संजय उवाच । (१।१)

तं पातितं ततो दृष्ट्वा महाशालम् इवोद्गतम् । (१।२)

प्रहृष्टमनसः सर्वे बभूवुस्तत्र पाण्डवाः ॥ (१।३)

उन्मत्तम् इव मातङ्गं सिंहेन विनिपातितम् । (२।१)

ददृशुर् हृष्टरोमाणः सर्वे ते चापि सोमकाः ॥ (२।२)

ततो दुर्योधनं हत्वा भीमसेनः प्रतापवान् । (३।१)

पतितं कौरवेन्द्रं तम् उपगम्येदम् अब्रवीत् ॥ (३।२)

गौर् गौर् इति पुरा मन्द द्रौपदीम् एकवाससम् । (४।१)

यत् सभायां हसन्न् अस्मांस्तदा वदसि दुर्मते । (४।२)

तस्यावहासस्य फलम् अद्य त्वं समवाप्नुहि ॥ (४।३)

एवम् उक्त्वा स वामेन पदा मौलिम् उपास्पृशत् । (५।१)

शिरश्च राजसिंहस्य पादेन समलोडयत् ॥ (५।२)

तथैव क्रोधसंरक्तो भीमः परबलार्दनः । (६।१)

पुनर् एवाब्रवीद् वाक्यं यत् तच्छृणु नराधिप ॥ (६।२)

ये ऽस्मान् पुरो ऽपनृत्यन्त पुनर् गौर् इति गौर् इति । (७।१)

तान् वयं प्रतिनृत्यामः पुनर् गौर् इति गौर् इति ॥ (७।२)

नास्माकं निकृतिर् वह्निर् नाक्षद्यूतं न वञ्चना । (८।१)

स्वबाहुबलम् आश्रित्य प्रबाधामो वयं रिपून् ॥ (८।२)

सो ऽवाप्य वैरस्य परस्य पारं वृकोदरः प्राह शनैः प्रहस्य । (९।१)

युधिष्ठिरं केशवसृञ्जयांश्च धनंजयं माद्रवतीसुतौ च ॥ (९।२)

रजस्वलां द्रौपदीम् आनयन् ये ये चाप्यकुर्वन्त सदस्यवस्त्राम् । (१०।१)

तान् पश्यध्वं पाण्डवैर् धार्तराष्ट्रान् रणे हतांस्तपसा याज्ञसेन्याः ॥ (१०।२)

ये नः पुरा षण्ढतिलान् अवोचन् क्रूरा राज्ञो धृतराष्ट्रस्य पुत्राः । (११।१)

ते नो हताः सगणाः सानुबन्धाः कामं स्वर्गं नरकं वा व्रजामः ॥ (११।२)

पुनश्च राज्ञः पतितस्य भूमौ स तां गदां स्कन्धगतां निरीक्ष्य । (१२।१)

वामेन पादेन शिरः प्रमृद्य दुर्योधनं नैकृतिकेत्यवोचत् ॥ (१२।२)

हृष्टेन राजन् कुरुपार्थिवस्य क्षुद्रात्मना भीमसेनेन पादम् । (१३।१)

दृष्ट्वा कृतं मूर्धनि नाभ्यनन्दन् धर्मात्मानः सोमकानां प्रबर्हाः ॥ (१३।२)

तव पुत्रं तथा हत्वा कत्थमानं वृकोदरम् । (१४।१)

नृत्यमानं च बहुशो धर्मराजो ऽब्रवीद् इदम् ॥ (१४।२)

मा शिरो ऽस्य पदा मर्दीर् मा धर्मस्ते ऽत्यगान्महान् । (१५।१)

राजा ज्ञातिर् हतश्चायं नैतन्न्याय्यं तवानघ ॥ (१५।२)

विध्वस्तो ऽयं हतामात्यो हतभ्राता हतप्रजः । (१६।१)

उत्सन्नपिण्डो भ्राता च नैतन्न्याय्यं कृतं त्वया ॥ (१६।२)

धार्मिको भीमसेनो ऽसावित्याहुस्त्वां पुरा जनाः । (१७।१)

स कस्माद् भीमसेन त्वं राजानम् अधितिष्ठसि ॥ (१७।२)

दृष्ट्वा दुर्योधनं राजा कुन्तीपुत्रस्तथागतम् । (१८।१)

नेत्राभ्याम् अश्रुपूर्णाभ्याम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (१८।२)

नूनम् एतद् बलवता धात्रादिष्टं महात्मना । (१९।१)

यद् वयं त्वां जिघांसामस्त्वं चास्मान् कुरुसत्तम ॥ (१९।२)

आत्मनो ह्यपराधेन महद् व्यसनम् ईदृशम् । (२०।१)

प्राप्तवान् असि यल् लोभान्मदाद् बाल्याच्च भारत ॥ (२०।२)

घातयित्वा वयस्यांश्च भ्रातॄन् अथ पितॄंस्तथा । (२१।१)

पुत्रान् पौत्रांस्तथाचार्यांस्ततो ऽसि निधनं गतः ॥ (२१।२)

तवापराधाद् अस्माभिर् भ्रातरस्ते महारथाः । (२२।१)

निहता ज्ञातयश्चान्ये दिष्टं मन्ये दुरत्ययम् ॥ (२२।२)

स्नुषाश्च प्रस्नुषाश्चैव धृतराष्ट्रस्य विह्वलाः । (२३।१)

गर्हयिष्यन्ति नो नूनं विधवाः शोककर्शिताः ॥ (२३।२)

एवम् उक्त्वा सुदुःखार्तो निशश्वास स पार्थिवः । (२४।१)

विललाप चिरं चापि धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ (२४।२)