महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 101

399 of 1995 · 38 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

देवा ऊचुः । (१।१)

devā ūcuḥ |

1.2१.२

इतः प्रदानाद् वर्तन्ते प्रजाः सर्वाश्चतुर्विधाः । (१।२)

itaḥ pradānād vartante prajāḥ sarvāścaturvidhāḥ |

1.3१.३

ता भाविता भावयन्ति हव्यकव्यैर् दिवौकसः ॥ (१।३)

tā bhāvitā bhāvayanti havyakavyair divaukasaḥ ||

2.1२.१

लोका ह्येवं वर्तयन्ति अन्योन्यं समुपाश्रिताः । (२।१)

lokā hyevaṃ vartayanti anyonyaṃ samupāśritāḥ |

2.2२.२

त्वत्प्रसादान् निरुद्विग्नास् त्वयैव परिरक्षिताः ॥ (२।२)

tvatprasādān nirudvignās tvayaiva parirakṣitāḥ ||

3.1३.१

इदं च समनुप्राप्तं लोकानां भयम् उत्तमम् । (३।१)

idaṃ ca samanuprāptaṃ lokānāṃ bhayam uttamam |

3.2३.२

न च जानीम केनेमे रात्रौ वध्यन्ति ब्राह्मणाः ॥ (३।२)

na ca jānīma keneme rātrau vadhyanti brāhmaṇāḥ ||

4.1४.१

क्षीणेषु च ब्राह्मणेषु पृथिवी क्षयम् एष्यति । (४।१)

kṣīṇeṣu ca brāhmaṇeṣu pṛthivī kṣayam eṣyati |

4.2४.२

ततः पृथिव्यां क्षीणायां त्रिदिवं क्षयम् एष्यति ॥ (४।२)

tataḥ pṛthivyāṃ kṣīṇāyāṃ tridivaṃ kṣayam eṣyati ||

5.1५.१

त्वत्प्रसादान् महाबाहो लोकाः सर्वे जगत्पते । (५।१)

tvatprasādān mahābāho lokāḥ sarve jagatpate |

5.2५.२

विनाशं नाधिगच्छेयुस् त्वया वै परिरक्षिताः ॥ (५।२)

vināśaṃ nādhigaccheyus tvayā vai parirakṣitāḥ ||

6.1६.१

विष्णुर् उवाच । (६।१)

viṣṇur uvāca

6.2६.२

विदितं मे सुराः सर्वं प्रजानां क्षयकारणम् । (६।२)

viditaṃ me surāḥ sarvaṃ prajānāṃ kṣayakāraṇam |

6.3६.३

भवतां चापि वक्ष्यामि शृणुध्वं विगतज्वराः ॥ (६।३)

bhavatāṃ cāpi vakṣyāmi śṛṇudhvaṃ vigatajvarāḥ ||

7.1७.१

कालेय इति विख्यातो गणः परमदारुणः । (७।१)

kāleya iti vikhyāto gaṇaḥ paramadāruṇaḥ |

7.2७.२

तैश्च वृत्रं समाश्रित्य जगत् सर्वं प्रबाधितम् ॥ (७।२)

taiśca vṛtraṃ samāśritya jagat sarvaṃ prabādhitam ||

8.1८.१

ते वृत्रं निहतं दृष्ट्वा सहस्राक्षेण धीमता । (८।१)

te vṛtraṃ nihataṃ dṛṣṭvā sahasrākṣeṇa dhīmatā |

8.2८.२

जीवितं परिरक्षन्तः प्रविष्टा वरुणालयम् ॥ (८।२)

jīvitaṃ parirakṣantaḥ praviṣṭā varuṇālayam ||

9.1९.१

ते प्रविश्योदधिं घोरं नक्रग्राहसमाकुलम् । (९।१)

te praviśyodadhiṃ ghoraṃ nakragrāhasamākulam |

9.2९.२

उत्सादनार्थं लोकानां रात्रौ घ्नन्ति मुनीन् इह ॥ (९।२)

utsādanārthaṃ lokānāṃ rātrau ghnanti munīn iha ||

10.1१०.१

न तु शक्याः क्षयं नेतुं समुद्राश्रयगा हि ते । (१०।१)

na tu śakyāḥ kṣayaṃ netuṃ samudrāśrayagā hi te |

10.2१०.२

समुद्रस्य क्षये बुद्धिर् भवद्भिः सम्प्रधार्यताम् । (१०।२)

samudrasya kṣaye buddhir bhavadbhiḥ sampradhāryatām |

10.3१०.३

अगस्त्येन विना को हि शक्तो ऽन्यो ऽर्णवशोषणे ॥ (१०।३)

agastyena vinā ko hi śakto 'nyo 'rṇavaśoṣaṇe ||

11.1११.१

एतच्छ्रुत्वा वचो देवा विष्णुना समुदाहृतम् । (११।१)

etacchrutvā vaco devā viṣṇunā samudāhṛtam |

11.2११.२

परमेष्ठिनम् आज्ञाप्य अगस्त्यस्याश्रमं ययुः ॥ (११।२)

parameṣṭhinam ājñāpya agastyasyāśramaṃ yayuḥ ||

12.1१२.१

तत्रापश्यन् महात्मानं वारुणिं दीप्ततेजसम् । (१२।१)

tatrāpaśyan mahātmānaṃ vāruṇiṃ dīptatejasam |

12.2१२.२

उपास्यमानम् ऋषिभिर् देवैर् इव पितामहम् ॥ (१२।२)

upāsyamānam ṛṣibhir devair iva pitāmaham ||

13.1१३.१

ते ऽभिगम्य महात्मानं मैत्रावरुणिम् अच्युतम् । (१३।१)

te 'bhigamya mahātmānaṃ maitrāvaruṇim acyutam |

13.2१३.२

आश्रमस्थं तपोराशिं कर्मभिः स्वैर् अभिष्टुवन् ॥ (१३।२)

āśramasthaṃ taporāśiṃ karmabhiḥ svair abhiṣṭuvan ||

14.1१४.१

देवा ऊचुः । (१४।१)

devā ūcuḥ |

14.2१४.२

नहुषेणाभितप्तानां त्वं लोकानां गतिः पुरा । (१४।२)

nahuṣeṇābhitaptānāṃ tvaṃ lokānāṃ gatiḥ purā |

14.3१४.३

भ्रंशितश् च सुरैश्वर्याल्लोकार्थं लोककण्टकः ॥ (१४।३)

bhraṃśitaś ca suraiśvaryāllokārthaṃ lokakaṇṭakaḥ ||

15.1१५.१

क्रोधात् प्रवृद्धः सहसा भास्करस्य नगोत्तमः । (१५।१)

krodhāt pravṛddhaḥ sahasā bhāskarasya nagottamaḥ |

15.2१५.२

वचस् तवानतिक्रामन् विन्ध्यः शैलो न वर्धते ॥ (१५।२)

vacas tavānatikrāman vindhyaḥ śailo na vardhate ||

16.1१६.१

तमसा चावृते लोके मृत्युनाभ्यर्दिताः प्रजाः । (१६।१)

tamasā cāvṛte loke mṛtyunābhyarditāḥ prajāḥ |

16.2१६.२

त्वाम् एव नाथम् आसाद्य निर्वृतिं परमां गताः ॥ (१६।२)

tvām eva nātham āsādya nirvṛtiṃ paramāṃ gatāḥ ||

17.1१७.१

अस्माकं भयभीतानां नित्यशो भगवान् गतिः । (१७।१)

asmākaṃ bhayabhītānāṃ nityaśo bhagavān gatiḥ |

17.2१७.२

ततस् त्वार्ताः प्रयाचामस् त्वां वरं वरदो ह्यसि ॥ (१७।२)

tatas tvārtāḥ prayācāmas tvāṃ varaṃ varado hyasi ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 101

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit