महाभारतMahābhārata

MBh, 1, 183

183 of 1995 · 22 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

भ्रातुर् वचस्तत् प्रसमीक्ष्य सर्वे ज्येष्ठस्य पाण्डोस्तनयास्तदानीम् । (१।२)

bhrātur vacastat prasamīkṣya sarve jyeṣṭhasya pāṇḍostanayāstadānīm |

1.3१.३

तम् एवार्थं ध्यायमाना मनोभिर् आसांचक्रुर् अथ तत्रामितौजाः ॥ (१।३)

tam evārthaṃ dhyāyamānā manobhir āsāṃcakrur atha tatrāmitaujāḥ ||

2.1२.१

वृष्णिप्रवीरस्तु कुरुप्रवीरान् आशङ्कमानः सहरौहिणेयः । (२।१)

vṛṣṇipravīrastu kurupravīrān āśaṅkamānaḥ saharauhiṇeyaḥ |

2.2२.२

जगाम तां भार्गवकर्मशालां यत्रासते ते पुरुषप्रवीराः ॥ (२।२)

jagāma tāṃ bhārgavakarmaśālāṃ yatrāsate te puruṣapravīrāḥ ||

3.1३.१

तत्रोपविष्टं पृथुदीर्घबाहुं ददर्श कृष्णः सहरौहिणेयः । (३।१)

tatropaviṣṭaṃ pṛthudīrghabāhuṃ dadarśa kṛṣṇaḥ saharauhiṇeyaḥ |

3.2३.२

अजातशत्रुं परिवार्य तांश्च उपोपविष्टाञ्ज्वलनप्रकाशान् ॥ (३।२)

ajātaśatruṃ parivārya tāṃśca upopaviṣṭāñjvalanaprakāśān ||

4.1४.१

ततो ऽब्रवीद् वासुदेवो ऽभिगम्य कुन्तीसुतं धर्मभृतां वरिष्ठम् । (४।१)

tato 'bravīd vāsudevo 'bhigamya kuntīsutaṃ dharmabhṛtāṃ variṣṭham |

4.2४.२

कृष्णो ऽहम् अस्मीति निपीड्य पादौ युधिष्ठिरस्याजमीढस्य राज्ञः ॥ (४।२)

kṛṣṇo 'ham asmīti nipīḍya pādau yudhiṣṭhirasyājamīḍhasya rājñaḥ ||

5.1५.१

तथैव तस्याप्यनु रौहिणेयस् तौ चापि हृष्टाः कुरवो ऽभ्यनन्दन् । (५।१)

tathaiva tasyāpyanu rauhiṇeyas tau cāpi hṛṣṭāḥ kuravo 'bhyanandan |

5.2५.२

पितृष्वसुश् चापि यदुप्रवीराव् अगृह्णतां भारतमुख्यपादौ ॥ (५।२)

pitṛṣvasuś cāpi yadupravīrāv agṛhṇatāṃ bhāratamukhyapādau ||

6.1६.१

अजातशत्रुश्च कुरुप्रवीरः पप्रच्छ कृष्णं कुशलं निवेद्य । (६।१)

ajātaśatruśca kurupravīraḥ papraccha kṛṣṇaṃ kuśalaṃ nivedya |

6.2६.२

कथं वयं वासुदेव त्वयेह गूढा वसन्तो विदिताः स्म सर्वे ॥ (६।२)

kathaṃ vayaṃ vāsudeva tvayeha gūḍhā vasanto viditāḥ sma sarve ||

7.1७.१

तम् अब्रवीद् वासुदेवः प्रहस्य गूढो ऽप्यग्निर् ज्ञायत एव राजन् । (७।१)

tam abravīd vāsudevaḥ prahasya gūḍho 'pyagnir jñāyata eva rājan |

7.2७.२

तं विक्रमं पाण्डवेयानतीत्य को ऽन्यः कर्ता विद्यते मानुषेषु ॥ (७।२)

taṃ vikramaṃ pāṇḍaveyānatītya ko 'nyaḥ kartā vidyate mānuṣeṣu ||

8.1८.१

दिष्ट्या तस्मात् पावकात् सम्प्रमुक्ता यूयं सर्वे पाण्डवाः शत्रुसाहाः । (८।१)

diṣṭyā tasmāt pāvakāt sampramuktā yūyaṃ sarve pāṇḍavāḥ śatrusāhāḥ |

8.2८.२

दिष्ट्या पापो धृतराष्ट्रस्य पुत्रः सहामात्यो न सकामो ऽभविष्यत् । (८।२)

diṣṭyā pāpo dhṛtarāṣṭrasya putraḥ sahāmātyo na sakāmo 'bhaviṣyat |

8.3८.३

दिष्ट्या कृष्णा वीर्यम् आश्रित्य लब्धा दिष्ट्या भूयः शश्वद् एवं कृतार्थाः ॥ (८।३)

diṣṭyā kṛṣṇā vīryam āśritya labdhā diṣṭyā bhūyaḥ śaśvad evaṃ kṛtārthāḥ ||

9.1९.१

भद्रं वो ऽस्तु निहितं यद् गुहायां विवर्धध्वं ज्वलन इवेध्यमानः । (९।१)

bhadraṃ vo 'stu nihitaṃ yad guhāyāṃ vivardhadhvaṃ jvalana ivedhyamānaḥ |

9.2९.२

मा वो विद्युः पार्थिवाः केचनेह यास्यावहे शिबिरायैव तावत् । (९।२)

mā vo vidyuḥ pārthivāḥ kecaneha yāsyāvahe śibirāyaiva tāvat |

9.3९.३

सो ऽनुज्ञातः पाण्डवेनाव्ययश्रीः प्रायाच्छीघ्रं बलदेवेन सार्धम् । (९।३)

so 'nujñātaḥ pāṇḍavenāvyayaśrīḥ prāyācchīghraṃ baladevena sārdham |

9.4९.४

तत्रैवासन् पाण्डवाश्चाजघन्या मात्रा सार्धं कृष्णया चापि वीराः ॥ (९।४)

tatraivāsan pāṇḍavāścājaghanyā mātrā sārdhaṃ kṛṣṇayā cāpi vīrāḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 1, 183

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit