MBh, 12, 20
Select a line for its word-by-word analysis.
तस्मिन् वाक्यान्तरे वक्ता देवस्थानो महातपाः । (१।२)
tasmin vākyāntare vaktā devasthāno mahātapāḥ |
यद् वचः फल्गुनेनोक्तं न ज्यायो ऽस्ति धनाद् इति । (२।१)
yad vacaḥ phalgunenoktaṃ na jyāyo 'sti dhanād iti |
तां जित्वा न वृथा राजंस्त्वं परित्यक्तुम् अर्हसि ॥ (३।२)
tāṃ jitvā na vṛthā rājaṃstvaṃ parityaktum arhasi ||
चतुष्पदी हि निःश्रेणी कर्मण्येषा प्रतिष्ठिता । (४।१)
catuṣpadī hi niḥśreṇī karmaṇyeṣā pratiṣṭhitā |
तस्मात् पार्थ महायज्ञैर् यजस्व बहुदक्षिणैः । (५।१)
tasmāt pārtha mahāyajñair yajasva bahudakṣiṇaiḥ |
कर्मनिष्ठांस्तु बुध्येथास्तपोनिष्ठांश्च भारत । (६।१)
karmaniṣṭhāṃstu budhyethāstaponiṣṭhāṃśca bhārata |
भूयान् दोषः प्रवर्धेत यस्तं धनम् अपाश्रयेत् ॥ (७।२)
bhūyān doṣaḥ pravardheta yastaṃ dhanam apāśrayet ||
कृच्छ्राच्च द्रव्यसंहारं कुर्वन्ति धनकारणात् । (८।१)
kṛcchrācca dravyasaṃhāraṃ kurvanti dhanakāraṇāt |
धनेन तृषितो ऽबुद्ध्या भ्रूणहत्यां न बुध्यते ॥ (८।२)
dhanena tṛṣito 'buddhyā bhrūṇahatyāṃ na budhyate ||
अनर्हार्हापरिज्ञानाद् दानधर्मो ऽपि दुष्करः ॥ (९।२)
anarhārhāparijñānād dānadharmo 'pi duṣkaraḥ ||
यज्ञाय सृष्टानि धनानि धात्रा यष्टादिष्टः पुरुषो रक्षिता च । (१०।१)
yajñāya sṛṣṭāni dhanāni dhātrā yaṣṭādiṣṭaḥ puruṣo rakṣitā ca |
तस्मात् सर्वं यज्ञ एवोपयोज्यं धनं ततो ऽनन्तर एव कामः ॥ (१०।२)
tasmāt sarvaṃ yajña evopayojyaṃ dhanaṃ tato 'nantara eva kāmaḥ ||
यज्ञैर् इन्द्रो विविधैर् अन्नवद्भिर् देवान् सर्वान् अभ्ययान्महौजाः । (११।१)
yajñair indro vividhair annavadbhir devān sarvān abhyayānmahaujāḥ |
तेनेन्द्रत्वं प्राप्य विभ्राजते ऽसौ तस्माद् यज्ञे सर्वम् एवोपयोज्यम् ॥ (११।२)
tenendratvaṃ prāpya vibhrājate 'sau tasmād yajñe sarvam evopayojyam ||
महादेवः सर्वमेधे महात्मा हुत्वात्मानं देवदेवो विभूतः । (१२।१)
mahādevaḥ sarvamedhe mahātmā hutvātmānaṃ devadevo vibhūtaḥ |
विश्वांल्लोकान् व्याप्य विष्टभ्य कीर्त्या विरोचते द्युतिमान् कृत्तिवासाः ॥ (१२।२)
viśvāṃllokān vyāpya viṣṭabhya kīrtyā virocate dyutimān kṛttivāsāḥ ||
आविक्षितः पार्थिवो वै मरुत्तः स्वृद्ध्या मर्त्यो यो ऽजयद् देवराजम् । (१३।१)
āvikṣitaḥ pārthivo vai maruttaḥ svṛddhyā martyo yo 'jayad devarājam |
यज्ञे यस्य श्रीः स्वयं संनिविष्टा यस्मिन् भाण्डं काञ्चनं सर्वम् आसीत् ॥ (१३।२)
yajñe yasya śrīḥ svayaṃ saṃniviṣṭā yasmin bhāṇḍaṃ kāñcanaṃ sarvam āsīt ||
हरिश्चन्द्रः पार्थिवेन्द्रः श्रुतस्ते यज्ञैर् इष्ट्वा पुण्यकृद् वीतशोकः । (१४।१)
hariścandraḥ pārthivendraḥ śrutaste yajñair iṣṭvā puṇyakṛd vītaśokaḥ |
ऋद्ध्या शक्रं यो ऽजयन्मानुषः संस् तस्माद् यज्ञे सर्वम् एवोपयोज्यम् ॥ (१४।२)
ṛddhyā śakraṃ yo 'jayanmānuṣaḥ saṃs tasmād yajñe sarvam evopayojyam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.