महाभारतMahābhārata

MBh, 13, 46

1727 of 1995 · 30 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

भीष्म उवाच । (१।१)

bhīṣma uvāca

1.2१.२

प्राचेतसस्य वचनं कीर्तयन्ति पुराविदः । (१।२)

prācetasasya vacanaṃ kīrtayanti purāvidaḥ |

1.3१.३

यस्याः किंचिन्नाददते ज्ञातयो न स विक्रयः ॥ (१।३)

yasyāḥ kiṃcinnādadate jñātayo na sa vikrayaḥ ||

2.1२.१

अर्हणं तत् कुमारीणाम् आनृशंस्यतमं च तत् । (२।१)

arhaṇaṃ tat kumārīṇām ānṛśaṃsyatamaṃ ca tat |

2.2२.२

सर्वं च प्रतिदेयं स्यात् कन्यायै तद् अशेषतः ॥ (२।२)

sarvaṃ ca pratideyaṃ syāt kanyāyai tad aśeṣataḥ ||

3.1३.१

पितृभिर् भ्रातृभिश्चैव श्वशुरैर् अथ देवरैः । (३।१)

pitṛbhir bhrātṛbhiścaiva śvaśurair atha devaraiḥ |

3.2३.२

पूज्या लालयितव्याश्च बहुकल्याणम् ईप्सुभिः ॥ (३।२)

pūjyā lālayitavyāśca bahukalyāṇam īpsubhiḥ ||

4.1४.१

यदि वै स्त्री न रोचेत पुमांसं न प्रमोदयेत् । (४।१)

yadi vai strī na roceta pumāṃsaṃ na pramodayet |

4.2४.२

अमोदनात् पुनः पुंसः प्रजनं न प्रवर्धते ॥ (४।२)

amodanāt punaḥ puṃsaḥ prajanaṃ na pravardhate ||

5.1५.१

पूज्या लालयितव्याश्च स्त्रियो नित्यं जनाधिप । (५।१)

pūjyā lālayitavyāśca striyo nityaṃ janādhipa |

5.2५.२

अपूजिताश्च यत्रैताः सर्वास्तत्राफलाः क्रियाः । (५।२)

apūjitāśca yatraitāḥ sarvāstatrāphalāḥ kriyāḥ |

5.3५.३

तदैव तत् कुलं नास्ति यदा शोचन्ति जामयः ॥ (५।३)

tadaiva tat kulaṃ nāsti yadā śocanti jāmayaḥ ||

6.1६.१

जामीशप्तानि गेहानि निकृत्तानीव कृत्यया । (६।१)

jāmīśaptāni gehāni nikṛttānīva kṛtyayā |

6.2६.२

नैव भान्ति न वर्धन्ते श्रिया हीनानि पार्थिव ॥ (६।२)

naiva bhānti na vardhante śriyā hīnāni pārthiva ||

7.1७.१

स्त्रियः पुंसां परिददे मनुर् जिगमिषुर् दिवम् । (७।१)

striyaḥ puṃsāṃ paridade manur jigamiṣur divam |

7.2७.२

अबलाः स्वल्पकौपीनाः सुहृदः सत्यजिष्णवः ॥ (७।२)

abalāḥ svalpakaupīnāḥ suhṛdaḥ satyajiṣṇavaḥ ||

8.1८.१

ईर्ष्यवो मानकामाश्च चण्डा असुहृदो ऽबुधाः । (८।१)

īrṣyavo mānakāmāśca caṇḍā asuhṛdo 'budhāḥ |

8.2८.२

स्त्रियो माननम् अर्हन्ति ता मानयत मानवाः ॥ (८।२)

striyo mānanam arhanti tā mānayata mānavāḥ ||

9.1९.१

स्त्रीप्रत्ययो हि वो धर्मो रतिभोगाश्च केवलाः । (९।१)

strīpratyayo hi vo dharmo ratibhogāśca kevalāḥ |

9.2९.२

परिचर्यान्नसंस्कारास्तदायत्ता भवन्तु वः ॥ (९।२)

paricaryānnasaṃskārāstadāyattā bhavantu vaḥ ||

10.1१०.१

उत्पादनम् अपत्यस्य जातस्य परिपालनम् । (१०।१)

utpādanam apatyasya jātasya paripālanam |

10.2१०.२

प्रीत्यर्थं लोकयात्रा च पश्यत स्त्रीनिबन्धनम् ॥ (१०।२)

prītyarthaṃ lokayātrā ca paśyata strīnibandhanam ||

11.1११.१

संमान्यमानाश्चैताभिः सर्वकार्याण्यवाप्स्यथ । (११।१)

saṃmānyamānāścaitābhiḥ sarvakāryāṇyavāpsyatha |

11.2११.२

विदेहराजदुहिता चात्र श्लोकम् अगायत ॥ (११।२)

videharājaduhitā cātra ślokam agāyata ||

12.1१२.१

नास्ति यज्ञः स्त्रियः कश्चिन्न श्राद्धं नोपवासकम् । (१२।१)

nāsti yajñaḥ striyaḥ kaścinna śrāddhaṃ nopavāsakam |

12.2१२.२

धर्मस्तु भर्तृशुश्रूषा तया स्वर्गं जयत्युत ॥ (१२।२)

dharmastu bhartṛśuśrūṣā tayā svargaṃ jayatyuta ||

13.1१३.१

पिता रक्षति कौमारे भर्ता रक्षति यौवने । (१३।१)

pitā rakṣati kaumāre bhartā rakṣati yauvane |

13.2१३.२

पुत्रास्तु स्थविरीभावे न स्त्री स्वातन्त्र्यम् अर्हति ॥ (१३।२)

putrāstu sthavirībhāve na strī svātantryam arhati ||

14.1१४.१

श्रिय एताः स्त्रियो नाम सत्कार्या भूतिम् इच्छता । (१४।१)

śriya etāḥ striyo nāma satkāryā bhūtim icchatā |

14.2१४.२

लालिता निगृहीता च स्त्री श्रीर् भवति भारत ॥ (१४।२)

lālitā nigṛhītā ca strī śrīr bhavati bhārata ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 13, 46

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit