धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

पृच्छामि त्वां संजय राजमध्ये किम् अब्रवीद् वाक्यम् अदीनसत्त्वः । (१।२)

धनंजयस्तात युधां प्रणेता दुरात्मनां जीवितच्छिन्महात्मा ॥ (१।३)

संजय उवाच । (२।१)

दुर्योधनो वाचम् इमां शृणोतु यद् अब्रवीद् अर्जुनो योत्स्यमानः । (२।२)

युधिष्ठिरस्यानुमते महात्मा धनंजयः शृण्वतः केशवस्य ॥ (२।३)

अन्वत्रस्तो बाहुवीर्यं विदान उपह्वरे वासुदेवस्य धीरः । (३।१)

अवोचन्मां योत्स्यमानः किरीटी मध्ये ब्रूया धार्तराष्ट्रं कुरूणाम् ॥ (३।२)

ये वै राजानः पाण्डवायोधनाय समानीताः शृण्वतां चापि तेषाम् । (४।१)

यथा समग्रं वचनं मयोक्तं सहामात्यं श्रावयेथा नृपं तम् ॥ (४।२)

यथा नूनं देवराजस्य देवाः शुश्रूषन्ते वज्रहस्तस्य सर्वे । (५।१)

तथाशृण्वन् पाण्डवाः सृञ्जयाश्च किरीटिना वाचम् उक्तां समर्थाम् ॥ (५।२)

इत्यब्रवीद् अर्जुनो योत्स्यमानो गाण्डीवधन्वा लोहितपद्मनेत्रः । (६।१)

न चेद् राज्यं मुञ्चति धार्तराष्ट्रो युधिष्ठिरस्याजमीढस्य राज्ञः । (६।२)

अस्ति नूनं कर्म कृतं पुरस्ताद् अनिर्विष्टं पापकं धार्तराष्ट्रैः ॥ (६।३)

येषां युद्धं भीमसेनार्जुनाभ्यां तथाश्विभ्यां वासुदेवेन चैव । (७।१)

शैनेयेन ध्रुवम् आत्तायुधेन धृष्टद्युम्नेनाथ शिखण्डिना च । (७।२)

युधिष्ठिरेणेन्द्रकल्पेन चैव यो ऽपध्यानान्निर्दहेद् गां दिवं च ॥ (७।३)

तैश्चेद् युद्धं मन्यते धार्तराष्ट्रो निर्वृत्तो ऽर्थः सकलः पाण्डवानाम् । (८।१)

मा तत् कार्षीः पाण्डवार्थाय हेतोर् उपैहि युद्धं यदि मन्यसे त्वम् ॥ (८।२)

यां तां वने दुःखशय्याम् उवास प्रव्राजितः पाण्डवो धर्मचारी । (९।१)

आशिष्यते दुःखतराम् अनर्थाम् अन्त्यां शय्यां धार्तराष्ट्रः परासुः ॥ (९।२)

ह्रिया ज्ञानेन तपसा दमेन क्रोधेनाथो धर्मगुप्त्या धनेन । (१०।१)

अन्यायवृत्तः कुरुपाण्डवेयान् अध्यातिष्ठद् धार्तराष्ट्रो दुरात्मा ॥ (१०।२)

मायोपधः प्रणिधानार्जवाभ्यां तपोदमाभ्यां धर्मगुप्त्या बलेन । (११।१)

सत्यं ब्रुवन् प्रीतियुक्त्यानृतेन तितिक्षमाणः क्लिश्यमानो ऽतिवेलम् ॥ (११।२)

यदा ज्येष्ठः पाण्डवः संशितात्मा क्रोधं यत् तं वर्षपूगान् सुघोरम् । (१२।१)

अवस्रष्टा कुरुषूद्वृत्तचेतास् तदा युद्धं धार्तराष्ट्रो ऽन्वतप्स्यत् ॥ (१२।२)

कृष्णवर्त्मेव ज्वलितः समिद्धो यथा दहेत् कक्षम् अग्निर् निदाघे । (१३।१)

एवं दग्धा धार्तराष्ट्रस्य सेनां युधिष्ठिरः क्रोधदीप्तो ऽनुवीक्ष्य ॥ (१३।२)

यदा द्रष्टा भीमसेनं रणस्थं गदाहस्तं क्रोधविषं वमन्तम् । (१४।१)

दुर्मर्षणं पाण्डवं भीमवेगं तदा युद्धं धार्तराष्ट्रो ऽन्वतप्स्यत् ॥ (१४।२)

महासिंहो गाव इव प्रविश्य गदापाणिर् धार्तराष्ट्रान् उपेत्य । (१५।१)

यदा भीमो भीमरूपो निहन्ता तदा युद्धं धार्तराष्ट्रो ऽन्वतप्स्यत् ॥ (१५।२)

महाभये वीतभयः कृतास्त्रः समागमे शत्रुबलावमर्दी । (१६।१)

सकृद् रथेन प्रतियाद् रथौघान् पदातिसंघान् गदयाभिनिघ्नन् ॥ (१६।२)

सैन्यान् अनेकांस्तरसा विमृद्नन् यदा क्षेप्ता धार्तराष्ट्रस्य सैन्यम् । (१७।१)

छिन्दन् वनं परशुनेव शूरस् तदा युद्धं धार्तराष्ट्रो ऽन्वतप्स्यत् ॥ (१७।२)

तृणप्रायं ज्वलनेनेव दग्धं ग्रामं यथा धार्तराष्ट्रः समीक्ष्य । (१८।१)

पक्वं सस्यं वैद्युतेनेव दग्धं परासिक्तं विपुलं स्वं बलौघम् ॥ (१८।२)

हतप्रवीरं विमुखं भयार्तं पराङ्मुखं प्रायशो ऽधृष्टयोधम् । (१९।१)

शस्त्रार्चिषा भीमसेनेन दग्धं तदा युद्धं धार्तराष्ट्रो ऽन्वतप्स्यत् ॥ (१९।२)

उपासङ्गाद् उद्धरन् दक्षिणेन परःशतान्नकुलश्चित्रयोधी । (२०।१)

यदा रथाग्र्यो रथिनः प्रचेता तदा युद्धं धार्तराष्ट्रो ऽन्वतप्स्यत् ॥ (२०।२)

सुखोचितो दुःखशय्यां वनेषु दीर्घं कालं नकुलो याम् अशेत । (२१।१)

आशीविषः क्रुद्ध इव श्वसन् भृशं तदा युद्धं धार्तराष्ट्रो ऽन्वतप्स्यत् ॥ (२१।२)

त्यक्तात्मानः पार्थिवायोधनाय समादिष्टा धर्मराजेन वीराः । (२२।१)

रथैः शुभ्रैः सैन्यम् अभिद्रवन्तो दृष्ट्वा पश्चात् तप्स्यते धार्तराष्ट्रः ॥ (२२।२)

शिशून् कृतास्त्रान् अशिशुप्रकाशान् यदा द्रष्टा कौरवः पञ्च शूरान् । (२३।१)

त्यक्त्वा प्राणान् केकयान् आद्रवन्तस् तदा युद्धं धार्तराष्ट्रो ऽन्वतप्स्यत् ॥ (२३।२)

यदा गतोद्वाहम् अकूजनाक्षं सुवर्णतारं रथम् आततायी । (२४।१)

दान्तैर् युक्तं सहदेवो ऽधिरूढः शिरांसि राज्ञां क्षेप्स्यते मार्गणौघैः ॥ (२४।२)

महाभये सम्प्रवृत्ते रथस्थं विवर्तमानं समरे कृतास्त्रम् । (२५।१)

सर्वां दिशं संपतन्तं समीक्ष्य तदा युद्धं धार्तराष्ट्रो ऽन्वतप्स्यत् ॥ (२५।२)

ह्रीनिषेधो निपुणः सत्यवादी महाबलः सर्वधर्मोपपन्नः । (२६।१)

गान्धारिम् आर्च्छंस् तुमुले क्षिप्रकारी क्षेप्ता जनान् सहदेवस्तरस्वी ॥ (२६।२)

यदा द्रष्टा द्रौपदेयान्महेषूञ् शूरान् कृतास्त्रान् रथयुद्धकोविदान् । (२७।१)

आशीविषान् घोरविषान् इवायतस् तदा युद्धं धार्तराष्ट्रो ऽन्वतप्स्यत् ॥ (२७।२)

यदाभिमन्युः परवीरघाती शरैः परान्मेघ इवाभिवर्षन् । (२८।१)

विगाहिता कृष्णसमः कृतास्त्रस् तदा युद्धं धार्तराष्ट्रो ऽन्वतप्स्यत् ॥ (२८।२)

यदा द्रष्टा बालम् अबालवीर्यं द्विषच्चमूं मृत्युम् इवापतन्तम् । (२९।१)

सौभद्रम् इन्द्रप्रतिमं कृतास्त्रं तदा युद्धं धार्तराष्ट्रो ऽन्वतप्स्यत् ॥ (२९।२)

प्रभद्रकाः शीघ्रतरा युवानो विशारदाः सिंहसमानवीर्याः । (३०।१)

यदा क्षेप्तारो धार्तराष्ट्रान् ससैन्यांस् तदा युद्धं धार्तराष्ट्रो ऽन्वतप्स्यत् ॥ (३०।२)

वृद्धौ विराटद्रुपदौ महारथौ पृथक् चमूभ्याम् अभिवर्तमानौ । (३१।१)

यदा द्रष्टारौ धार्तराष्ट्रान् ससैन्यांस् तदा युद्धं धार्तराष्ट्रो ऽन्वतप्स्यत् ॥ (३१।२)

यदा कृतास्त्रो द्रुपदः प्रचिन्वञ् शिरांसि यूनां समरे रथस्थः । (३२।१)

क्रुद्धः शरैश्छेत्स्यति चापमुक्तैस् तदा युद्धं धार्तराष्ट्रो ऽन्वतप्स्यत् ॥ (३२।२)

यदा विराटः परवीरघाती मर्मान्तरे शत्रुचमूं प्रवेष्टा । (३३।१)

मत्स्यैः सार्धम् अनृशंसरूपैस् तदा युद्धं धार्तराष्ट्रो ऽन्वतप्स्यत् ॥ (३३।२)

ज्येष्ठं मात्स्यानाम् अनृशंसरूपं विराटपुत्रं रथिनं पुरस्तात् । (३४।१)

यदा द्रष्टा दंशितं पाण्डवार्थे तदा युद्धं धार्तराष्ट्रो ऽन्वतप्स्यत् ॥ (३४।२)

रणे हते कौरवाणां प्रवीरे शिखण्डिना सत्तमे शंतनूजे । (३५।१)

न जातु नः शत्रवो धारयेयुर् असंशयं सत्यम् एतद् ब्रवीमि ॥ (३५।२)

यदा शिखण्डी रथिनः प्रचिन्वन् भीष्मं रथेनाभियाता वरूथी । (३६।१)

दिव्यैर् हयैर् अवमृद्नन् रथौघांस् तदा युद्धं धार्तराष्ट्रो ऽन्वतप्स्यत् ॥ (३६।२)

यदा द्रष्टा सृञ्जयानाम् अनीके धृष्टद्युम्नं प्रमुखे रोचमानम् । (३७।१)

अस्त्रं यस्मै गुह्यम् उवाच धीमान् द्रोणस्तदा तप्स्यति धार्तराष्ट्रः ॥ (३७।२)

यदा स सेनापतिर् अप्रमेयः पराभवन्न् इषुभिर् धार्तराष्ट्रान् । (३८।१)

द्रोणं रणे शत्रुसहो ऽभियाता तदा युद्धं धार्तराष्ट्रो ऽन्वतप्स्यत् ॥ (३८।२)

ह्रीमान्मनीषी बलवान्मनस्वी स लक्ष्मीवान् सोमकानां प्रबर्हः । (३९।१)

न जातु तं शत्रवो ऽन्ये सहेरन् येषां स स्याद् अग्रणीर् वृष्णिसिंहः ॥ (३९।२)

ब्रूयाच्च मा प्रवृणीष्वेति लोके युद्धे ऽद्वितीयं सचिवं रथस्थम् । (४०।१)

शिनेर् नप्तारं प्रवृणीम सात्यकिं महाबलं वीतभयं कृतास्त्रम् ॥ (४०।२)

यदा शिनीनाम् अधिपो मयोक्तः शरैः परान्मेघ इव प्रवर्षन् । (४१।१)

प्रच्छादयिष्यञ् शरजालेन योधांस् तदा युद्धं धार्तराष्ट्रो ऽन्वतप्स्यत् ॥ (४१।२)

यदा धृतिं कुरुते योत्स्यमानः स दीर्घबाहुर् दृढधन्वा महात्मा । (४२।१)

सिंहस्येव गन्धम् आघ्राय गावः संवेष्टन्ते शत्रवो ऽस्माद् यथाग्नेः ॥ (४२।२)

स दीर्घबाहुर् दृढधन्वा महात्मा भिन्द्याद् गिरीन् संहरेत् सर्वलोकान् । (४३।१)

अस्त्रे कृती निपुणः क्षिप्रहस्तो दिवि स्थितः सूर्य इवाभिभाति ॥ (४३।२)

चित्रः सूक्ष्मः सुकृतो यादवस्य अस्त्रे योगो वृष्णिसिंहस्य भूयान् । (४४।१)

यथाविधं योगम् आहुः प्रशस्तं सर्वैर् गुणैः सात्यकिस्तैर् उपेतः ॥ (४४।२)

हिरण्मयं श्वेतहयैश्चतुर्भिर् यदा युक्तं स्यन्दनं माधवस्य । (४५।१)

द्रष्टा युद्धे सात्यकेर् वै सुयोधनस् तदा तप्स्यत्यकृतात्मा स मन्दः ॥ (४५।२)

यदा रथं हेममणिप्रकाशं श्वेताश्वयुक्तं वानरकेतुम् उग्रम् । (४६।१)

द्रष्टा रणे संयतं केशवेन तदा तप्स्यत्यकृतात्मा स मन्दः ॥ (४६।२)

यदा मौर्व्यास्तलनिष्पेषम् उग्रं महाशब्दं वज्रनिष्पेषतुल्यम् । (४७।१)

विधूयमानस्य महारणे मया गाण्डीवस्य श्रोष्यति मन्दबुद्धिः ॥ (४७।२)

तदा मूढो धृतराष्ट्रस्य पुत्रस् तप्ता युद्धे दुर्मतिर् दुःसहायः । (४८।१)

दृष्ट्वा सैन्यं बाणवर्षान्धकारं प्रभज्यन्तं गोकुलवद् रणाग्रे ॥ (४८।२)

बलाहकाद् उच्चरन्तीव विद्युत् सहस्रघ्नी द्विषतां संगमेषु । (४९।१)

अस्थिच्छिदो मर्मभिदो वमेच्छरांस् तदा युद्धं धार्तराष्ट्रो ऽन्वतप्स्यत् ॥ (४९।२)

यदा द्रष्टा ज्यामुखाद् बाणसंघान् गाण्डीवमुक्तान् पततः शिताग्रान् । (५०।१)

नागान् हयान् वर्मिणश्चाददानांस् तदा युद्धं धार्तराष्ट्रो ऽन्वतप्स्यत् ॥ (५०।२)

यदा मन्दः परबाणान् विमुक्तान् ममेषुभिर् ह्रियमाणान् प्रतीपम् । (५१।१)

तिर्यग् विद्वांश्छिद्यमानान् क्षुरप्रैस् तदा युद्धं धार्तराष्ट्रो ऽन्वतप्स्यत् ॥ (५१।२)

यदा विपाठा मद्भुजविप्रमुक्ता द्विजाः फलानीव महीरुहाग्रात् । (५२।१)

प्रच्छेत्तार उत्तमाङ्गानि यूनां तदा युद्धं धार्तराष्ट्रो ऽन्वतप्स्यत् ॥ (५२।२)

यदा द्रष्टा पततः स्यन्दनेभ्यो महागजेभ्यो ऽश्वगतांश्च योधान् । (५३।१)

शरैर् हतान् पातितांश्चैव रङ्गे तदा युद्धं धार्तराष्ट्रो ऽन्वतप्स्यत् ॥ (५३।२)

पदातिसंघान् रथसंघान् समन्ताद् व्यात्ताननः काल इवाततेषुः । (५४।१)

प्रणोत्स्यामि ज्वलितैर् बाणवर्षैः शत्रूंस्तदा तप्स्यति मन्दबुद्धिः ॥ (५४।२)

सर्वा दिशः संपतता रथेन रजोध्वस्तं गाण्डिवेनापकृत्तम् । (५५।१)

यदा द्रष्टा स्वबलं सम्प्रमूढं तदा पश्चात् तप्स्यति मन्दबुद्धिः ॥ (५५।२)

कांदिग्भूतं छिन्नगात्रं विसंज्ञं दुर्योधनो द्रक्ष्यति सर्वसैन्यम् । (५६।१)

हताश्ववीराग्र्यनरेन्द्रनागं पिपासितं श्रान्तपत्रं भयार्तम् ॥ (५६।२)

आर्तस्वरं हन्यमानं हतं च विकीर्णकेशास्थिकपालसंघम् । (५७।१)

प्रजापतेः कर्म यथार्धनिष्ठितं तदा दृष्ट्वा तप्स्यते मन्दबुद्धिः ॥ (५७।२)

यदा रथे गाण्डिवं वासुदेवं दिव्यं शङ्खं पाञ्चजन्यं हयांश्च । (५८।१)

तूणावक्षय्यौ देवदत्तं च मां च द्रष्टा युद्धे धार्तराष्ट्रः समेतान् ॥ (५८।२)

उद्वर्तयन् दस्युसंघान् समेतान् प्रवर्तयन् युगम् अन्यद् युगान्ते । (५९।१)

यदा धक्ष्याम्यग्निवत् कौरवेयांस् तदा तप्ता धृतराष्ट्रः सपुत्रः ॥ (५९।२)

सहभ्राता सहपुत्रः ससैन्यो भ्रष्टैश्वर्यः क्रोधवशो ऽल्पचेताः । (६०।१)

दर्पस्यान्ते विहिते वेपमानः पश्चान्मन्दस्तप्स्यति धार्तराष्ट्रः ॥ (६०।२)

पूर्वाह्णे मां कृतजप्यं कदाचिद् विप्रः प्रोवाचोदकान्ते मनोज्ञम् । (६१।१)

कर्तव्यं ते दुष्करं कर्म पार्थ योद्धव्यं ते शत्रुभिः सव्यसाचिन् ॥ (६१।२)

इन्द्रो वा ते हरिवान् वज्रहस्तः पुरस्ताद् यातु समरे ऽरीन् विनिघ्नन् । (६२।१)

सुग्रीवयुक्तेन रथेन वा ते पश्चात् कृष्णो रक्षतु वासुदेवः ॥ (६२।२)

वव्रे चाहं वज्रहस्तान्महेन्द्राद् अस्मिन् युद्धे वासुदेवं सहायम् । (६३।१)

स मे लब्धो दस्युवधाय कृष्णो मन्ये चैतद् विहितं दैवतैर् मे ॥ (६३।२)

अयुध्यमानो मनसापि यस्य जयं कृष्णः पुरुषस्याभिनन्देत् । (६४।१)

ध्रुवं सर्वान् सो ऽभ्यतीयाद् अमित्रान् सेन्द्रान् देवान्मानुषे नास्ति चिन्ता ॥ (६४।२)

स बाहुभ्यां सागरम् उत्तितीर्षेन् महोदधिं सलिलस्याप्रमेयम् । (६५।१)

तेजस्विनं कृष्णम् अत्यन्तशूरं युद्धेन यो वासुदेवं जिगीषेत् ॥ (६५।२)

गिरिं य इच्छेत तलेन भेत्तुं शिलोच्चयं श्वेतम् अतिप्रमाणम् । (६६।१)

तस्यैव पाणिः सनखो विशीर्येन् न चापि किंचित् स गिरेस्तु कुर्यात् ॥ (६६।२)

अग्निं समिद्धं शमयेद् भुजाभ्यां चन्द्रं च सूर्यं च निवारयेत । (६७।१)

हरेद् देवानाम् अमृतं प्रसह्य युद्धेन यो वासुदेवं जिगीषेत् ॥ (६७।२)

यो रुक्मिणीम् एकरथेन भोज्याम् उत्साद्य राज्ञां विषयं प्रसह्य । (६८।१)

उवाह भार्यां यशसा ज्वलन्तीं यस्यां जज्ञे रौक्मिणेयो महात्मा ॥ (६८।२)

अयं गान्धारांस्तरसा सम्प्रमथ्य जित्वा पुत्रान्नग्नजितः समग्रान् । (६९।१)

बद्धं मुमोच विनदन्तं प्रसह्य सुदर्शनीयं देवतानां ललामम् ॥ (६९।२)

अयं कवाटे निजघान पाण्ड्यं तथा कलिङ्गान् दन्तकूरे ममर्द । (७०।१)

अनेन दग्धा वर्षपूगान् विनाथा वाराणसी नगरी संबभूव ॥ (७०।२)

यं स्म युद्धे मन्यते ऽन्यैर् अजेयम् एकलव्यं नाम निषादराजम् । (७१।१)

वेगेनेव शैलम् अभिहत्य जम्भः शेते स कृष्णेन हतः परासुः ॥ (७१।२)

तथोग्रसेनस्य सुतं प्रदुष्टं वृष्ण्यन्धकानां मध्यगां तपन्तम् । (७२।१)

अपातयद् बलदेवद्वितीयो हत्वा ददौ चोग्रसेनाय राज्यम् ॥ (७२।२)

अयं सौभं योधयामास खस्थं विभीषणं मायया शाल्वराजम् । (७३।१)

सौभद्वारि प्रत्यगृह्णाच्छतघ्नीं दोर्भ्यां क एनं विषहेत मर्त्यः ॥ (७३।२)

प्राग्ज्योतिषं नाम बभूव दुर्गं पुरं घोरम् असुराणाम् असह्यम् । (७४।१)

महाबलो नरकस्तत्र भौमो जहारादित्या मणिकुण्डले शुभे ॥ (७४।२)

न तं देवाः सह शक्रेण सेहिरे समागता आहरणाय भीताः । (७५।१)

दृष्ट्वा च ते विक्रमं केशवस्य बलं तथैवास्त्रम् अवारणीयम् ॥ (७५।२)

जानन्तो ऽस्य प्रकृतिं केशवस्य न्ययोजयन् दस्युवधाय कृष्णम् । (७६।१)

स तत् कर्म प्रतिशुश्राव दुष्करम् ऐश्वर्यवान् सिद्धिषु वासुदेवः ॥ (७६।२)

निर्मोचने षट् सहस्राणि हत्वा संछिद्य पाशान् सहसा क्षुरान्तान् । (७७।१)

मुरं हत्वा विनिहत्यौघराक्षसं निर्मोचनं चापि जगाम वीरः ॥ (७७।२)

तत्रैव तेनास्य बभूव युद्धं महाबलेनातिबलस्य विष्णोः । (७८।१)

शेते स कृष्णेन हतः परासुर् वातेनेव मथितः कर्णिकारः ॥ (७८।२)

आहृत्य कृष्णो मणिकुण्डले ते हत्वा च भौमं नरकं मुरं च । (७९।१)

श्रिया वृतो यशसा चैव धीमान् प्रत्याजगामाप्रतिमप्रभावः ॥ (७९।२)

तस्मै वरान् अददंस्तत्र देवा दृष्ट्वा भीमं कर्म रणे कृतं तत् । (८०।१)

श्रमश्च ते युध्यमानस्य न स्याद् आकाशे वा अप्सु चैव क्रमः स्यात् ॥ (८०।२)

शस्त्राणि गात्रे च न ते क्रमेरन्न् इत्येव कृष्णश्च ततः कृतार्थः । (८१।१)

एवंरूपे वासुदेवे ऽप्रमेये महाबले गुणसंपत् सदैव ॥ (८१।२)

तम् असह्यं विष्णुम् अनन्तवीर्यम् आशंसते धार्तराष्ट्रो बलेन । (८२।१)

यदा ह्येनं तर्कयते दुरात्मा तच्चाप्ययं सहते ऽस्मान् समीक्ष्य ॥ (८२।२)

पर्यागतं मम कृष्णस्य चैव यो मन्यते कलहं सम्प्रयुज्य । (८३।१)

शक्यं हर्तुं पाण्डवानां ममत्वं तद् वेदिता संयुगं तत्र गत्वा ॥ (८३।२)

नमस्कृत्वा शांतनवाय राज्ञे द्रोणायाथो सहपुत्राय चैव । (८४।१)

शारद्वतायाप्रतिद्वन्द्विने च योत्स्याम्यहं राज्यम् अभीप्समानः ॥ (८४।२)

धर्मेणास्त्रं नियतं तस्य मन्ये यो योत्स्यते पाण्डवैर् धर्मचारी । (८५।१)

मिथ्याग्लहे निर्जिता वै नृशंसैः संवत्सरान् द्वादश पाण्डुपुत्राः ॥ (८५।२)

अवाप्य कृच्छ्रं विहितं ह्यरण्ये दीर्घं कालं चैकम् अज्ञातचर्याम् । (८६।१)

ते ह्यकस्माज्जीवितं पाण्डवानां न मृष्यन्ते धार्तराष्ट्राः पदस्थाः ॥ (८६।२)

ते चेद् अस्मान् युध्यमानाञ् जयेयुर् देवैर् अपीन्द्रप्रमुखैः सहायैः । (८७।१)

धर्माद् अधर्मश्चरितो गरीयान् इति ध्रुवं नास्ति कृतं न साधु ॥ (८७।२)

न चेद् इमं पुरुषं कर्मबद्धं न चेद् अस्मान्मन्यते ऽसौ विशिष्टान् । (८८।१)

आशंसे ऽहं वासुदेवद्वितीयो दुर्योधनं सानुबन्धं निहन्तुम् ॥ (८८।२)

न चेद् इदं कर्म नरेषु बद्धं न विद्यते पुरुषस्य स्वकर्म । (८९।१)

इदं च तच्चापि समीक्ष्य नूनं पराजयो धार्तराष्ट्रस्य साधुः ॥ (८९।२)

प्रत्यक्षं वः कुरवो यद् ब्रवीमि युध्यमाना धार्तराष्ट्रा न सन्ति । (९०।१)

अन्यत्र युद्धात् कुरवः परीप्सन् न युध्यतां शेष इहास्ति कश्चित् ॥ (९०।२)

हत्वा त्वहं धार्तराष्ट्रान् सकर्णान् राज्यं कुरूणाम् अवजेता समग्रम् । (९१।१)

यद् वः कार्यं तत् कुरुध्वं यथास्वम् इष्टान् दारान् आत्मजांश्चोपभुङ्क्त ॥ (९१।२)

अप्येवं नो ब्राह्मणाः सन्ति वृद्धा बहुश्रुताः शीलवन्तः कुलीनाः । (९२।१)

सांवत्सरा ज्योतिषि चापि युक्ता नक्षत्रयोगेषु च निश्चयज्ञाः ॥ (९२।२)

उच्चावचं दैवयुक्तं रहस्यं दिव्याः प्रश्ना मृगचक्रा मुहूर्ताः । (९३।१)

क्षयं महान्तं कुरुसृञ्जयानां निवेदयन्ते पाण्डवानां जयं च ॥ (९३।२)

तथा हि नो मन्यते ऽजातशत्रुः संसिद्धार्थो द्विषतां निग्रहाय । (९४।१)

जनार्दनश्चाप्यपरोक्षविद्यो न संशयं पश्यति वृष्णिसिंहः ॥ (९४।२)

अहं च जानामि भविष्यरूपं पश्यामि बुद्ध्या स्वयम् अप्रमत्तः । (९५।१)

दृष्टिश्च मे न व्यथते पुराणी युध्यमाना धार्तराष्ट्रा न सन्ति ॥ (९५।२)

अनालब्धं जृम्भति गाण्डिवं धनुर् अनालब्धा कम्पति मे धनुर्ज्या । (९६।१)

बाणाश्च मे तूणमुखाद् विसृज्य मुहुर् मुहुर् गन्तुम् उशन्ति चैव ॥ (९६।२)

सैक्यः कोशान्निःसरति प्रसन्नो हित्वेव जीर्णाम् उरगस्त्वचं स्वाम् । (९७।१)

ध्वजे वाचो रौद्ररूपा वदन्ति कदा रथो योक्ष्यते ते किरीटिन् ॥ (९७।२)

गोमायुसंघाश्च वदन्ति रात्रौ रक्षांस्यथो निष्पतन्त्यन्तरिक्षात् । (९८।१)

मृगाः शृगालाः शितिकण्ठाश्च काका गृध्रा बडाश्चैव तरक्षवश्च ॥ (९८।२)

सुपर्णपाताश्च पतन्ति पश्चाद् दृष्ट्वा रथं श्वेतहयप्रयुक्तम् । (९९।१)

अहं ह्येकः पार्थिवान् सर्वयोधाञ् शरान् वर्षन्मृत्युलोकं नयेयम् ॥ (९९।२)

समाददानः पृथग् अस्त्रमार्गान् यथाग्निर् इद्धो गहनं निदाघे । (१००।१)

स्थूणाकर्णं पाशुपतं च घोरं तथा ब्रह्मास्त्रं यच्च शक्रो विवेद ॥ (१००।२)

वधे धृतो वेगवतः प्रमुञ्चन् नाहं प्रजाः किंचिद् इवावशिष्ये । (१०१।१)

शान्तिं लप्स्ये परमो ह्येष भावः स्थिरो मम ब्रूहि गावल्गणे तान् ॥ (१०१।२)

नित्यं पुनः सचिवैर् यैर् अवोचद् देवान् अपीन्द्रप्रमुखान् सहायान् । (१०२।१)

तैर् मन्यते कलहं सम्प्रयुज्य स धार्तराष्ट्रः पश्यत मोहम् अस्य ॥ (१०२।२)

वृद्धो भीष्मः शांतनवः कृपश्च द्रोणः सपुत्रो विदुरश्च धीमान् । (१०३।१)

एते सर्वे यद् वदन्ते तद् अस्तु आयुष्मन्तः कुरवः सन्तु सर्वे ॥ (१०३।२)