MBh, 7, 124
Select a line for its word-by-word analysis.
पर्यष्वजत् तदा कृष्णावानन्दाश्रुपरिप्लुतः ॥ (१।३)
paryaṣvajat tadā kṛṣṇāvānandāśrupariplutaḥ ||
दिष्ट्या पश्यामि संग्रामे तीर्णभारौ महारथौ । (३।१)
diṣṭyā paśyāmi saṃgrāme tīrṇabhārau mahārathau |
दिष्ट्या च निहतः पापः सैन्धवः पुरुषाधमः ॥ (३।२)
diṣṭyā ca nihataḥ pāpaḥ saindhavaḥ puruṣādhamaḥ ||
कृष्ण दिष्ट्या मम प्रीतिर् महती प्रतिपादिता । (४।१)
kṛṣṇa diṣṭyā mama prītir mahatī pratipāditā |
न तेषां दुष्करं किंचित् त्रिषु लोकेषु विद्यते । (५।१)
na teṣāṃ duṣkaraṃ kiṃcit triṣu lokeṣu vidyate |
तव प्रसादाद् गोविन्द वयं जेष्यामहे रिपून् । (६।१)
tava prasādād govinda vayaṃ jeṣyāmahe ripūn |
यथा पूर्वं प्रसादात् ते दानवान् पाकशासनः ॥ (६।२)
yathā pūrvaṃ prasādāt te dānavān pākaśāsanaḥ ||
ध्रुवो हि तेषां वार्ष्णेय येषां तुष्टो ऽसि माधव ॥ (७।२)
dhruvo hi teṣāṃ vārṣṇeya yeṣāṃ tuṣṭo 'si mādhava ||
त्रिदशेश्वरनाथस्त्वं येषां तुष्टो ऽसि माधव ॥ (८।२)
tridaśeśvaranāthastvaṃ yeṣāṃ tuṣṭo 'si mādhava ||
त्रैलोक्यविजयं श्रीमान् प्राप्तवान् रणमूर्धनि ॥ (९।२)
trailokyavijayaṃ śrīmān prāptavān raṇamūrdhani ||
अमरत्वं गताः कृष्ण लोकांश्चाश्नुवते ऽक्षयान् ॥ (१०।२)
amaratvaṃ gatāḥ kṛṣṇa lokāṃścāśnuvate 'kṣayān ||
सुरेशत्वं गतः शक्रो हत्वा दैत्यान् सहस्रशः ॥ (११।२)
sureśatvaṃ gataḥ śakro hatvā daityān sahasraśaḥ ||
त्वत्प्रसादाद्धृषीकेश जगत् स्थावरजङ्गमम् । (१२।१)
tvatprasādāddhṛṣīkeśa jagat sthāvarajaṅgamam |
स्ववर्त्मनि स्थितं वीर जपहोमेषु वर्तते ॥ (१२।२)
svavartmani sthitaṃ vīra japahomeṣu vartate ||
एकार्णवम् इदं पूर्वं सर्वम् आसीत् तमोमयम् । (१३।१)
ekārṇavam idaṃ pūrvaṃ sarvam āsīt tamomayam |
त्वत्प्रसादात् प्रकाशत्वं जगत् प्राप्तं नरोत्तम ॥ (१३।२)
tvatprasādāt prakāśatvaṃ jagat prāptaṃ narottama ||
स्रष्टारं सर्वलोकानां परमात्मानम् अच्युतम् । (१४।१)
sraṣṭāraṃ sarvalokānāṃ paramātmānam acyutam |
ये प्रपन्ना हृषीकेशं न ते मुह्यन्ति कर्हिचित् ॥ (१४।२)
ye prapannā hṛṣīkeśaṃ na te muhyanti karhicit ||
त्वां भक्ता ये हृषीकेश दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥ (१५।२)
tvāṃ bhaktā ye hṛṣīkeśa durgāṇyatitaranti te ||
परं पुराणं पुरुषं पुराणानां परं च यत् । (१६।१)
paraṃ purāṇaṃ puruṣaṃ purāṇānāṃ paraṃ ca yat |
प्रपद्यतस् तं परमं परा भूतिर् विधीयते ॥ (१६।२)
prapadyatas taṃ paramaṃ parā bhūtir vidhīyate ||
तं प्रपद्य महात्मानं भूतिम् आप्नोत्यनुत्तमाम् ॥ (१७।२)
taṃ prapadya mahātmānaṃ bhūtim āpnotyanuttamām ||
तं धनंजयगोप्तारं प्रपद्य सुखम् एधते ॥ (१८।२)
taṃ dhanaṃjayagoptāraṃ prapadya sukham edhate ||
इत्युक्तौ तौ महात्मानावुभौ केशवपाण्डवौ । (१९।१)
ityuktau tau mahātmānāvubhau keśavapāṇḍavau |
तावब्रूतां तदा हृष्टौ राजानं पृथिवीपतिम् ॥ (१९।२)
tāvabrūtāṃ tadā hṛṣṭau rājānaṃ pṛthivīpatim ||
तव कोपाग्निना दग्धः पापो राजा जयद्रथः । (२०।१)
tava kopāgninā dagdhaḥ pāpo rājā jayadrathaḥ |
उदीर्णं चापि सुमहद् धार्तराष्ट्रबलं रणे ॥ (२०।२)
udīrṇaṃ cāpi sumahad dhārtarāṣṭrabalaṃ raṇe ||
त्वां हि चक्षुर्हणं वीरं कोपयित्वा सुयोधनः । (२२।१)
tvāṃ hi cakṣurhaṇaṃ vīraṃ kopayitvā suyodhanaḥ |
समित्रबन्धुः समरे प्राणांस्त्यक्ष्यति दुर्मतिः ॥ (२२।२)
samitrabandhuḥ samare prāṇāṃstyakṣyati durmatiḥ ||
तव क्रोधहतः पूर्वं देवैर् अपि सुदुर्जयः । (२३।१)
tava krodhahataḥ pūrvaṃ devair api sudurjayaḥ |
याता मृत्युवशं ते वै येषां क्रुद्धो ऽसि पाण्डव ॥ (२४।२)
yātā mṛtyuvaśaṃ te vai yeṣāṃ kruddho 'si pāṇḍava ||
राज्यं प्राणाः प्रियाः पुत्राः सौख्यानि विविधानि च । (२५।१)
rājyaṃ prāṇāḥ priyāḥ putrāḥ saukhyāni vividhāni ca |
अचिरात् तस्य नश्यन्ति येषां क्रुद्धो ऽसि मानद ॥ (२५।२)
acirāt tasya naśyanti yeṣāṃ kruddho 'si mānada ||
विनष्टान् कौरवान्मन्ये सपुत्रपशुबान्धवान् । (२६।१)
vinaṣṭān kauravānmanye saputrapaśubāndhavān |
राजधर्मपरे नित्यं त्वयि क्रुद्धे युधिष्ठिर ॥ (२६।२)
rājadharmapare nityaṃ tvayi kruddhe yudhiṣṭhira ||
अभिवाद्य गुरुं ज्येष्ठं मार्गणैः क्षतविक्षतौ । (२७।२)
abhivādya guruṃ jyeṣṭhaṃ mārgaṇaiḥ kṣatavikṣatau |
स्थितावास्तां महेष्वासौ पाञ्चाल्यैः परिवारितौ ॥ (२७।३)
sthitāvāstāṃ maheṣvāsau pāñcālyaiḥ parivāritau ||
तौ दृष्ट्वा मुदितौ वीरौ प्राञ्जली चाग्रतः स्थितौ । (२८।१)
tau dṛṣṭvā muditau vīrau prāñjalī cāgrataḥ sthitau |
दिष्ट्या पश्यामि वां वीरौ विमुक्तौ सैन्यसागरात् । (२९।१)
diṣṭyā paśyāmi vāṃ vīrau vimuktau sainyasāgarāt |
द्रोणग्राहाद् दुराधर्षाद्धार्दिक्यमकरालयात् । (२९।२)
droṇagrāhād durādharṣāddhārdikyamakarālayāt |
दिष्ट्या च निर्जिताः संख्ये पृथिव्यां सर्वपार्थिवाः ॥ (२९।३)
diṣṭyā ca nirjitāḥ saṃkhye pṛthivyāṃ sarvapārthivāḥ ||
युवां विजयिनौ चापि दिष्ट्या पश्यामि संयुगे । (३०।१)
yuvāṃ vijayinau cāpi diṣṭyā paśyāmi saṃyuge |
दिष्ट्या द्रोणो जितः संख्ये हार्दिक्यश्च महाबलः ॥ (३०।२)
diṣṭyā droṇo jitaḥ saṃkhye hārdikyaśca mahābalaḥ ||
सैन्यार्णवं समुत्तीर्णौ दिष्ट्या पश्यामि चानघौ । (३१।१)
sainyārṇavaṃ samuttīrṇau diṣṭyā paśyāmi cānaghau |
मम प्राणसमौ चैव दिष्ट्या पश्यामि वाम् अहम् ॥ (३१।३)
mama prāṇasamau caiva diṣṭyā paśyāmi vām aham ||
सस्वजे पुरुषव्याघ्रौ हर्षाद् बाष्पं मुमोच ह ॥ (३२।२)
sasvaje puruṣavyāghrau harṣād bāṣpaṃ mumoca ha ||
ततः प्रमुदितं सर्वं बलम् आसीद् विशां पते । (३३।१)
tataḥ pramuditaṃ sarvaṃ balam āsīd viśāṃ pate |
पाण्डवानां जयं दृष्ट्वा युद्धाय च मनो दधे ॥ (३३।२)
pāṇḍavānāṃ jayaṃ dṛṣṭvā yuddhāya ca mano dadhe ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.