भीष्म उवाच । (१।१)

विमानस्थौ तु तौ राजंल् लुब्धको वै ददर्श ह । (१।२)

दृष्ट्वा तौ दंपती दुःखाद् अचिन्तयत सद्गतिम् ॥ (१।३)

कीदृशेनेह तपसा गच्छेयं परमां गतिम् । (२।१)

इति बुद्ध्या विनिश्चित्य गमनायोपचक्रमे ॥ (२।२)

महाप्रस्थानम् आश्रित्य लुब्धकः पक्षिजीवनः । (३।१)

निश्चेष्टो मारुताहारो निर्ममः स्वर्गकाङ्क्षया ॥ (३।२)

ततो ऽपश्यत् सुविस्तीर्णं हृद्यं पद्मविभूषितम् । (४।१)

नानाद्विजगणाकीर्णं सरः शीतजलं शुभम् । (४।२)

पिपासार्तो ऽपि तद् दृष्ट्वा तृप्तः स्यान्नात्र संशयः ॥ (४।३)

उपवासकृशो ऽत्यर्थं स तु पार्थिव लुब्धकः । (५।१)

उपसर्पत संहृष्टः श्वापदाध्युषितं वनम् ॥ (५।२)

महान्तं निश्चयं कृत्वा लुब्धकः प्रविवेश ह । (६।१)

प्रविशन्न् एव च वनं निगृहीतः स कण्टकैः ॥ (६।२)

स कण्टकविभुग्नाङ्गो लोहितार्द्रीकृतच्छविः । (७।१)

बभ्राम तस्मिन् विजने नानामृगसमाकुले ॥ (७।२)

ततो द्रुमाणां महतां पवनेन वने तदा । (८।१)

उदतिष्ठत संघर्षात् सुमहान् हव्यवाहनः ॥ (८।२)

तद् वनं वृक्षसंकीर्णं लताविटपसंकुलम् । (९।१)

ददाह पावकः क्रुद्धो युगान्ताग्निसमप्रभः ॥ (९।२)

सज्वालैः पवनोद्धूतैर् विस्फुलिङ्गैः समन्वितः । (१०।१)

ददाह तद् वनं घोरं मृगपक्षिसमाकुलम् ॥ (१०।२)

ततः स देहमोक्षार्थं सम्प्रहृष्टेन चेतसा । (११।१)

अभ्यधावत संवृद्धं पावकं लुब्धकस्तदा ॥ (११।२)

ततस्तेनाग्निना दग्धो लुब्धको नष्टकिल्बिषः । (१२।१)

जगाम परमां सिद्धिं तदा भरतसत्तम ॥ (१२।२)

ततः स्वर्गस्थम् आत्मानं सो ऽपश्यद् विगतज्वरः । (१३।१)

यक्षगन्धर्वसिद्धानां मध्ये भ्राजन्तम् इन्द्रवत् ॥ (१३।२)

एवं खलु कपोतश्च कपोती च पतिव्रता । (१४।१)

लुब्धकेन सह स्वर्गं गताः पुण्येन कर्मणा ॥ (१४।२)

यापि चैवंविधा नारी भर्तारम् अनुवर्तते । (१५।१)

विराजते हि सा क्षिप्रं कपोतीव दिवि स्थिता ॥ (१५।२)

एवम् एतत् पुरा वृत्तं लुब्धकस्य महात्मनः । (१६।१)

कपोतस्य च धर्मिष्ठा गतिः पुण्येन कर्मणा ॥ (१६।२)

यश्चेदं शृणुयान्नित्यं यश्चेदं परिकीर्तयेत् । (१७।१)

नाशुभं विद्यते तस्य मनसापि प्रमाद्यतः ॥ (१७।२)

युधिष्ठिर महान् एष धर्मो धर्मभृतां वर । (१८।१)

गोघ्नेष्वपि भवेद् अस्मिन्निष्कृतिः पापकर्मणः । (१८।२)

निष्कृतिर् न भवेत् तस्मिन् यो हन्याच्छरणागतम् ॥ (१८।३)