द्रौपद्युवाच । (१।१)

पुरस्तात् करणीयं मे न कृतं कार्यम् उत्तरम् । (१।२)

विह्वलास्मि कृतानेन कर्षता बलिना बलात् ॥ (१।३)

अभिवादं करोम्येषां गुरूणां कुरुसंसदि । (२।१)

न मे स्याद् अपराधो ऽयं यद् इदं न कृतं मया ॥ (२।२)

वैशंपायन उवाच । (३।१)

सा तेन च समुद्धूता दुःखेन च तपस्विनी । (३।२)

पतिता विललापेदं सभायाम् अतथोचिता ॥ (३।३)

द्रौपद्युवाच । (४।१)

स्वयंवरे यास्मि नृपैर् दृष्टा रङ्गे समागतैः । (४।२)

न दृष्टपूर्वा चान्यत्र साहम् अद्य सभां गता ॥ (४।३)

यां न वायुर् न चादित्यो दृष्टवन्तौ पुरा गृहे । (५।१)

साहम् अद्य सभामध्ये दृश्यामि कुरुसंसदि ॥ (५।२)

यां न मृष्यन्ति वातेन स्पृश्यमानां पुरा गृहे । (६।१)

स्पृश्यमानां सहन्ते ऽद्य पाण्डवास्तां दुरात्मना ॥ (६।२)

मृष्यन्ते कुरवश्चेमे मन्ये कालस्य पर्ययम् । (७।१)

स्नुषां दुहितरं चैव क्लिश्यमानाम् अनर्हतीम् ॥ (७।२)

किं त्वतः कृपणं भूयो यद् अहं स्त्री सती शुभा । (८।१)

सभामध्यं विगाहे ऽद्य क्व नु धर्मो महीक्षिताम् ॥ (८।२)

धर्म्याः स्त्रियः सभां पूर्वं न नयन्तीति नः श्रुतम् । (९।१)

स नष्टः कौरवेयेषु पूर्वो धर्मः सनातनः ॥ (९।२)

कथं हि भार्या पाण्डूनां पार्षतस्य स्वसा सती । (१०।१)

वासुदेवस्य च सखी पार्थिवानां सभाम् इयाम् ॥ (१०।२)

ताम् इमां धर्मराजस्य भार्यां सदृशवर्णजाम् । (११।१)

ब्रूत दासीम् अदासीं वा तत् करिष्यामि कौरवाः ॥ (११।२)

अयं हि मां दृढं क्षुद्रः कौरवाणां यशोहरः । (१२।१)

क्लिश्नाति नाहं तत् सोढुं चिरं शक्ष्यामि कौरवाः ॥ (१२।२)

जितां वाप्यजितां वापि मन्यध्वं वा यथा नृपाः । (१३।१)

तथा प्रत्युक्तम् इच्छामि तत् करिष्यामि कौरवाः ॥ (१३।२)

भीष्म उवाच । (१४।१)

उक्तवान् अस्मि कल्याणि धर्मस्य तु परां गतिम् । (१४।२)

लोके न शक्यते गन्तुम् अपि विप्रैर् महात्मभिः ॥ (१४।३)

बलवांस्तु यथा धर्मं लोके पश्यति पूरुषः । (१५।१)

स धर्मो धर्मवेलायां भवत्यभिहितः परैः ॥ (१५।२)

न विवेक्तुं च ते प्रश्नम् एतं शक्नोमि निश्चयात् । (१६।१)

सूक्ष्मत्वाद् गहनत्वाच्च कार्यस्यास्य च गौरवात् ॥ (१६।२)

नूनम् अन्तः कुलस्यास्य भविता नचिराद् इव । (१७।१)

तथा हि कुरवः सर्वे लोभमोहपरायणाः ॥ (१७।२)

कुलेषु जाताः कल्याणि व्यसनाभ्याहता भृशम् । (१८।१)

धर्म्यान्मार्गान्न च्यवन्ते यथा नस्त्वं वधूः स्थिता ॥ (१८।२)

उपपन्नं च पाञ्चालि तवेदं वृत्तम् ईदृशम् । (१९।१)

यत् कृच्छ्रम् अपि सम्प्राप्ता धर्मम् एवान्ववेक्षसे ॥ (१९।२)

एते द्रोणादयश्चैव वृद्धा धर्मविदो जनाः । (२०।१)

शून्यैः शरीरैस्तिष्ठन्ति गतासव इवानताः ॥ (२०।२)

युधिष्ठिरस्तु प्रश्ने ऽस्मिन् प्रमाणम् इति मे मतिः । (२१।१)

अजितां वा जितां वापि स्वयं व्याहर्तुम् अर्हति ॥ (२१।२)

वैशंपायन उवाच । (२२।१)

तथा तु दृष्ट्वा बहु तत् तद् एवं रोरूयमाणां कुररीम् इवार्ताम् । (२२।२)

नोचुर् वचः साध्वथ वाप्यसाधु महीक्षितो धार्तराष्ट्रस्य भीताः ॥ (२२।३)

दृष्ट्वा तु तान् पार्थिवपुत्रपौत्रांस् तूष्णींभूतान् धृतराष्ट्रस्य पुत्रः । (२३।१)

स्मयन्न् इवेदं वचनं बभाषे पाञ्चालराजस्य सुतां तदानीम् ॥ (२३।२)

तिष्ठत्वयं प्रश्न उदारसत्त्वे भीमे ऽर्जुने सहदेवे तथैव । (२४।१)

पत्यौ च ते नकुले याज्ञसेनि वदन्त्वेते वचनं त्वत्प्रसूतम् ॥ (२४।२)

अनीश्वरं विब्रुवन्त्वार्यमध्ये युधिष्ठिरं तव पाञ्चालि हेतोः । (२५।१)

कुर्वन्तु सर्वे चानृतं धर्मराजं पाञ्चालि त्वं मोक्ष्यसे दासभावात् ॥ (२५।२)

धर्मे स्थितो धर्मराजो महात्मा स्वयं चेदं कथयत्विन्द्रकल्पः । (२६।१)

ईशो वा ते यद्यनीशो ऽथ वैष वाक्याद् अस्य क्षिप्रम् एकं भजस्व ॥ (२६।२)

सर्वे हीमे कौरवेयाः सभायां दुःखान्तरे वर्तमानास्तवैव । (२७।१)

न विब्रुवन्त्यार्यसत्त्वा यथावत् पतींश्च ते समवेक्ष्याल्पभाग्यान् ॥ (२७।२)

ततः सभ्याः कुरुराजस्य तत्र वाक्यं सर्वे प्रशशंसुस्तदोच्चैः । (२८।१)

चेलावेधांश्चापि चक्रुर् नदन्तो हा हेत्यासीद् अपि चैवात्र नादः । (२८।२)

सर्वे चासन् पार्थिवाः प्रीतिमन्तः कुरुश्रेष्ठं धार्मिकं पूजयन्तः ॥ (२८।३)

युधिष्ठिरं च ते सर्वे समुदैक्षन्त पार्थिवाः । (२९।१)

किं नु वक्ष्यति धर्मज्ञ इति साचीकृताननाः ॥ (२९।२)

किं नु वक्ष्यति बीभत्सुर् अजितो युधि पाण्डवः । (३०।१)

भीमसेनो यमौ चेति भृशं कौतूहलान्विताः ॥ (३०।२)

तस्मिन्न् उपरते शब्दे भीमसेनो ऽब्रवीद् इदम् । (३१।१)

प्रगृह्य विपुलं वृत्तं भुजं चन्दनरूषितम् ॥ (३१।२)

यद्येष गुरुर् अस्माकं धर्मराजो युधिष्ठिरः । (३२।१)

न प्रभुः स्यात् कुलस्यास्य न वयं मर्षयेमहि ॥ (३२।२)

ईशो नः पुण्यतपसां प्राणानाम् अपि चेश्वरः । (३३।१)

मन्यते जितम् आत्मानं यद्येष विजिता वयम् ॥ (३३।२)

न हि मुच्येत जीवन्मे पदा भूमिम् उपस्पृशन् । (३४।१)

मर्त्यधर्मा परामृश्य पाञ्चाल्या मूर्धजान् इमान् ॥ (३४।२)

पश्यध्वम् आयतौ वृत्तौ भुजौ मे परिघाविव । (३५।१)

नैतयोर् अन्तरं प्राप्य मुच्येतापि शतक्रतुः ॥ (३५।२)

धर्मपाशसितस्त्वेवं नाधिगच्छामि संकटम् । (३६।१)

गौरवेण निरुद्धश्च निग्रहाद् अर्जुनस्य च ॥ (३६।२)

धर्मराजनिसृष्टस्तु सिंहः क्षुद्रमृगान् इव । (३७।१)

धार्तराष्ट्रान् इमान् पापान्निष्पिषेयं तलासिभिः ॥ (३७।२)

तम् उवाच तदा भीष्मो द्रोणो विदुर एव च । (३८।१)

क्षम्यताम् एवम् इत्येवं सर्वं सम्भवति त्वयि ॥ (३८।२)