विराट उवाच । (१।१)

यद्येष राजा कौरव्यः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः । (१।२)

कतमो ऽस्यार्जुनो भ्राता भीमश्च कतमो बली ॥ (१।३)

नकुलः सहदेवो वा द्रौपदी वा यशस्विनी । (२।१)

यदा द्यूते जिताः पार्था न प्राज्ञायन्त ते क्वचित् ॥ (२।२)

अर्जुन उवाच । (३।१)

य एष बल्लवो ब्रूते सूदस्तव नराधिप । (३।२)

एष भीमो महाबाहुर् भीमवेगपराक्रमः ॥ (३।३)

एष क्रोधवशान् हत्वा पर्वते गन्धमादने । (४।१)

सौगन्धिकानि दिव्यानि कृष्णार्थे समुपाहरत् ॥ (४।२)

गन्धर्व एष वै हन्ता कीचकानां दुरात्मनाम् । (५।१)

व्याघ्रान् ऋक्षान् वराहांश्च हतवान् स्त्रीपुरे तव ॥ (५।२)

यश्चासीद् अश्वबन्धस्ते नकुलो ऽयं परंतपः । (६।१)

गोसंख्यः सहदेवश्च माद्रीपुत्रौ महारथौ ॥ (६।२)

शृङ्गारवेषाभरणौ रूपवन्तौ यशस्विनौ । (७।१)

नानारथसहस्राणां समर्थौ पुरुषर्षभौ ॥ (७।२)

एषा पद्मपलाशाक्षी सुमध्या चारुहासिनी । (८।१)

सैरन्ध्री द्रौपदी राजन् यत्कृते कीचका हताः ॥ (८।२)

अर्जुनो ऽहं महाराज व्यक्तं ते श्रोत्रम् आगतः । (९।१)

भीमाद् अवरजः पार्थो यमाभ्यां चापि पूर्वजः ॥ (९।२)

उषिताः स्म महाराज सुखं तव निवेशने । (१०।१)

अज्ञातवासम् उषिता गर्भवास इव प्रजाः ॥ (१०।२)

वैशंपायन उवाच । (११।१)

यदार्जुनेन ते वीराः कथिताः पञ्च पाण्डवाः । (११।२)

तदार्जुनस्य वैराटिः कथयामास विक्रमम् ॥ (११।३)

अयं स द्विषतां मध्ये मृगाणाम् इव केसरी । (१२।१)

अचरद् रथवृन्देषु निघ्नंस्तेषां वरान् वरान् ॥ (१२।२)

अनेन विद्धो मातङ्गो महान् एकेषुणा हतः । (१३।१)

हिरण्यकक्ष्यः संग्रामे दन्ताभ्याम् अगमन्महीम् ॥ (१३।२)

अनेन विजिता गावो जिताश्च कुरवो युधि । (१४।१)

अस्य शङ्खप्रणादेन कर्णौ मे बधिरीकृतौ ॥ (१४।२)

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा मत्स्यराजः प्रतापवान् । (१५।१)

उत्तरं प्रत्युवाचेदम् अभिपन्नो युधिष्ठिरे ॥ (१५।२)

प्रसादनं पाण्डवस्य प्राप्तकालं हि रोचये । (१६।१)

उत्तरां च प्रयच्छामि पार्थाय यदि ते मतम् ॥ (१६।२)

उत्तर उवाच । (१७।१)

अर्च्याः पूज्याश्च मान्याश्च प्राप्तकालं च मे मतम् । (१७।२)

पूज्यन्तां पूजनार्हाश्च महाभागाश्च पाण्डवाः ॥ (१७।३)

विराट उवाच । (१८।१)

अहं खल्वपि संग्रामे शत्रूणां वशम् आगतः । (१८।२)

मोक्षितो भीमसेनेन गावश्च विजितास्तथा ॥ (१८।३)

एतेषां बाहुवीर्येण यद् अस्माकं जयो मृधे । (१९।१)

वयं सर्वे सहामात्याः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् । (१९।२)

प्रसादयामो भद्रं ते सानुजं पाण्डवर्षभम् ॥ (१९।३)

यद् अस्माभिर् अजानद्भिः किंचिद् उक्तो नराधिपः । (२०।१)

क्षन्तुम् अर्हति तत् सर्वं धर्मात्मा ह्येष पाण्डवः ॥ (२०।२)

वैशंपायन उवाच । (२१।१)

ततो विराटः परमाभितुष्टः समेत्य राज्ञा समयं चकार । (२१।२)

राज्यं च सर्वं विससर्ज तस्मै सदण्डकोशं सपुरं महात्मा ॥ (२१।३)

पाण्डवांश्च ततः सर्वान्मत्स्यराजः प्रतापवान् । (२२।१)

धनंजयं पुरस्कृत्य दिष्ट्या दिष्ट्येति चाब्रवीत् ॥ (२२।२)

समुपाघ्राय मूर्धानं संश्लिष्य च पुनः पुनः । (२३।१)

युधिष्ठिरं च भीमं च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ (२३।२)

नातृप्यद् दर्शने तेषां विराटो वाहिनीपतिः । (२४।१)

संप्रीयमाणो राजानं युधिष्ठिरम् अथाब्रवीत् ॥ (२४।२)

दिष्ट्या भवन्तः सम्प्राप्ताः सर्वे कुशलिनो वनात् । (२५।१)

दिष्ट्या च पारितं कृच्छ्रम् अज्ञातं वै दुरात्मभिः ॥ (२५।२)

इदं च राज्यं नः पार्था यच्चान्यद् वसु किंचन । (२६।१)

प्रतिगृह्णन्तु तत् सर्वं कौन्तेया अविशङ्कया ॥ (२६।२)

उत्तरां प्रतिगृह्णातु सव्यसाची धनंजयः । (२७।१)

अयं ह्यौपयिको भर्ता तस्याः पुरुषसत्तमः ॥ (२७।२)

एवम् उक्तो धर्मराजः पार्थम् ऐक्षद् धनंजयम् । (२८।१)

ईक्षितश्चार्जुनो भ्रात्रा मत्स्यं वचनम् अब्रवीत् ॥ (२८।२)

प्रतिगृह्णाम्यहं राजन् स्नुषां दुहितरं तव । (२९।१)

युक्तश्चावां हि संबन्धो मत्स्यभारतसत्तमौ ॥ (२९।२)