युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

श्रोतुम् इच्छामि भगवन् विस्तरेण महामुने । (१।२)

राजधर्मान् द्विजश्रेष्ठ चातुर्वर्ण्यस्य चाखिलान् ॥ (१।३)

आपत्सु च यथा नीतिर् विधातव्या महीक्षिता । (२।१)

धर्म्यम् आलम्ब्य पन्थानं विजयेयं कथं महीम् ॥ (२।२)

प्रायश्चित्तकथा ह्येषा भक्ष्याभक्ष्यविवर्धिता । (३।१)

कौतूहलानुप्रवणा हर्षं जनयतीव मे ॥ (३।२)

धर्मचर्या च राज्यं च नित्यम् एव विरुध्यते । (४।१)

येन मुह्यति मे चेतश्चिन्तयानस्य नित्यशः ॥ (४।२)

वैशंपायन उवाच । (५।१)

तम् उवाच महातेजा व्यासो वेदविदां वरः । (५।२)

नारदं समभिप्रेक्ष्य सर्वं जानन् पुरातनम् ॥ (५।३)

श्रोतुम् इच्छसि चेद् धर्मान् अखिलेन युधिष्ठिर । (६।१)

प्रैहि भीष्मं महाबाहो वृद्धं कुरुपितामहम् ॥ (६।२)

स ते सर्वरहस्येषु संशयान्मनसि स्थितान् । (७।१)

छेत्ता भागीरथीपुत्रः सर्वज्ञः सर्वधर्मवित् ॥ (७।२)

जनयामास यं देवी दिव्या त्रिपथगा नदी । (८।१)

साक्षाद् ददर्श यो देवान् सर्वाञ् शक्रपुरोगमान् ॥ (८।२)

बृहस्पतिपुरोगांश्च देवर्षीन् असकृत् प्रभुः । (९।१)

तोषयित्वोपचारेण राजनीतिम् अधीतवान् ॥ (९।२)

उशना वेद यच्छास्त्रं देवासुरगुरुर् द्विजः । (१०।१)

तच्च सर्वं सवैयाख्यं प्राप्तवान् कुरुसत्तमः ॥ (१०।२)

भार्गवाच्च्यवनाच्चापि वेदान् अङ्गोपबृंहितान् । (११।१)

प्रतिपेदे महाबुद्धिर् वसिष्ठाच्च यतव्रतात् ॥ (११।२)

पितामहसुतं ज्येष्ठं कुमारं दीप्ततेजसम् । (१२।१)

अध्यात्मगतितत्त्वज्ञम् उपाशिक्षत यः पुरा ॥ (१२।२)

मार्कण्डेयमुखात् कृत्स्नं यतिधर्मम् अवाप्तवान् । (१३।१)

रामाद् अस्त्राणि शक्राच्च प्राप्तवान् भरतर्षभ ॥ (१३।२)

मृत्युर् आत्मेच्छया यस्य जातस्य मनुजेष्वपि । (१४।१)

तथानपत्यस्य सतः पुण्यलोका दिवि श्रुताः ॥ (१४।२)

यस्य ब्रह्मर्षयः पुण्या नित्यम् आसन् सभासदः । (१५।१)

यस्य नाविदितं किंचिज्ज्ञानज्ञेयेषु विद्यते ॥ (१५।२)

स ते वक्ष्यति धर्मज्ञः सूक्ष्मधर्मार्थतत्त्ववित् । (१६।१)

तम् अभ्येहि पुरा प्राणान् स विमुञ्चति धर्मवित् ॥ (१६।२)

एवम् उक्तस्तु कौन्तेयो दीर्घप्रज्ञो महाद्युतिः । (१७।१)

उवाच वदतां श्रेष्ठं व्यासं सत्यवतीसुतम् ॥ (१७।२)

वैशसं सुमहत् कृत्वा ज्ञातीनां लोमहर्षणम् । (१८।१)

आगस्कृत् सर्वलोकस्य पृथिवीनाशकारकः ॥ (१८।२)

घातयित्वा तम् एवाजौ छलेनाजिह्मयोधिनम् । (१९।१)

उपसंप्रष्टुम् अर्हामि तम् अहं केन हेतुना ॥ (१९।२)

ततस्तं नृपतिश्रेष्ठं चातुर्वर्ण्यहितेप्सया । (२०।१)

पुनर् आह महाबाहुर् यदुश्रेष्ठो महाद्युतिः ॥ (२०।२)

नेदानीम् अतिनिर्बन्धं शोके कर्तुम् इहार्हसि । (२१।१)

यद् आह भगवान् व्यासस्तत् कुरुष्व नृपोत्तम ॥ (२१।२)

ब्राह्मणास्त्वां महाबाहो भ्रातरश्च महौजसः । (२२।१)

पर्जन्यम् इव घर्मार्ता आशंसाना उपासते ॥ (२२।२)

हतशिष्टाश्च राजानः कृत्स्नं चैव समागतम् । (२३।१)

चातुर्वर्ण्यं महाराज राष्ट्रं ते कुरुजाङ्गलम् ॥ (२३।२)

प्रियार्थम् अपि चैतेषां ब्राह्मणानां महात्मनाम् । (२४।१)

नियोगाद् अस्य च गुरोर् व्यासस्यामिततेजसः ॥ (२४।२)

सुहृदां चास्मदादीनां द्रौपद्याश्च परंतप । (२५।१)

कुरु प्रियम् अमित्रघ्न लोकस्य च हितं कुरु ॥ (२५।२)

एवम् उक्तस्तु कृष्णेन राजा राजीवलोचनः । (२६।१)

हितार्थं सर्वलोकस्य समुत्तस्थौ महातपाः ॥ (२६।२)

सो ऽनुनीतो नरव्याघ्रो विष्टरश्रवसा स्वयम् । (२७।१)

द्वैपायनेन च तथा देवस्थानेन जिष्णुना ॥ (२७।२)

एतैश्चान्यैश्च बहुभिर् अनुनीतो युधिष्ठिरः । (२८।१)

व्यजहान्मानसं दुःखं संतापं च महामनाः ॥ (२८।२)

श्रुतवाक्यः श्रुतनिधिः श्रुतश्रव्यविशारदः । (२९।१)

व्यवस्य मनसः शान्तिम् अगच्छत् पाण्डुनन्दनः ॥ (२९।२)

स तैः परिवृतो राजा नक्षत्रैर् इव चन्द्रमाः । (३०।१)

धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य स्वपुरं प्रविवेश ह ॥ (३०।२)

प्रविविक्षुः स धर्मज्ञः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः । (३१।१)

अर्चयामास देवांश्च ब्राह्मणांश्च सहस्रशः ॥ (३१।२)

ततो रथं नवं शुभ्रं कम्बलाजिनसंवृतम् । (३२।१)

युक्तं षोडशभिर् गोभिः पाण्डुरैः शुभलक्षणैः ॥ (३२।२)

मन्त्रैर् अभ्यर्चितः पुण्यैः स्तूयमानो महर्षिभिः । (३३।१)

आरुरोह यथा देवः सोमो ऽमृतमयं रथम् ॥ (३३।२)

जग्राह रश्मीन् कौन्तेयो भीमो भीमपराक्रमः । (३४।१)

अर्जुनः पाण्डुरं छत्रं धारयामास भानुमत् ॥ (३४।२)

ध्रियमाणं तु तच्छत्रं पाण्डुरं तस्य मूर्धनि । (३५।१)

शुशुभे तारकाराजसितम् अभ्रम् इवाम्बरे ॥ (३५।२)

चामरव्यजने चास्य वीरौ जगृहतुस्तदा । (३६।१)

चन्द्ररश्मिप्रभे शुभ्रे माद्रीपुत्रावलंकृते ॥ (३६।२)

ते पञ्च रथम् आस्थाय भ्रातरः समलंकृताः । (३७।१)

भूतानीव समस्तानि राजन् ददृशिरे तदा ॥ (३७।२)

आस्थाय तु रथं शुभ्रं युक्तम् अश्वैर् महाजवैः । (३८।१)

अन्वयात् पृष्ठतो राजन् युयुत्सुः पाण्डवाग्रजम् ॥ (३८।२)

रथं हेममयं शुभ्रं सैन्यसुग्रीवयोजितम् । (३९।१)

सह सात्यकिना कृष्णः समास्थायान्वयात् कुरून् ॥ (३९।२)

नरयानेन तु ज्येष्ठः पिता पार्थस्य भारत । (४०।१)

अग्रतो धर्मराजस्य गान्धारीसहितो ययौ ॥ (४०।२)

कुरुस्त्रियश्च ताः सर्वाः कुन्ती कृष्णा च द्रौपदी । (४१।१)

यानैर् उच्चावचैर् जग्मुर् विदुरेण पुरस्कृताः ॥ (४१।२)

ततो रथाश्च बहुला नागाश्च समलंकृताः । (४२।१)

पादाताश्च हयाश्चैव पृष्ठतः समनुव्रजन् ॥ (४२।२)

ततो वैतालिकैः सूतैर् मागधैश्च सुभाषितैः । (४३।१)

स्तूयमानो ययौ राजा नगरं नागसाह्वयम् ॥ (४३।२)

तत् प्रयाणं महाबाहोर् बभूवाप्रतिमं भुवि । (४४।१)

आकुलाकुलम् उत्सृष्टं हृष्टपुष्टजनान्वितम् ॥ (४४।२)

अभियाने तु पार्थस्य नरैर् नगरवासिभिः । (४५।१)

नगरं राजमार्गश्च यथावत् समलंकृतम् ॥ (४५।२)

पाण्डुरेण च माल्येन पताकाभिश्च वेदिभिः । (४६।१)

संवृतो राजमार्गश्च धूपनैश्च सुधूपितः ॥ (४६।२)

अथ चूर्णैश्च गन्धानां नानापुष्पैः प्रियङ्गुभिः । (४७।१)

माल्यदामभिर् आसक्तै राजवेश्माभिसंवृतम् ॥ (४७।२)

कुम्भाश्च नगरद्वारि वारिपूर्णा दृढा नवाः । (४८।१)

कन्याः सुमनसश्छागाः स्थापितास्तत्र तत्र ह ॥ (४८।२)

तथा स्वलंकृतद्वारं नगरं पाण्डुनन्दनः । (४९।१)

स्तूयमानः शुभैर् वाक्यैः प्रविवेश सुहृद्वृतः ॥ (४९।२)