वैशम्पायन उवाच । (१।१)

मार्कण्डेयं महात्मानमूचुः पाण्डुसुतास् तदा । (१।२)

माहात्म्यं द्विजमुख्यानां श्रोतुम् इच्छाम कथ्यताम् ॥ (१।३)

एवमुक्तः स भगवान् मार्कण्डेयो महातपाः । (२।१)

उवाच सुमहातेजाः सर्वशास्त्रविशारदः ॥ (२।२)

हैहयानां कुलकरो राजा परपुरंजयः । (३।१)

कुमारो रूपसम्पन्नो मृगयाम् अचरद् बली ॥ (३।२)

चरमाणस् तु सो ऽरण्ये तृणवीरुत्समावृते । (४।१)

कृष्णाजिनोत्तरासङ्गं ददर्श मुनिम् अन्तिके । (४।२)

स तेन निहतो ऽरण्ये मन्यमानेन वै मृगम् ॥ (४।३)

व्यथितः कर्म तत् कृत्वा शोकोपहतचेतनः । (५।१)

जगाम हैहयानां वै सकाशं प्रथितात्मनाम् ॥ (५।२)

राज्ञां राजीवनेत्रो ऽसौ कुमारः पृथिवीपते । (६।१)

तेषां च तद् यथावृत्तं कथयामास वै तदा ॥ (६।२)

तं चापि हिंसितं तात मुनिं मूलफलाशिनम् । (७।१)

श्रुत्वा दृष्ट्वा च ते तत्र बभूवुर् दीनमानसाः ॥ (७।२)

कस्यायम् इति ते सर्वे मार्गमाणास् ततस् ततः । (८।१)

जग्मुश् चारिष्टनेमेस् ते तार्क्ष्यस्याश्रमम् अञ्जसा ॥ (८।२)

ते ऽभिवाद्य महात्मानं तं मुनिं संशितव्रतम् । (९।१)

तस्थुः सर्वे स तु मुनिस् तेषां पूजाम् अथाहरत् ॥ (९।२)

ते तम् ऊचुर् महात्मानं न वयं सत्क्रियां मुने । (१०।१)

त्वत्तो ऽर्हाः कर्मदोषेण ब्राह्मणो हिंसितो हि नः ॥ (१०।२)

तान् अब्रवीत् स विप्रर्षिः कथं वो ब्राह्मणो हतः । (११।१)

क्व चासौ ब्रूत सहिताः पश्यध्वं मे तपोबलम् ॥ (११।२)

ते तु तत् सर्वम् अखिलम् आख्यायास्मै यथातथम् । (१२।१)

नापश्यंस् तम् ऋषिं तत्र गतासुं ते समागताः । (१२।२)

अन्वेषमाणाः सव्रीडाः स्वप्नवद् गतमानसाः ॥ (१२।३)

तान् अब्रवीत् तत्र मुनिस् तार्क्ष्यः परपुरंजयः । (१३।१)

स्याद् अयं ब्राह्मणः सो ऽथ यो युष्माभिर् विनाशितः । (१३।२)

पुत्रो ह्ययं मम नृपास् तपोबलसमन्वितः ॥ (१३।३)

ते तु दृष्ट्वैव तम् ऋषिं विस्मयं परमं गताः । (१४।१)

महद् आश्चर्यम् इति वै विब्रुवाणा महीपते ॥ (१४।२)

मृतो ह्ययम् अतो दृष्टः कथं जीवितम् आप्तवान् । (१५।१)

किम् एतत् तपसो वीर्यं येनायं जीवितः पुनः । (१५।२)

श्रोतुम् इच्छाम विप्रर्षे यदि श्रोतव्यम् इत्युत ॥ (१५।३)

स तान् उवाच नास्माकं मृत्युः प्रभवते नृपाः । (१६।१)

कारणं वः प्रवक्ष्यामि हेतुयोगं समासतः ॥ (१६।२)

सत्यम् एवाभिजानीमो नानृते कुर्महे मनः । (१७।१)

स्वधर्मम् अनुतिष्ठामस् तस्मान् मृत्युभयं न नः ॥ (१७।२)

यद् ब्राह्मणानां कुशलं तद् एषां कथयामहे । (१८।१)

नैषां दुश्चरितं ब्रूमस्तस्मान् मृत्युभयं न नः ॥ (१८।२)

अतिथीन् अन्नपानेन भृत्यान् अत्यशनेन च । (१९।१)

तेजस्विदेशवासाच्च तस्मान् मृत्युभयं न नः ॥ (१९।२)

एतद् वै लेशमात्रं वः समाख्यातं विमत्सराः । (२०।१)

गच्छध्वं सहिताः सर्वे न पापाद् भयम् अस्ति वः ॥ (२०।२)

एवम् अस्त्विति ते सर्वे प्रतिपूज्य महामुनिम् । (२१।१)

स्वदेशम् अगमन् हृष्टा राजानो भरतर्षभ ॥ (२१।२)