महाभारतMahābhārata

MBh, 7, 124

1102 of 1995 · 70 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

संजय उवाच । (१।१)

saṃjaya uvāca

1.2१.२

ततो युधिष्ठिरो राजा रथाद् आप्लुत्य भारत । (१।२)

tato yudhiṣṭhiro rājā rathād āplutya bhārata |

1.3१.३

पर्यष्वजत् तदा कृष्णावानन्दाश्रुपरिप्लुतः ॥ (१।३)

paryaṣvajat tadā kṛṣṇāvānandāśrupariplutaḥ ||

2.1२.१

प्रमृज्य वदनं शुभ्रं पुण्डरीकसमप्रभम् । (२।१)

pramṛjya vadanaṃ śubhraṃ puṇḍarīkasamaprabham |

2.2२.२

अब्रवीद् वासुदेवं च पाण्डवं च धनंजयम् ॥ (२।२)

abravīd vāsudevaṃ ca pāṇḍavaṃ ca dhanaṃjayam ||

3.1३.१

दिष्ट्या पश्यामि संग्रामे तीर्णभारौ महारथौ । (३।१)

diṣṭyā paśyāmi saṃgrāme tīrṇabhārau mahārathau |

3.2३.२

दिष्ट्या च निहतः पापः सैन्धवः पुरुषाधमः ॥ (३।२)

diṣṭyā ca nihataḥ pāpaḥ saindhavaḥ puruṣādhamaḥ ||

4.1४.१

कृष्ण दिष्ट्या मम प्रीतिर् महती प्रतिपादिता । (४।१)

kṛṣṇa diṣṭyā mama prītir mahatī pratipāditā |

4.2४.२

दिष्ट्या शत्रुगणाश्चैव निमग्नाः शोकसागरे ॥ (४।२)

diṣṭyā śatrugaṇāścaiva nimagnāḥ śokasāgare ||

5.1५.१

न तेषां दुष्करं किंचित् त्रिषु लोकेषु विद्यते । (५।१)

na teṣāṃ duṣkaraṃ kiṃcit triṣu lokeṣu vidyate |

5.2५.२

सर्वलोकगुरुर् येषां त्वं नाथो मधुसूदन ॥ (५।२)

sarvalokagurur yeṣāṃ tvaṃ nātho madhusūdana ||

6.1६.१

तव प्रसादाद् गोविन्द वयं जेष्यामहे रिपून् । (६।१)

tava prasādād govinda vayaṃ jeṣyāmahe ripūn |

6.2६.२

यथा पूर्वं प्रसादात् ते दानवान् पाकशासनः ॥ (६।२)

yathā pūrvaṃ prasādāt te dānavān pākaśāsanaḥ ||

7.1७.१

पृथिवीविजयो वापि त्रैलोक्यविजयो ऽपि वा । (७।१)

pṛthivīvijayo vāpi trailokyavijayo 'pi vā |

7.2७.२

ध्रुवो हि तेषां वार्ष्णेय येषां तुष्टो ऽसि माधव ॥ (७।२)

dhruvo hi teṣāṃ vārṣṇeya yeṣāṃ tuṣṭo 'si mādhava ||

8.1८.१

न तेषां विद्यते पापं संग्रामे वा पराजयः । (८।१)

na teṣāṃ vidyate pāpaṃ saṃgrāme vā parājayaḥ |

8.2८.२

त्रिदशेश्वरनाथस्त्वं येषां तुष्टो ऽसि माधव ॥ (८।२)

tridaśeśvaranāthastvaṃ yeṣāṃ tuṣṭo 'si mādhava ||

9.1९.१

त्वत्प्रसादाद्धृषीकेश शक्रः सुरगणेश्वरः । (९।१)

tvatprasādāddhṛṣīkeśa śakraḥ suragaṇeśvaraḥ |

9.2९.२

त्रैलोक्यविजयं श्रीमान् प्राप्तवान् रणमूर्धनि ॥ (९।२)

trailokyavijayaṃ śrīmān prāptavān raṇamūrdhani ||

10.1१०.१

तव चैव प्रसादेन त्रिदशास्त्रिदशेश्वर । (१०।१)

tava caiva prasādena tridaśāstridaśeśvara |

10.2१०.२

अमरत्वं गताः कृष्ण लोकांश्चाश्नुवते ऽक्षयान् ॥ (१०।२)

amaratvaṃ gatāḥ kṛṣṇa lokāṃścāśnuvate 'kṣayān ||

11.1११.१

त्वत्प्रसादसमुत्थेन विक्रमेणारिसूदन । (११।१)

tvatprasādasamutthena vikrameṇārisūdana |

11.2११.२

सुरेशत्वं गतः शक्रो हत्वा दैत्यान् सहस्रशः ॥ (११।२)

sureśatvaṃ gataḥ śakro hatvā daityān sahasraśaḥ ||

12.1१२.१

त्वत्प्रसादाद्धृषीकेश जगत् स्थावरजङ्गमम् । (१२।१)

tvatprasādāddhṛṣīkeśa jagat sthāvarajaṅgamam |

12.2१२.२

स्ववर्त्मनि स्थितं वीर जपहोमेषु वर्तते ॥ (१२।२)

svavartmani sthitaṃ vīra japahomeṣu vartate ||

13.1१३.१

एकार्णवम् इदं पूर्वं सर्वम् आसीत् तमोमयम् । (१३।१)

ekārṇavam idaṃ pūrvaṃ sarvam āsīt tamomayam |

13.2१३.२

त्वत्प्रसादात् प्रकाशत्वं जगत् प्राप्तं नरोत्तम ॥ (१३।२)

tvatprasādāt prakāśatvaṃ jagat prāptaṃ narottama ||

14.1१४.१

स्रष्टारं सर्वलोकानां परमात्मानम् अच्युतम् । (१४।१)

sraṣṭāraṃ sarvalokānāṃ paramātmānam acyutam |

14.2१४.२

ये प्रपन्ना हृषीकेशं न ते मुह्यन्ति कर्हिचित् ॥ (१४।२)

ye prapannā hṛṣīkeśaṃ na te muhyanti karhicit ||

15.1१५.१

अनादिनिधनं देवं लोककर्तारम् अव्ययम् । (१५।१)

anādinidhanaṃ devaṃ lokakartāram avyayam |

15.2१५.२

त्वां भक्ता ये हृषीकेश दुर्गाण्यतितरन्ति ते ॥ (१५।२)

tvāṃ bhaktā ye hṛṣīkeśa durgāṇyatitaranti te ||

16.1१६.१

परं पुराणं पुरुषं पुराणानां परं च यत् । (१६।१)

paraṃ purāṇaṃ puruṣaṃ purāṇānāṃ paraṃ ca yat |

16.2१६.२

प्रपद्यतस् तं परमं परा भूतिर् विधीयते ॥ (१६।२)

prapadyatas taṃ paramaṃ parā bhūtir vidhīyate ||

17.1१७.१

यो ऽगात चतुरो वेदान् यश्च वेदेषु गीयते । (१७।१)

yo 'gāta caturo vedān yaśca vedeṣu gīyate |

17.2१७.२

तं प्रपद्य महात्मानं भूतिम् आप्नोत्यनुत्तमाम् ॥ (१७।२)

taṃ prapadya mahātmānaṃ bhūtim āpnotyanuttamām ||

18.1१८.१

धनंजयसखा यश्च धनंजयहितश्च यः । (१८।१)

dhanaṃjayasakhā yaśca dhanaṃjayahitaśca yaḥ |

18.2१८.२

तं धनंजयगोप्तारं प्रपद्य सुखम् एधते ॥ (१८।२)

taṃ dhanaṃjayagoptāraṃ prapadya sukham edhate ||

19.1१९.१

इत्युक्तौ तौ महात्मानावुभौ केशवपाण्डवौ । (१९।१)

ityuktau tau mahātmānāvubhau keśavapāṇḍavau |

19.2१९.२

तावब्रूतां तदा हृष्टौ राजानं पृथिवीपतिम् ॥ (१९।२)

tāvabrūtāṃ tadā hṛṣṭau rājānaṃ pṛthivīpatim ||

20.1२०.१

तव कोपाग्निना दग्धः पापो राजा जयद्रथः । (२०।१)

tava kopāgninā dagdhaḥ pāpo rājā jayadrathaḥ |

20.2२०.२

उदीर्णं चापि सुमहद् धार्तराष्ट्रबलं रणे ॥ (२०।२)

udīrṇaṃ cāpi sumahad dhārtarāṣṭrabalaṃ raṇe ||

21.1२१.१

हन्यते निहतं चैव विनङ्क्ष्यति च भारत । (२१।१)

hanyate nihataṃ caiva vinaṅkṣyati ca bhārata |

21.2२१.२

तव क्रोधहता ह्येते कौरवाः शत्रुसूदन ॥ (२१।२)

tava krodhahatā hyete kauravāḥ śatrusūdana ||

22.1२२.१

त्वां हि चक्षुर्हणं वीरं कोपयित्वा सुयोधनः । (२२।१)

tvāṃ hi cakṣurhaṇaṃ vīraṃ kopayitvā suyodhanaḥ |

22.2२२.२

समित्रबन्धुः समरे प्राणांस्त्यक्ष्यति दुर्मतिः ॥ (२२।२)

samitrabandhuḥ samare prāṇāṃstyakṣyati durmatiḥ ||

23.1२३.१

तव क्रोधहतः पूर्वं देवैर् अपि सुदुर्जयः । (२३।१)

tava krodhahataḥ pūrvaṃ devair api sudurjayaḥ |

23.2२३.२

शरतल्पगतः शेते भीष्मः कुरुपितामहः ॥ (२३।२)

śaratalpagataḥ śete bhīṣmaḥ kurupitāmahaḥ ||

24.1२४.१

दुर्लभो हि जयस्तेषां संग्रामे रिपुसूदन । (२४।१)

durlabho hi jayasteṣāṃ saṃgrāme ripusūdana |

24.2२४.२

याता मृत्युवशं ते वै येषां क्रुद्धो ऽसि पाण्डव ॥ (२४।२)

yātā mṛtyuvaśaṃ te vai yeṣāṃ kruddho 'si pāṇḍava ||

25.1२५.१

राज्यं प्राणाः प्रियाः पुत्राः सौख्यानि विविधानि च । (२५।१)

rājyaṃ prāṇāḥ priyāḥ putrāḥ saukhyāni vividhāni ca |

25.2२५.२

अचिरात् तस्य नश्यन्ति येषां क्रुद्धो ऽसि मानद ॥ (२५।२)

acirāt tasya naśyanti yeṣāṃ kruddho 'si mānada ||

26.1२६.१

विनष्टान् कौरवान्मन्ये सपुत्रपशुबान्धवान् । (२६।१)

vinaṣṭān kauravānmanye saputrapaśubāndhavān |

26.2२६.२

राजधर्मपरे नित्यं त्वयि क्रुद्धे युधिष्ठिर ॥ (२६।२)

rājadharmapare nityaṃ tvayi kruddhe yudhiṣṭhira ||

27.1२७.१

ततो भीमो महाबाहुः सात्यकिश्च महारथः । (२७।१)

tato bhīmo mahābāhuḥ sātyakiśca mahārathaḥ |

27.2२७.२

अभिवाद्य गुरुं ज्येष्ठं मार्गणैः क्षतविक्षतौ । (२७।२)

abhivādya guruṃ jyeṣṭhaṃ mārgaṇaiḥ kṣatavikṣatau |

27.3२७.३

स्थितावास्तां महेष्वासौ पाञ्चाल्यैः परिवारितौ ॥ (२७।३)

sthitāvāstāṃ maheṣvāsau pāñcālyaiḥ parivāritau ||

28.1२८.१

तौ दृष्ट्वा मुदितौ वीरौ प्राञ्जली चाग्रतः स्थितौ । (२८।१)

tau dṛṣṭvā muditau vīrau prāñjalī cāgrataḥ sthitau |

28.2२८.२

अभ्यनन्दत कौन्तेयस्तावुभौ भीमसात्यकी ॥ (२८।२)

abhyanandata kaunteyastāvubhau bhīmasātyakī ||

29.1२९.१

दिष्ट्या पश्यामि वां वीरौ विमुक्तौ सैन्यसागरात् । (२९।१)

diṣṭyā paśyāmi vāṃ vīrau vimuktau sainyasāgarāt |

29.2२९.२

द्रोणग्राहाद् दुराधर्षाद्धार्दिक्यमकरालयात् । (२९।२)

droṇagrāhād durādharṣāddhārdikyamakarālayāt |

29.3२९.३

दिष्ट्या च निर्जिताः संख्ये पृथिव्यां सर्वपार्थिवाः ॥ (२९।३)

diṣṭyā ca nirjitāḥ saṃkhye pṛthivyāṃ sarvapārthivāḥ ||

30.1३०.१

युवां विजयिनौ चापि दिष्ट्या पश्यामि संयुगे । (३०।१)

yuvāṃ vijayinau cāpi diṣṭyā paśyāmi saṃyuge |

30.2३०.२

दिष्ट्या द्रोणो जितः संख्ये हार्दिक्यश्च महाबलः ॥ (३०।२)

diṣṭyā droṇo jitaḥ saṃkhye hārdikyaśca mahābalaḥ ||

31.1३१.१

सैन्यार्णवं समुत्तीर्णौ दिष्ट्या पश्यामि चानघौ । (३१।१)

sainyārṇavaṃ samuttīrṇau diṣṭyā paśyāmi cānaghau |

31.2३१.२

समरश्लाघिनौ वीरौ समरेष्वपलायिनौ । (३१।२)

samaraślāghinau vīrau samareṣvapalāyinau |

31.3३१.३

मम प्राणसमौ चैव दिष्ट्या पश्यामि वाम् अहम् ॥ (३१।३)

mama prāṇasamau caiva diṣṭyā paśyāmi vām aham ||

32.1३२.१

इत्युक्त्वा पाण्डवो राजा युयुधानवृकोदरौ । (३२।१)

ityuktvā pāṇḍavo rājā yuyudhānavṛkodarau |

32.2३२.२

सस्वजे पुरुषव्याघ्रौ हर्षाद् बाष्पं मुमोच ह ॥ (३२।२)

sasvaje puruṣavyāghrau harṣād bāṣpaṃ mumoca ha ||

33.1३३.१

ततः प्रमुदितं सर्वं बलम् आसीद् विशां पते । (३३।१)

tataḥ pramuditaṃ sarvaṃ balam āsīd viśāṃ pate |

33.2३३.२

पाण्डवानां जयं दृष्ट्वा युद्धाय च मनो दधे ॥ (३३।२)

pāṇḍavānāṃ jayaṃ dṛṣṭvā yuddhāya ca mano dadhe ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 7, 124

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit