महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 137

801 of 1995 · 47 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

एवम् उक्तस्तु विमनास्तिर्यग्दृष्टिर् अधोमुखः । (१।२)

evam uktastu vimanāstiryagdṛṣṭir adhomukhaḥ |

1.3१.३

संहत्य च भ्रुवोर् मध्यं न किंचिद् व्याजहार ह ॥ (१।३)

saṃhatya ca bhruvor madhyaṃ na kiṃcid vyājahāra ha ||

2.1२.१

तं वै विमनसं दृष्ट्वा सम्प्रेक्ष्यान्योन्यम् अन्तिकात् । (२।१)

taṃ vai vimanasaṃ dṛṣṭvā samprekṣyānyonyam antikāt |

2.2२.२

पुनर् एवोत्तरं वाक्यम् उक्तवन्तौ नरर्षभौ ॥ (२।२)

punar evottaraṃ vākyam uktavantau nararṣabhau ||

3.1३.१

भीष्म उवाच । (३।१)

bhīṣma uvāca

3.2३.२

शुश्रूषुम् अनसूयं च ब्रह्मण्यं सत्यसंगरम् । (३।२)

śuśrūṣum anasūyaṃ ca brahmaṇyaṃ satyasaṃgaram |

3.3३.३

प्रतियोत्स्यामहे पार्थम् अतो दुःखतरं नु किम् ॥ (३।३)

pratiyotsyāmahe pārtham ato duḥkhataraṃ nu kim ||

4.1४.१

द्रोण उवाच । (४।१)

droṇa uvāca

4.2४.२

अश्वत्थाम्नि यथा पुत्रे भूयो मम धनंजये । (४।२)

aśvatthāmni yathā putre bhūyo mama dhanaṃjaye |

4.3४.३

बहुमानः परो राजन् संनतिश्च कपिध्वजे ॥ (४।३)

bahumānaḥ paro rājan saṃnatiśca kapidhvaje ||

5.1५.१

तं चेत् पुत्रात् प्रियतरं प्रतियोत्स्ये धनंजयम् । (५।१)

taṃ cet putrāt priyataraṃ pratiyotsye dhanaṃjayam |

5.2५.२

क्षत्रधर्मम् अनुष्ठाय धिग् अस्तु क्षत्रजीविकाम् ॥ (५।२)

kṣatradharmam anuṣṭhāya dhig astu kṣatrajīvikām ||

6.1६.१

यस्य लोके समो नास्ति कश्चिद् अन्यो धनुर्धरः । (६।१)

yasya loke samo nāsti kaścid anyo dhanurdharaḥ |

6.2६.२

मत्प्रसादात् स बीभत्सुः श्रेयान् अन्यैर् धनुर्धरैः ॥ (६।२)

matprasādāt sa bībhatsuḥ śreyān anyair dhanurdharaiḥ ||

7.1७.१

मित्रध्रुग् दुष्टभावश्च नास्तिको ऽथानृजुः शठः । (७।१)

mitradhrug duṣṭabhāvaśca nāstiko 'thānṛjuḥ śaṭhaḥ |

7.2७.२

न सत्सु लभते पूजां यज्ञे मूर्ख इवागतः ॥ (७।२)

na satsu labhate pūjāṃ yajñe mūrkha ivāgataḥ ||

8.1८.१

वार्यमाणो ऽपि पापेभ्यः पापात्मा पापम् इच्छति । (८।१)

vāryamāṇo 'pi pāpebhyaḥ pāpātmā pāpam icchati |

8.2८.२

चोद्यमानो ऽपि पापेन शुभात्मा शुभम् इच्छति ॥ (८।२)

codyamāno 'pi pāpena śubhātmā śubham icchati ||

9.1९.१

मिथ्योपचरिता ह्येते वर्तमाना ह्यनु प्रिये । (९।१)

mithyopacaritā hyete vartamānā hyanu priye |

9.2९.२

अहितत्वाय कल्पन्ते दोषा भरतसत्तम ॥ (९।२)

ahitatvāya kalpante doṣā bharatasattama ||

10.1१०.१

त्वम् उक्तः कुरुवृद्धेन मया च विदुरेण च । (१०।१)

tvam uktaḥ kuruvṛddhena mayā ca vidureṇa ca |

10.2१०.२

वासुदेवेन च तथा श्रेयो नैवाभिपद्यसे ॥ (१०।२)

vāsudevena ca tathā śreyo naivābhipadyase ||

11.1११.१

अस्ति मे बलम् इत्येव सहसा त्वं तितीर्षसि । (११।१)

asti me balam ityeva sahasā tvaṃ titīrṣasi |

11.2११.२

सग्राहनक्रमकरं गङ्गावेगम् इवोष्णगे ॥ (११।२)

sagrāhanakramakaraṃ gaṅgāvegam ivoṣṇage ||

12.1१२.१

वास एव यथा हि त्वं प्रावृण्वानो ऽद्य मन्यसे । (१२।१)

vāsa eva yathā hi tvaṃ prāvṛṇvāno 'dya manyase |

12.2१२.२

स्रजं त्यक्ताम् इव प्राप्य लोभाद् यौधिष्ठिरीं श्रियम् ॥ (१२।२)

srajaṃ tyaktām iva prāpya lobhād yaudhiṣṭhirīṃ śriyam ||

13.1१३.१

द्रौपदीसहितं पार्थं सायुधैर् भ्रातृभिर् वृतम् । (१३।१)

draupadīsahitaṃ pārthaṃ sāyudhair bhrātṛbhir vṛtam |

13.2१३.२

वनस्थम् अपि राज्यस्थः पाण्डवं को ऽतिजीवति ॥ (१३।२)

vanastham api rājyasthaḥ pāṇḍavaṃ ko 'tijīvati ||

14.1१४.१

निदेशे यस्य राजानः सर्वे तिष्ठन्ति किंकराः । (१४।१)

nideśe yasya rājānaḥ sarve tiṣṭhanti kiṃkarāḥ |

14.2१४.२

तम् ऐलविलम् आसाद्य धर्मराजो व्यराजत ॥ (१४।२)

tam ailavilam āsādya dharmarājo vyarājata ||

15.1१५.१

कुबेरसदनं प्राप्य ततो रत्नान्यवाप्य च । (१५।१)

kuberasadanaṃ prāpya tato ratnānyavāpya ca |

15.2१५.२

स्फीतम् आक्रम्य ते राष्ट्रं राज्यम् इच्छन्ति पाण्डवाः ॥ (१५।२)

sphītam ākramya te rāṣṭraṃ rājyam icchanti pāṇḍavāḥ ||

16.1१६.१

दत्तं हुतम् अधीतं च ब्राह्मणास्तर्पिता धनैः । (१६।१)

dattaṃ hutam adhītaṃ ca brāhmaṇāstarpitā dhanaiḥ |

16.2१६.२

आवयोर् गतम् आयुश्च कृतकृत्यौ च विद्धि नौ ॥ (१६।२)

āvayor gatam āyuśca kṛtakṛtyau ca viddhi nau ||

17.1१७.१

त्वं तु हित्वा सुखं राज्यं मित्राणि च धनानि च । (१७।१)

tvaṃ tu hitvā sukhaṃ rājyaṃ mitrāṇi ca dhanāni ca |

17.2१७.२

विग्रहं पाण्डवैः कृत्वा महद् व्यसनम् आप्स्यसि ॥ (१७।२)

vigrahaṃ pāṇḍavaiḥ kṛtvā mahad vyasanam āpsyasi ||

18.1१८.१

द्रौपदी यस्य चाशास्ते विजयं सत्यवादिनी । (१८।१)

draupadī yasya cāśāste vijayaṃ satyavādinī |

18.2१८.२

तपोघोरव्रता देवी न त्वं जेष्यसि पाण्डवम् ॥ (१८।२)

tapoghoravratā devī na tvaṃ jeṣyasi pāṇḍavam ||

19.1१९.१

मन्त्री जनार्दनो यस्य भ्राता यस्य धनंजयः । (१९।१)

mantrī janārdano yasya bhrātā yasya dhanaṃjayaḥ |

19.2१९.२

सर्वशस्त्रभृतां श्रेष्ठं कथं जेष्यसि पाण्डवम् ॥ (१९।२)

sarvaśastrabhṛtāṃ śreṣṭhaṃ kathaṃ jeṣyasi pāṇḍavam ||

20.1२०.१

सहाया ब्राह्मणा यस्य धृतिमन्तो जितेन्द्रियाः । (२०।१)

sahāyā brāhmaṇā yasya dhṛtimanto jitendriyāḥ |

20.2२०.२

तम् उग्रतपसं वीरं कथं जेष्यसि पाण्डवम् ॥ (२०।२)

tam ugratapasaṃ vīraṃ kathaṃ jeṣyasi pāṇḍavam ||

21.1२१.१

पुनर् उक्तं च वक्ष्यामि यत् कार्यं भूतिम् इच्छता । (२१।१)

punar uktaṃ ca vakṣyāmi yat kāryaṃ bhūtim icchatā |

21.2२१.२

सुहृदा मज्जमानेषु सुहृत्सु व्यसनार्णवे ॥ (२१।२)

suhṛdā majjamāneṣu suhṛtsu vyasanārṇave ||

22.1२२.१

अलं युद्धेन तैर् वीरैः शाम्य त्वं कुरुवृद्धये । (२२।१)

alaṃ yuddhena tair vīraiḥ śāmya tvaṃ kuruvṛddhaye |

22.2२२.२

मा गमः ससुतामात्यः सबलश्च पराभवम् ॥ (२२।२)

mā gamaḥ sasutāmātyaḥ sabalaśca parābhavam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 137

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit