MBh, 15, 41
Select a line for its word-by-word analysis.
विधिं परमम् आस्थाय ब्रह्मर्षिविहितं शुभम् । (२।१)
vidhiṃ paramam āsthāya brahmarṣivihitaṃ śubham |
पुत्रः पित्रा च मात्रा च भार्या च पतिना सह । (३।१)
putraḥ pitrā ca mātrā ca bhāryā ca patinā saha |
भ्राता भ्रात्रा सखा चैव सख्या राजन् समागताः ॥ (३।२)
bhrātā bhrātrā sakhā caiva sakhyā rājan samāgatāḥ ||
पाण्डवास्तु महेष्वासं कर्णं सौभद्रम् एव च । (४।१)
pāṇḍavāstu maheṣvāsaṃ karṇaṃ saubhadram eva ca |
संप्रहर्षात् समाजग्मुर् द्रौपदेयांश्च सर्वशः ॥ (४।२)
saṃpraharṣāt samājagmur draupadeyāṃśca sarvaśaḥ ||
ऋषिप्रसादात् ते ऽन्ये च क्षत्रिया नष्टमन्यवः । (६।१)
ṛṣiprasādāt te 'nye ca kṣatriyā naṣṭamanyavaḥ |
एवं समागताः सर्वे गुरुभिर् बान्धवैस्तथा । (७।१)
evaṃ samāgatāḥ sarve gurubhir bāndhavaistathā |
पुत्रैश्च पुरुषव्याघ्राः कुरवो ऽन्ये च मानवाः ॥ (७।२)
putraiśca puruṣavyāghrāḥ kuravo 'nye ca mānavāḥ ||
तां रात्रिम् एकां कृत्स्नां ते विहृत्य प्रीतमानसाः । (८।१)
tāṃ rātrim ekāṃ kṛtsnāṃ te vihṛtya prītamānasāḥ |
नात्र शोको भयं त्रासो नारतिर् नायशो ऽभवत् । (९।१)
nātra śoko bhayaṃ trāso nāratir nāyaśo 'bhavat |
समागतास्ताः पितृभिर् भ्रातृभिः पतिभिः सुतैः । (१०।१)
samāgatāstāḥ pitṛbhir bhrātṛbhiḥ patibhiḥ sutaiḥ |
मुदं परमिकां प्राप्य नार्यो दुःखम् अथात्यजन् ॥ (१०।२)
mudaṃ paramikāṃ prāpya nāryo duḥkham athātyajan ||
एकां रात्रिं विहृत्यैवं ते वीरास्ताश्च योषितः । (११।१)
ekāṃ rātriṃ vihṛtyaivaṃ te vīrāstāśca yoṣitaḥ |
आमन्त्र्यान्योन्यम् आश्लिष्य ततो जग्मुर् यथागतम् ॥ (११।२)
āmantryānyonyam āśliṣya tato jagmur yathāgatam ||
क्षणेनान्तर्हिताश्चैव प्रेक्षताम् एव ते ऽभवन् ॥ (१२।२)
kṣaṇenāntarhitāścaiva prekṣatām eva te 'bhavan ||
अवगाह्य महात्मानः पुण्यां त्रिपथगां नदीम् । (१३।१)
avagāhya mahātmānaḥ puṇyāṃ tripathagāṃ nadīm |
सरथाः सध्वजाश्चैव स्वानि स्थानानि भेजिरे ॥ (१३।२)
sarathāḥ sadhvajāścaiva svāni sthānāni bhejire ||
देवलोकं ययुः केचित् केचिद् ब्रह्मसदस्तथा । (१४।१)
devalokaṃ yayuḥ kecit kecid brahmasadastathā |
केचिच्च वारुणं लोकं केचित् कौबेरम् आप्नुवन् ॥ (१४।२)
kecicca vāruṇaṃ lokaṃ kecit kauberam āpnuvan ||
तथा वैवस्वतं लोकं केचिच्चैवाप्नुवन्नृपाः । (१५।१)
tathā vaivasvataṃ lokaṃ keciccaivāpnuvannṛpāḥ |
राक्षसानां पिशाचानां केचिच्चाप्युत्तरान् कुरून् ॥ (१५।२)
rākṣasānāṃ piśācānāṃ keciccāpyuttarān kurūn ||
ततः प्रोवाच ताः सर्वाः क्षत्रिया निहतेश्वराः ॥ (१७।३)
tataḥ provāca tāḥ sarvāḥ kṣatriyā nihateśvarāḥ ||
या याः पतिकृतांल्लोकान् इच्छन्ति परमस्त्रियः । (१८।१)
yā yāḥ patikṛtāṃllokān icchanti paramastriyaḥ |
ता जाह्नवीजलं क्षिप्रम् अवगाहन्त्वतन्द्रिताः ॥ (१८।२)
tā jāhnavījalaṃ kṣipram avagāhantvatandritāḥ ||
ततस्तस्य वचः श्रुत्वा श्रद्दधाना वराङ्गनाः । (१९।१)
tatastasya vacaḥ śrutvā śraddadhānā varāṅganāḥ |
श्वशुरं समनुज्ञाप्य विविशुर् जाह्नवीजलम् ॥ (१९।२)
śvaśuraṃ samanujñāpya viviśur jāhnavījalam ||
विमुक्ता मानुषैर् देहैस्ततस्ता भर्तृभिः सह । (२०।१)
vimuktā mānuṣair dehaistatastā bhartṛbhiḥ saha |
समाजग्मुस्तदा साध्व्यः सर्वा एव विशां पते ॥ (२०।२)
samājagmustadā sādhvyaḥ sarvā eva viśāṃ pate ||
एवं क्रमेण सर्वास्ताः शीलवत्यः कुलस्त्रियः । (२१।१)
evaṃ krameṇa sarvāstāḥ śīlavatyaḥ kulastriyaḥ |
प्रविश्य तोयं निर्मुक्ता जग्मुर् भर्तृसलोकताम् ॥ (२१।२)
praviśya toyaṃ nirmuktā jagmur bhartṛsalokatām ||
ताः शीलसत्त्वसम्पन्ना वितमस्का गतक्लमाः । (२३।१)
tāḥ śīlasattvasampannā vitamaskā gataklamāḥ |
सर्वाः सर्वगुणैर् युक्ताः स्वं स्वं स्थानं प्रपेदिरे ॥ (२३।२)
sarvāḥ sarvaguṇair yuktāḥ svaṃ svaṃ sthānaṃ prapedire ||
यस्य यस्य च यः कामस्तस्मिन् काले ऽभवत् तदा । (२४।१)
yasya yasya ca yaḥ kāmastasmin kāle 'bhavat tadā |
तं तं विसृष्टवान् व्यासो वरदो धर्मवत्सलः ॥ (२४।२)
taṃ taṃ visṛṣṭavān vyāso varado dharmavatsalaḥ ||
प्रियैः समागमं तेषां य इमं शृणुयान्नरः । (२६।१)
priyaiḥ samāgamaṃ teṣāṃ ya imaṃ śṛṇuyānnaraḥ |
प्रियाणि लभते नित्यम् इह च प्रेत्य चैव ह ॥ (२६।२)
priyāṇi labhate nityam iha ca pretya caiva ha ||
य इमं श्रावयेद् विद्वान् संसिद्धिं प्राप्नुयात् पराम् ॥ (२७।२)
ya imaṃ śrāvayed vidvān saṃsiddhiṃ prāpnuyāt parām ||
स्वाध्याययुक्ताः पुरुषाः क्रियायुक्ताश्च भारत । (२८।१)
svādhyāyayuktāḥ puruṣāḥ kriyāyuktāśca bhārata |
अध्यात्मयोगयुक्ताश्च धृतिमन्तश्च मानवाः । (२८।२)
adhyātmayogayuktāśca dhṛtimantaśca mānavāḥ |
श्रुत्वा पर्व त्विदं नित्यम् अवाप्स्यन्ति परां गतिम् ॥ (२८।३)
śrutvā parva tvidaṃ nityam avāpsyanti parāṃ gatim ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.