MBh, 13, 46
Select a line for its word-by-word analysis.
यस्याः किंचिन्नाददते ज्ञातयो न स विक्रयः ॥ (१।३)
yasyāḥ kiṃcinnādadate jñātayo na sa vikrayaḥ ||
सर्वं च प्रतिदेयं स्यात् कन्यायै तद् अशेषतः ॥ (२।२)
sarvaṃ ca pratideyaṃ syāt kanyāyai tad aśeṣataḥ ||
पितृभिर् भ्रातृभिश्चैव श्वशुरैर् अथ देवरैः । (३।१)
pitṛbhir bhrātṛbhiścaiva śvaśurair atha devaraiḥ |
पूज्या लालयितव्याश्च बहुकल्याणम् ईप्सुभिः ॥ (३।२)
pūjyā lālayitavyāśca bahukalyāṇam īpsubhiḥ ||
यदि वै स्त्री न रोचेत पुमांसं न प्रमोदयेत् । (४।१)
yadi vai strī na roceta pumāṃsaṃ na pramodayet |
अमोदनात् पुनः पुंसः प्रजनं न प्रवर्धते ॥ (४।२)
amodanāt punaḥ puṃsaḥ prajanaṃ na pravardhate ||
पूज्या लालयितव्याश्च स्त्रियो नित्यं जनाधिप । (५।१)
pūjyā lālayitavyāśca striyo nityaṃ janādhipa |
अपूजिताश्च यत्रैताः सर्वास्तत्राफलाः क्रियाः । (५।२)
apūjitāśca yatraitāḥ sarvāstatrāphalāḥ kriyāḥ |
नैव भान्ति न वर्धन्ते श्रिया हीनानि पार्थिव ॥ (६।२)
naiva bhānti na vardhante śriyā hīnāni pārthiva ||
स्त्रियः पुंसां परिददे मनुर् जिगमिषुर् दिवम् । (७।१)
striyaḥ puṃsāṃ paridade manur jigamiṣur divam |
स्त्रीप्रत्ययो हि वो धर्मो रतिभोगाश्च केवलाः । (९।१)
strīpratyayo hi vo dharmo ratibhogāśca kevalāḥ |
प्रीत्यर्थं लोकयात्रा च पश्यत स्त्रीनिबन्धनम् ॥ (१०।२)
prītyarthaṃ lokayātrā ca paśyata strīnibandhanam ||
संमान्यमानाश्चैताभिः सर्वकार्याण्यवाप्स्यथ । (११।१)
saṃmānyamānāścaitābhiḥ sarvakāryāṇyavāpsyatha |
नास्ति यज्ञः स्त्रियः कश्चिन्न श्राद्धं नोपवासकम् । (१२।१)
nāsti yajñaḥ striyaḥ kaścinna śrāddhaṃ nopavāsakam |
धर्मस्तु भर्तृशुश्रूषा तया स्वर्गं जयत्युत ॥ (१२।२)
dharmastu bhartṛśuśrūṣā tayā svargaṃ jayatyuta ||
पुत्रास्तु स्थविरीभावे न स्त्री स्वातन्त्र्यम् अर्हति ॥ (१३।२)
putrāstu sthavirībhāve na strī svātantryam arhati ||
श्रिय एताः स्त्रियो नाम सत्कार्या भूतिम् इच्छता । (१४।१)
śriya etāḥ striyo nāma satkāryā bhūtim icchatā |
लालिता निगृहीता च स्त्री श्रीर् भवति भारत ॥ (१४।२)
lālitā nigṛhītā ca strī śrīr bhavati bhārata ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.