MBh, 18, 4
Select a line for its word-by-word analysis.
ततो युधिष्ठिरो राजा देवैः सर्षिमरुद्गणैः । (१।२)
tato yudhiṣṭhiro rājā devaiḥ sarṣimarudgaṇaiḥ |
ददर्श तत्र गोविन्दं ब्राह्मेण वपुषान्वितम् । (२।१)
dadarśa tatra govindaṃ brāhmeṇa vapuṣānvitam |
दीप्यमानं स्ववपुषा दिव्यैर् अस्त्रैर् उपस्थितम् । (३।१)
dīpyamānaṃ svavapuṣā divyair astrair upasthitam |
चक्रप्रभृतिभिर् घोरैर् दिव्यैः पुरुषविग्रहैः । (३।२)
cakraprabhṛtibhir ghorair divyaiḥ puruṣavigrahaiḥ |
अपरस्मिन्न् अथोद्देशे कर्णं शस्त्रभृतां वरम् । (४।१)
aparasminn athoddeśe karṇaṃ śastrabhṛtāṃ varam |
अथापरस्मिन्न् उद्देशे मरुद्गणवृतं प्रभुम् । (५।१)
athāparasminn uddeśe marudgaṇavṛtaṃ prabhum |
अश्विनोस्तु तथा स्थाने दीप्यमानौ स्वतेजसा । (६।१)
aśvinostu tathā sthāne dīpyamānau svatejasā |
वपुषा स्वर्गम् आक्रम्य तिष्ठन्तीम् अर्कवर्चसम् ॥ (७।२)
vapuṣā svargam ākramya tiṣṭhantīm arkavarcasam ||
अथैनां सहसा राजा प्रष्टुम् ऐच्छद् युधिष्ठिरः । (८।१)
athaināṃ sahasā rājā praṣṭum aicchad yudhiṣṭhiraḥ |
ततो ऽस्य भगवान् इन्द्रः कथयामास देवराट् ॥ (८।२)
tato 'sya bhagavān indraḥ kathayāmāsa devarāṭ ||
श्रीर् एषा द्रौपदीरूपा त्वदर्थे मानुषं गता । (९।१)
śrīr eṣā draupadīrūpā tvadarthe mānuṣaṃ gatā |
रत्यर्थं भवतां ह्येषा निर्मिता शूलपाणिना ॥ (१०।२)
ratyarthaṃ bhavatāṃ hyeṣā nirmitā śūlapāṇinā ||
एते पञ्च महाभागा गन्धर्वाः पावकप्रभाः । (११।१)
ete pañca mahābhāgā gandharvāḥ pāvakaprabhāḥ |
द्रौपद्यास्तनया राजन् युष्माकम् अमितौजसः ॥ (११।२)
draupadyāstanayā rājan yuṣmākam amitaujasaḥ ||
पश्य गन्धर्वराजानं धृतराष्ट्रं मनीषिणम् । (१२।१)
paśya gandharvarājānaṃ dhṛtarāṣṭraṃ manīṣiṇam |
एनं च त्वं विजानीहि भ्रातरं पूर्वजं पितुः ॥ (१२।२)
enaṃ ca tvaṃ vijānīhi bhrātaraṃ pūrvajaṃ pituḥ ||
अयं ते पूर्वजो भ्राता कौन्तेयः पावकद्युतिः । (१३।१)
ayaṃ te pūrvajo bhrātā kaunteyaḥ pāvakadyutiḥ |
सूर्यपुत्रो ऽग्रजः श्रेष्ठो राधेय इति विश्रुतः । (१३।२)
sūryaputro 'grajaḥ śreṣṭho rādheya iti viśrutaḥ |
साध्यानाम् अथ देवानां वसूनां मरुताम् अपि । (१४।१)
sādhyānām atha devānāṃ vasūnāṃ marutām api |
गणेषु पश्य राजेन्द्र वृष्ण्यन्धकमहारथान् । (१४।२)
gaṇeṣu paśya rājendra vṛṣṇyandhakamahārathān |
सात्यकिप्रमुखान् वीरान् भोजांश्चैव महारथान् ॥ (१४।३)
sātyakipramukhān vīrān bhojāṃścaiva mahārathān ||
एष पाण्डुर् महेष्वासः कुन्त्या माद्र्या च संगतः । (१६।१)
eṣa pāṇḍur maheṣvāsaḥ kuntyā mādryā ca saṃgataḥ |
वसुभिः सहितं पश्य भीष्मं शांतनवं नृपम् । (१७।१)
vasubhiḥ sahitaṃ paśya bhīṣmaṃ śāṃtanavaṃ nṛpam |
द्रोणं बृहस्पतेः पार्श्वे गुरुम् एनं निशामय ॥ (१७।२)
droṇaṃ bṛhaspateḥ pārśve gurum enaṃ niśāmaya ||
गन्धर्वैः सहिता यान्ति यक्षैः पुण्यजनैस्तथा ॥ (१८।२)
gandharvaiḥ sahitā yānti yakṣaiḥ puṇyajanaistathā ||
गुह्यकानां गतिं चापि केचित् प्राप्ता नृसत्तमाः । (१९।१)
guhyakānāṃ gatiṃ cāpi kecit prāptā nṛsattamāḥ |
त्यक्त्वा देहं जितस्वर्गाः पुण्यवाग्बुद्धिकर्मभिः ॥ (१९।२)
tyaktvā dehaṃ jitasvargāḥ puṇyavāgbuddhikarmabhiḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.