महाभारतMahābhārata

MBh, 1, 50

50 of 1995 · 40 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

आस्तीक उवाच । (१।१)

āstīka uvāca

1.2१.२

सोमस्य यज्ञो वरुणस्य यज्ञः प्रजापतेर् यज्ञ आसीत् प्रयागे । (१।२)

somasya yajño varuṇasya yajñaḥ prajāpater yajña āsīt prayāge |

1.3१.३

तथा यज्ञो ऽयं तव भारताग्र्य पारिक्षित स्वस्ति नो ऽस्तु प्रियेभ्यः । (१।३)

tathā yajño 'yaṃ tava bhāratāgrya pārikṣita svasti no 'stu priyebhyaḥ |

1.4१.४

दिलीपराज्ञो नहुषस्य राज्ञो नलस्य राज्ञः शतबिन्दोश्च राज्ञः ॥ (१।४)

dilīparājño nahuṣasya rājño nalasya rājñaḥ śatabindośca rājñaḥ ||

2.1२.१

शक्रस्य यज्ञः शतसंख्य उक्तस् तथापरस्तुल्यसंख्यः शतं वै । (२।१)

śakrasya yajñaḥ śatasaṃkhya uktas tathāparastulyasaṃkhyaḥ śataṃ vai |

2.2२.२

तथा यज्ञो ऽयं तव भारताग्र्य पारिक्षित स्वस्ति नो ऽस्तु प्रियेभ्यः ॥ (२।२)

tathā yajño 'yaṃ tava bhāratāgrya pārikṣita svasti no 'stu priyebhyaḥ ||

3.1३.१

यमस्य यज्ञो हरिमेधसश्च यथा यज्ञो रन्तिदेवस्य राज्ञः । (३।१)

yamasya yajño harimedhasaśca yathā yajño rantidevasya rājñaḥ |

3.2३.२

तथा यज्ञो ऽयं तव भारताग्र्य पारिक्षित स्वस्ति नो ऽस्तु प्रियेभ्यः ॥ (३।२)

tathā yajño 'yaṃ tava bhāratāgrya pārikṣita svasti no 'stu priyebhyaḥ ||

4.1४.१

गयस्य यज्ञः शशबिन्दोश्च राज्ञो यज्ञस्तथा वैश्रवणस्य राज्ञः । (४।१)

gayasya yajñaḥ śaśabindośca rājño yajñastathā vaiśravaṇasya rājñaḥ |

4.2४.२

तथा यज्ञो ऽयं तव भारताग्र्य पारिक्षित स्वस्ति नो ऽस्तु प्रियेभ्यः ॥ (४।२)

tathā yajño 'yaṃ tava bhāratāgrya pārikṣita svasti no 'stu priyebhyaḥ ||

5.1५.१

नृगस्य यज्ञस्त्वजमीढस्य चासीद् यथा यज्ञो दाशरथेश्च राज्ञः । (५।१)

nṛgasya yajñastvajamīḍhasya cāsīd yathā yajño dāśaratheśca rājñaḥ |

5.2५.२

तथा यज्ञो ऽयं तव भारताग्र्य पारिक्षित स्वस्ति नो ऽस्तु प्रियेभ्यः ॥ (५।२)

tathā yajño 'yaṃ tava bhāratāgrya pārikṣita svasti no 'stu priyebhyaḥ ||

6.1६.१

यज्ञः श्रुतो नो दिवि देवसूनोर् युधिष्ठिरस्याजमीढस्य राज्ञः । (६।१)

yajñaḥ śruto no divi devasūnor yudhiṣṭhirasyājamīḍhasya rājñaḥ |

6.2६.२

तथा यज्ञो ऽयं तव भारताग्र्य पारिक्षित स्वस्ति नो ऽस्तु प्रियेभ्यः । (६।२)

tathā yajño 'yaṃ tava bhāratāgrya pārikṣita svasti no 'stu priyebhyaḥ |

6.3६.३

नहुषस्य यज्ञः सगरस्य यज्ञो धुन्धोस्तथा रन्तिदेवस्य चैव ॥ (६।३)

nahuṣasya yajñaḥ sagarasya yajño dhundhostathā rantidevasya caiva ||

7.1७.१

कृष्णस्य यज्ञः सत्यवत्याः सुतस्य स्वयं च कर्म प्रचकार यत्र । (७।१)

kṛṣṇasya yajñaḥ satyavatyāḥ sutasya svayaṃ ca karma pracakāra yatra |

7.2७.२

तथा यज्ञो ऽयं तव भारताग्र्य पारिक्षित स्वस्ति नो ऽस्तु प्रियेभ्यः ॥ (७।२)

tathā yajño 'yaṃ tava bhāratāgrya pārikṣita svasti no 'stu priyebhyaḥ ||

8.1८.१

इमे हि ते सूर्यहुताशवर्चसः समासते वृत्रहणः क्रतुं यथा । (८।१)

ime hi te sūryahutāśavarcasaḥ samāsate vṛtrahaṇaḥ kratuṃ yathā |

8.2८.२

नैषां ज्ञानं विद्यते ज्ञातुम् अद्य दत्तं येभ्यो न प्रणश्येत् कथंचित् ॥ (८।२)

naiṣāṃ jñānaṃ vidyate jñātum adya dattaṃ yebhyo na praṇaśyet kathaṃcit ||

9.1९.१

ऋत्विक्समो नास्ति लोकेषु चैव द्वैपायनेनेति विनिश्चितं मे । (९।१)

ṛtviksamo nāsti lokeṣu caiva dvaipāyaneneti viniścitaṃ me |

9.2९.२

एतस्य शिष्या हि क्षितिं चरन्ति सर्वर्त्विजः कर्मसु स्वेषु दक्षाः ॥ (९।२)

etasya śiṣyā hi kṣitiṃ caranti sarvartvijaḥ karmasu sveṣu dakṣāḥ ||

10.1१०.१

विभावसुश्चित्रभानुर् महात्मा हिरण्यरेता विश्वभुक् कृष्णवर्त्मा । (१०।१)

vibhāvasuścitrabhānur mahātmā hiraṇyaretā viśvabhuk kṛṣṇavartmā |

10.2१०.२

प्रदक्षिणावर्तशिखः प्रदीप्तो हव्यं तवेदं हुतभुग् वष्टि देवः ॥ (१०।२)

pradakṣiṇāvartaśikhaḥ pradīpto havyaṃ tavedaṃ hutabhug vaṣṭi devaḥ ||

11.1११.१

नेह त्वद् अन्यो विद्यते जीवलोके समो नृपः पालयिता प्रजानाम् । (११।१)

neha tvad anyo vidyate jīvaloke samo nṛpaḥ pālayitā prajānām |

11.2११.२

धृत्या च ते प्रीतमनाः सदाहं त्वं वा राजा धर्मराजो यमो वा ॥ (११।२)

dhṛtyā ca te prītamanāḥ sadāhaṃ tvaṃ vā rājā dharmarājo yamo vā ||

12.1१२.१

शक्रः साक्षाद् वज्रपाणिर् यथेह त्राता लोके ऽस्मिंस्त्वं तथेह प्रजानाम् । (१२।१)

śakraḥ sākṣād vajrapāṇir yatheha trātā loke 'smiṃstvaṃ tatheha prajānām |

12.2१२.२

मतस्त्वं नः पुरुषेन्द्रेह लोके न च त्वद् अन्यो गृहपतिर् अस्ति यज्ञे ॥ (१२।२)

matastvaṃ naḥ puruṣendreha loke na ca tvad anyo gṛhapatir asti yajñe ||

13.1१३.१

खट्वाङ्गनाभागदिलीपकल्पो ययातिमान्धातृसमप्रभावः । (१३।१)

khaṭvāṅganābhāgadilīpakalpo yayātimāndhātṛsamaprabhāvaḥ |

13.2१३.२

आदित्यतेजःप्रतिमानतेजा भीष्मो यथा भ्राजसि सुव्रतस्त्वम् ॥ (१३।२)

ādityatejaḥpratimānatejā bhīṣmo yathā bhrājasi suvratastvam ||

14.1१४.१

वाल्मीकिवत् ते निभृतं सुधैर्यं वसिष्ठवत् ते नियतश्च कोपः । (१४।१)

vālmīkivat te nibhṛtaṃ sudhairyaṃ vasiṣṭhavat te niyataśca kopaḥ |

14.2१४.२

प्रभुत्वम् इन्द्रेण समं मतं मे द्युतिश्च नारायणवद् विभाति ॥ (१४।२)

prabhutvam indreṇa samaṃ mataṃ me dyutiśca nārāyaṇavad vibhāti ||

15.1१५.१

यमो यथा धर्मविनिश्चयज्ञः कृष्णो यथा सर्वगुणोपपन्नः । (१५।१)

yamo yathā dharmaviniścayajñaḥ kṛṣṇo yathā sarvaguṇopapannaḥ |

15.2१५.२

श्रियां निवासो ऽसि यथा वसूनां निधानभूतो ऽसि तथा क्रतूनाम् ॥ (१५।२)

śriyāṃ nivāso 'si yathā vasūnāṃ nidhānabhūto 'si tathā kratūnām ||

16.1१६.१

दम्भोद्भवेनासि समो बलेन रामो यथा शस्त्रविद् अस्त्रविच् च । (१६।१)

dambhodbhavenāsi samo balena rāmo yathā śastravid astravic ca |

16.2१६.२

और्वत्रिताभ्याम् असि तुल्यतेजा दुष्प्रेक्षणीयो ऽसि भगीरथो वा । (१६।२)

aurvatritābhyām asi tulyatejā duṣprekṣaṇīyo 'si bhagīratho vā |

16.3१६.३

तुल्यो ऽसि तेनैव महात्मना वा । (१६।३)

tulyo 'si tenaiva mahātmanā vā |

16.4१६.४

गङ्गा देवी मानयामास यो वै ॥ (१६।४)

gaṅgā devī mānayāmāsa yo vai ||

17.1१७.१

सूत उवाच । (१७।१)

sūta uvāca

17.2१७.२

एवं स्तुताः सर्व एव प्रसन्ना राजा सदस्या ऋत्विजो हव्यवाहः । (१७।२)

evaṃ stutāḥ sarva eva prasannā rājā sadasyā ṛtvijo havyavāhaḥ |

17.3१७.३

तेषां दृष्ट्वा भावितानीङ्गितानि प्रोवाच राजा जनमेजयो ऽथ ॥ (१७।३)

teṣāṃ dṛṣṭvā bhāvitānīṅgitāni provāca rājā janamejayo 'tha ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 1, 50

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit