महाभारतMahābhārata

MBh, 2, 64

290 of 1995 · 39 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

कर्ण उवाच । (१।१)

karṇa uvāca

1.2१.२

या नः श्रुता मनुष्येषु स्त्रियो रूपेण संमताः । (१।२)

yā naḥ śrutā manuṣyeṣu striyo rūpeṇa saṃmatāḥ |

1.3१.३

तासाम् एतादृशं कर्म न कस्यांचन शुश्रुमः ॥ (१।३)

tāsām etādṛśaṃ karma na kasyāṃcana śuśrumaḥ ||

2.1२.१

क्रोधाविष्टेषु पार्थेषु धार्तराष्ट्रेषु चाप्यति । (२।१)

krodhāviṣṭeṣu pārtheṣu dhārtarāṣṭreṣu cāpyati |

2.2२.२

द्रौपदी पाण्डुपुत्राणां कृष्णा शान्तिर् इहाभवत् ॥ (२।२)

draupadī pāṇḍuputrāṇāṃ kṛṣṇā śāntir ihābhavat ||

3.1३.१

अप्लवे ऽम्भसि मग्नानाम् अप्रतिष्ठे निमज्जताम् । (३।१)

aplave 'mbhasi magnānām apratiṣṭhe nimajjatām |

3.2३.२

पाञ्चाली पाण्डुपुत्राणां नौर् एषा पारगाभवत् ॥ (३।२)

pāñcālī pāṇḍuputrāṇāṃ naur eṣā pāragābhavat ||

4.1४.१

वैशंपायन उवाच । (४।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

4.2४.२

तद् वै श्रुत्वा भीमसेनः कुरुमध्ये ऽत्यमर्षणः । (४।२)

tad vai śrutvā bhīmasenaḥ kurumadhye 'tyamarṣaṇaḥ |

4.3४.३

स्त्री गतिः पाण्डुपुत्राणाम् इत्युवाच सुदुर्मनाः ॥ (४।३)

strī gatiḥ pāṇḍuputrāṇām ityuvāca sudurmanāḥ ||

5.1५.१

त्रीणि ज्योतींषि पुरुष इति वै देवलो ऽब्रवीत् । (५।१)

trīṇi jyotīṃṣi puruṣa iti vai devalo 'bravīt |

5.2५.२

अपत्यं कर्म विद्या च यतः सृष्टाः प्रजास्ततः ॥ (५।२)

apatyaṃ karma vidyā ca yataḥ sṛṣṭāḥ prajāstataḥ ||

6.1६.१

अमेध्ये वै गतप्राणे शून्ये ज्ञातिभिर् उज्झिते । (६।१)

amedhye vai gataprāṇe śūnye jñātibhir ujjhite |

6.2६.२

देहे त्रितयम् एवैतत् पुरुषस्योपजायते ॥ (६।२)

dehe tritayam evaitat puruṣasyopajāyate ||

7.1७.१

तन्नो ज्योतिर् अभिहतं दाराणाम् अभिमर्शनात् । (७।१)

tanno jyotir abhihataṃ dārāṇām abhimarśanāt |

7.2७.२

धनंजय कथं स्वित् स्याद् अपत्यम् अभिमृष्टजम् ॥ (७।२)

dhanaṃjaya kathaṃ svit syād apatyam abhimṛṣṭajam ||

8.1८.१

अर्जुन उवाच । (८।१)

arjuna uvāca

8.2८.२

न चैवोक्ता न चानुक्ता हीनतः परुषा गिरः । (८।२)

na caivoktā na cānuktā hīnataḥ paruṣā giraḥ |

8.3८.३

भारताः प्रतिजल्पन्ति सदा तूत्तमपूरुषाः ॥ (८।३)

bhāratāḥ pratijalpanti sadā tūttamapūruṣāḥ ||

9.1९.१

स्मरन्ति सुकृतान्येव न वैराणि कृतानि च । (९।१)

smaranti sukṛtānyeva na vairāṇi kṛtāni ca |

9.2९.२

सन्तः प्रतिविजानन्तो लब्ध्वा प्रत्ययम् आत्मनः ॥ (९।२)

santaḥ prativijānanto labdhvā pratyayam ātmanaḥ ||

10.1१०.१

भीम उवाच । (१०।१)

bhīma uvāca

10.2१०.२

इहैवैतांस्तुरा सर्वान् हन्मि शत्रून् समागतान् । (१०।२)

ihaivaitāṃsturā sarvān hanmi śatrūn samāgatān |

10.3१०.३

अथ निष्क्रम्य राजेन्द्र समूलान् कृन्धि भारत ॥ (१०।३)

atha niṣkramya rājendra samūlān kṛndhi bhārata ||

11.1११.१

किं नो विवदितेनेह किं नः क्लेशेन भारत । (११।१)

kiṃ no vivaditeneha kiṃ naḥ kleśena bhārata |

11.2११.२

अद्यैवैतान्निहन्मीह प्रशाधि वसुधाम् इमाम् ॥ (११।२)

adyaivaitānnihanmīha praśādhi vasudhām imām ||

12.1१२.१

वैशंपायन उवाच । (१२।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

12.2१२.२

इत्युक्त्वा भीमसेनस्तु कनिष्ठैर् भ्रातृभिर् वृतः । (१२।२)

ityuktvā bhīmasenastu kaniṣṭhair bhrātṛbhir vṛtaḥ |

12.3१२.३

मृगमध्ये यथा सिंहो मुहुः परिघम् ऐक्षत ॥ (१२।३)

mṛgamadhye yathā siṃho muhuḥ parigham aikṣata ||

13.1१३.१

सान्त्व्यमानो वीज्यमानः पार्थेनाक्लिष्टकर्मणा । (१३।१)

sāntvyamāno vījyamānaḥ pārthenākliṣṭakarmaṇā |

13.2१३.२

स्विद्यते च महाबाहुर् अन्तर्दाहेन वीर्यवान् ॥ (१३।२)

svidyate ca mahābāhur antardāhena vīryavān ||

14.1१४.१

क्रुद्धस्य तस्य स्रोतोभ्यः कर्णादिभ्यो नराधिप । (१४।१)

kruddhasya tasya srotobhyaḥ karṇādibhyo narādhipa |

14.2१४.२

सधूमः सस्फुलिङ्गार्चिः पावकः समजायत ॥ (१४।२)

sadhūmaḥ sasphuliṅgārciḥ pāvakaḥ samajāyata ||

15.1१५.१

भ्रुकुटीपुटदुष्प्रेक्ष्यम् अभवत् तस्य तन्मुखम् । (१५।१)

bhrukuṭīpuṭaduṣprekṣyam abhavat tasya tanmukham |

15.2१५.२

युगान्तकाले सम्प्राप्ते कृतान्तस्येव रूपिणः ॥ (१५।२)

yugāntakāle samprāpte kṛtāntasyeva rūpiṇaḥ ||

16.1१६.१

युधिष्ठिरस्तम् आवार्य बाहुना बाहुशालिनम् । (१६।१)

yudhiṣṭhirastam āvārya bāhunā bāhuśālinam |

16.2१६.२

मैवम् इत्यब्रवीच्चैनं जोषम् आस्स्वेति भारत ॥ (१६।२)

maivam ityabravīccainaṃ joṣam āssveti bhārata ||

17.1१७.१

निवार्य तं महाबाहुं कोपसंरक्तलोचनम् । (१७।१)

nivārya taṃ mahābāhuṃ kopasaṃraktalocanam |

17.2१७.२

पितरं समुपातिष्ठद् धृतराष्ट्रं कृताञ्जलिः ॥ (१७।२)

pitaraṃ samupātiṣṭhad dhṛtarāṣṭraṃ kṛtāñjaliḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 2, 64

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit