धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

दृष्ट्वा मम हतान् पुत्रान् बहून् एकेन संजय । (१।२)

भीष्मो द्रोणः कृपश्चैव किम् अकुर्वत संयुगे ॥ (१।३)

अहन्यहनि मे पुत्राः क्षयं गच्छन्ति संजय । (२।१)

मन्ये ऽहं सर्वथा सूत दैवेनोपहता भृशम् ॥ (२।२)

यत्र मे तनयाः सर्वे जीयन्ते न जयन्त्युत । (३।१)

यत्र भीष्मस्य द्रोणस्य कृपस्य च महात्मनः ॥ (३।२)

सौमदत्तेश्च वीरस्य भगदत्तस्य चोभयोः । (४।१)

अश्वत्थाम्नस्तथा तात शूराणां सुमहात्मनाम् ॥ (४।२)

अन्येषां चैव वीराणां मध्यगास्तनया मम । (५।१)

यद् अहन्यन्त संग्रामे किम् अन्यद् भागधेयतः ॥ (५।२)

न हि दुर्योधनो मन्दः पुरा प्रोक्तम् अबुध्यत । (६।१)

वार्यमाणो मया तात भीष्मेण विदुरेण च ॥ (६।२)

गान्धार्या चैव दुर्मेधाः सततं हितकाम्यया । (७।१)

नावबुध्यत् पुरा मोहात् तस्य प्राप्तम् इदं फलम् ॥ (७।२)

यद् भीमसेनः समरे पुत्रान्मम विचेतसः । (८।१)

अहन्यहनि संक्रुद्धो नयते यमसादनम् ॥ (८।२)

संजय उवाच । (९।१)

इदं तत् समनुप्राप्तं क्षत्तुर् वचनम् उत्तमम् । (९।२)

न बुद्धवान् असि विभो प्रोच्यमानं हितं तदा ॥ (९।३)

निवारय सुतान् द्यूतात् पाण्डवान्मा द्रुहेति च । (१०।१)

सुहृदां हितकामानां ब्रुवतां तत् तद् एव च ॥ (१०।२)

न शुश्रूषसि यद् वाक्यं मर्त्यः पथ्यम् इवौषधम् । (११।१)

तद् एव त्वाम् अनुप्राप्तं वचनं साधु भाषितम् ॥ (११।२)

विदुरद्रोणभीष्माणां तथान्येषां हितैषिणाम् । (१२।१)

अकृत्वा वचनं पथ्यं क्षयं गच्छन्ति कौरवाः ॥ (१२।२)

तद् एतत् समतिक्रान्तं पूर्वम् एव विशां पते । (१३।१)

तस्मान्मे शृणु तत्त्वेन यथा युद्धम् अवर्तत ॥ (१३।२)

मध्याह्ने सुमहारौद्रः संग्रामः समपद्यत । (१४।१)

लोकक्षयकरो राजंस्तन्मे निगदतः शृणु ॥ (१४।२)

ततः सर्वाणि सैन्यानि धर्मपुत्रस्य शासनात् । (१५।१)

संरब्धान्यभ्यधावन्त भीष्मम् एव जिघांसया ॥ (१५।२)

धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च सात्यकिश्च महारथः । (१६।१)

युक्तानीका महाराज भीष्मम् एव समभ्ययुः ॥ (१६।२)

अर्जुनो द्रौपदेयाश्च चेकितानश्च संयुगे । (१७।१)

दुर्योधनसमादिष्टान् राज्ञः सर्वान् समभ्ययुः ॥ (१७।२)

अभिमन्युस्तथा वीरो हैडिम्बश्च महारथः । (१८।१)

भीमसेनश्च संक्रुद्धस्ते ऽभ्यधावन्त कौरवान् ॥ (१८।२)

त्रिधाभूतैर् अवध्यन्त पाण्डवैः कौरवा युधि । (१९।१)

तथैव कौरवे राजन्न् अवध्यन्त परे रणे ॥ (१९।२)

द्रोणस्तु रथिनां श्रेष्ठः सोमकान् सृञ्जयैः सह । (२०।१)

अभ्यद्रवत संक्रुद्धः प्रेषयिष्यन् यमक्षयम् ॥ (२०।२)

तत्राक्रन्दो महान् आसीत् सृञ्जयानां महात्मनाम् । (२१।१)

वध्यतां समरे राजन् भारद्वाजेन धन्विना ॥ (२१।२)

द्रोणेन निहतास्तत्र क्षत्रिया बहवो रणे । (२२।१)

विवेष्टन्तः स्म दृश्यन्ते व्याधिक्लिष्टा नरा इव ॥ (२२।२)

कूजतां क्रन्दतां चैव स्तनतां चैव संयुगे । (२३।१)

अनिशं श्रूयते शब्दः क्षुत्कृशानां नृणाम् इव ॥ (२३।२)

तथैव कौरवेयाणां भीमसेनो महाबलः । (२४।१)

चकार कदनं घोरं क्रुद्धः काल इवापरः ॥ (२४।२)

वध्यतां तत्र सैन्यानाम् अन्योन्येन महारणे । (२५।१)

प्रावर्तत नदी घोरा रुधिरौघप्रवाहिनी ॥ (२५।२)

स संग्रामो महाराज घोररूपो ऽभवन्महान् । (२६।१)

कुरूणां पाण्डवानां च यमराष्ट्रविवर्धनः ॥ (२६।२)

ततो भीमो रणे क्रुद्धो रभसश्च विशेषतः । (२७।१)

गजानीकं समासाद्य प्रेषयामास मृत्यवे ॥ (२७।२)

तत्र भारत भीमेन नाराचाभिहता गजाः । (२८।१)

पेतुः सेदुश्च नेदुश्च दिशश्च परिबभ्रमुः ॥ (२८।२)

छिन्नहस्ता महानागाश्छिन्नपादाश्च मारिष । (२९।१)

क्रौञ्चवद् व्यनदन् भीताः पृथिवीम् अधिशिश्यिरे ॥ (२९।२)

नकुलः सहदेवश्च हयानीकम् अभिद्रुतौ । (३०।१)

ते हयाः काञ्चनापीडा रुक्मभाण्डपरिच्छदाः । (३०।२)

वध्यमाना व्यदृश्यन्त शतशो ऽथ सहस्रशः ॥ (३०।३)

पतद्भिश्च हयै राजन् समास्तीर्यत मेदिनी । (३१।१)

निर्जिह्वैश्च श्वसद्भिश्च कूजद्भिश्च गतासुभिः । (३१।२)

हयैर् बभौ नरश्रेष्ठ नानारूपधरैर् धरा ॥ (३१।३)

अर्जुनेन हतैः संख्ये तथा भारत वाजिभिः । (३२।१)

प्रबभौ वसुधा घोरा तत्र तत्र विशां पते ॥ (३२।२)

रथैर् भग्नैर् ध्वजैश्छिन्नैश्छत्रैश्च सुमहाप्रभैः । (३३।१)

हारैर् निष्कैः सकेयूरैः शिरोभिश्च सकुण्डलैः ॥ (३३।२)

उष्णीषैर् अपविद्धैश्च पताकाभिश्च सर्वशः । (३४।१)

अनुकर्षैः शुभै राजन् योक्त्रैश्चव्यसुरश्मिभिः । (३४।२)

संछन्ना वसुधा भाति वसन्ते कुसुमैर् इव ॥ (३४।३)

एवम् एष क्षयो वृत्तः पाण्डूनाम् अपि भारत । (३५।१)

क्रुद्धे शांतनवे भीष्मे द्रोणे च रथसत्तमे ॥ (३५।२)

अश्वत्थाम्नि कृपे चैव तथैव कृतवर्मणि । (३६।१)

तथेतरेषु क्रुद्धेषु तावकानाम् अपि क्षयः ॥ (३६।२)