पञ्चभिर् विद्ध्वा सहदेवं च सप्तभिः ॥ (२७।२)

युधिष्ठिरं द्वादशभिर् द्रौपदेयांस्त्रिभिस्त्रिभिः । (२८।१)

सात्यकिं पञ्चभिर् विद्ध्वा मत्स्यं च दशभिः शरैः ॥ (२८।२)

व्यक्षोभयद् रणे योधान् यथामुख्यान् अभिद्रवन् । (२९।१)

अभ्यवर्तत संप्रेप्सुः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ (२९।२)

युगंधरस्ततो राजन् भारद्वाजं महारथम् । (३०।१)

वारयामास संक्रुद्धं वातोद्धूतम् इवार्णवम् ॥ (३०।२)

युधिष्ठिरं स विद्ध्वा तु शरैः संनतपर्वभिः । (३१।१)

युगंधरं च भल्लेन रथनीडाद् अपाहरत् ॥ (३१।२)

ततो विराटद्रुपदौ केकयाः सात्यकिः शिबिः । (३२।१)

व्याघ्रदत्तश्च पाञ्चाल्यः सिंहसेनश्च वीर्यवान् ॥ (३२।२)

एते चान्ये च बहवः परीप्सन्तो युधिष्ठिरम् । (३३।१)

आवव्रुस्तस्य पन्थानं किरन्तः सायकान् बहून् ॥ (३३।२)

व्याघ्रदत्तश्च पाञ्चाल्यो द्रोणं विव्याध मार्गणैः । (३४।१)

पञ्चाशद्भिः शितै राजंस्तत उच्चुक्रुशुर् जनाः ॥ (३४।२)

त्वरितं सिंहसेनस्तु द्रोणं विद्ध्वा महारथम् । (३५।१)

प्राहसत् सहसा हृष्टस्त्रासयन् वै यतव्रतम् ॥ (३५।२)

ततो विस्फार्य नयने धनुर्ज्याम् अवमृज्य च । (३६।१)

तलशब्दं महत् कृत्वा द्रोणस्तं समुपाद्रवत् ॥ (३६।२)

ततस्तु सिंहसेनस्य शिरः कायात् सकुण्डलम् । (३७।१)

व्याघ्रदत्तस्य चाक्रम्य भल्लाभ्याम् अहरद् बली ॥ (३७।२)

तान् प्रमृद्य शरव्रातैः पाण्डवानां महारथान् । (३८।१)

युधिष्ठिरसमभ्याशे तस्थौ मृत्युर् इवान्तकः ॥ (३८।२)

ततो ऽभवन्महाशब्दो राजन् यौधिष्ठिरे बले । (३९।१)

हृतो राजेति योधानां समीपस्थे यतव्रते ॥ (३९।२)

अब्रुवन् सैनिकास्तत्र दृष्ट्वा द्रोणस्य विक्रमम् । (४०।१)

अद्य राजा धार्तराष्ट्रः कृतार्थो वै भविष्यति । (४०।२)

आगमिष्यति नो नूनं धार्तराष्ट्रस्य संयुगे ॥ (४०।३)

एवं संजल्पतां तेषां तावकानां महारथः । (४१।१)

आयाज्जवेन कौन्तेयो रथघोषेण नादयन् ॥ (४१।२)

शोणितोदां रथावर्तां कृत्वा विशसने नदीम् । (४२।१)

शूरास्थिचयसंकीर्णां प्रेतकूलापहारिणीम् ॥ (४२।२)

तां शरौघमहाफेनां प्रासमत्स्यसमाकुलाम् । (४३।१)

नदीम् उत्तीर्य वेगेन कुरून् विद्राव्य पाण्डवः ॥ (४३।२)

ततः किरीटी सहसा द्रोणानीकम् उपाद्रवत् । (४४।१)

छादयन्न् इषुजालेन महता मोहयन्न् इव ॥ (४४।२)

शीघ्रम् अभ्यस्यतो बाणान् संदधानस्य चानिशम् । (४५।१)

नान्तरं ददृशे कश्चित् कौन्तेयस्य यशस्विनः ॥ (४५।२)

न दिशो नान्तरिक्षं च न द्यौर् नैव च मेदिनी । (४६।१)

अदृश्यत महाराज बाणभूतम् इवाभवत् ॥ (४६।२)

नादृश्यत तदा राजंस्तत्र किंचन संयुगे । (४७।१)

बाणान्धकारे महति कृते गाण्डीवधन्वना ॥ (४७।२)

सूर्ये चास्तम् अनुप्राप्ते रजसा चाभिसंवृते । (४८।१)

नाज्ञायत तदा शत्रुर् न सुहृन्न च किंचन ॥ (४८।२)

ततो ऽवहारं चक्रुस्ते द्रोणदुर्योधनादयः । (४९।१)

तान् विदित्वा भृशं त्रस्तान् अयुद्धमनसः परान् ॥ (४९।२)

स्वान्यनीकानि बीभत्सुः शनकैर् अवहारयत् । (५०।१)

ततो ऽभितुष्टुवुः पार्थं प्रहृष्टाः पाण्डुसृञ्जयाः । (५०।२)

पाञ्चालाश्च मनोज्ञाभिर् वाग्भिः सूर्यम् इवर्षयः ॥ (५०।३)

एवं स्वशिबिरं प्रायाज्जित्वा शत्रून् धनंजयः । (५१।१)

पृष्ठतः सर्वसैन्यानां मुदितो वै सकेशवः ॥ (५१।२)

मसारगल्वर्कसुवर्णरूप्यैर् वज्रप्रवालस्फटिकैश्च मुख्यैः । (५२।१)

चित्रे रथे पाण्डुसुतो बभासे नक्षत्रचित्रे वियतीव चन्द्रः ॥ (५२।२)