MBh, 7, 37
Select a line for its word-by-word analysis.
आर्जुनिं मामकाः सर्वे के त्वेनं समवाकिरन् ॥ (१।३)
ārjuniṃ māmakāḥ sarve ke tvenaṃ samavākiran ||
मद्रेशं सादितं दृष्ट्वा सौभद्रेणाशुगै रणे । (३।१)
madreśaṃ sāditaṃ dṛṣṭvā saubhadreṇāśugai raṇe |
शल्याद् अवरजः क्रुद्धः किरन् बाणान् समभ्ययात् ॥ (३।२)
śalyād avarajaḥ kruddhaḥ kiran bāṇān samabhyayāt ||
स विद्ध्वा दशभिर् बाणैः साश्वयन्तारम् आर्जुनिम् । (४।१)
sa viddhvā daśabhir bāṇaiḥ sāśvayantāram ārjunim |
उदक्रोशन्महाशब्दं तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ (४।२)
udakrośanmahāśabdaṃ tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt ||
तस्यार्जुनिः शिरोग्रीवं पाणिपादं धनुर् हयान् । (५।१)
tasyārjuniḥ śirogrīvaṃ pāṇipādaṃ dhanur hayān |
छत्रं ध्वजं नियन्तारं त्रिवेणुं शम्युपस्करम् ॥ (५।२)
chatraṃ dhvajaṃ niyantāraṃ triveṇuṃ śamyupaskaram ||
व्यधमल् लाघवात् तच्च ददृशे नास्य कश्चन ॥ (६।३)
vyadhamal lāghavāt tacca dadṛśe nāsya kaścana ||
स पपात क्षितौ क्षीणः प्रविद्धाभरणाम्बरः । (७।१)
sa papāta kṣitau kṣīṇaḥ praviddhābharaṇāmbaraḥ |
अनुगाश्चास्य वित्रस्ताः प्राद्रवन् सर्वतोदिशम् ॥ (७।३)
anugāścāsya vitrastāḥ prādravan sarvatodiśam ||
आर्जुनेः कर्म तद् दृष्ट्वा प्रणेदुश्च समन्ततः । (८।१)
ārjuneḥ karma tad dṛṣṭvā praṇeduśca samantataḥ |
अभ्यवर्तन्त संक्रुद्धा विविधायुधपाणयः । (१०।१)
abhyavartanta saṃkruddhā vividhāyudhapāṇayaḥ |
रथैर् अश्वैर् गजैश्चान्ये पादातैश्च बलोत्कटाः ॥ (१०।२)
rathair aśvair gajaiścānye pādātaiśca balotkaṭāḥ ||
हुंकारैः क्ष्वेडितोत्क्रुष्टैः सिंहनादैः सगर्जितैः ॥ (११।२)
huṃkāraiḥ kṣveḍitotkruṣṭaiḥ siṃhanādaiḥ sagarjitaiḥ ||
ज्यातलत्रस्वनैर् अन्ये गर्जन्तो ऽर्जुननन्दनम् । (१२।१)
jyātalatrasvanair anye garjanto 'rjunanandanam |
ब्रुवन्तश्च न नो जीवन्मोक्ष्यसे जीवताम् इति ॥ (१२।२)
bruvantaśca na no jīvanmokṣyase jīvatām iti ||
तांस्तथा ब्रुवतो दृष्ट्वा सौभद्रः प्रहसन्न् इव । (१३।१)
tāṃstathā bruvato dṛṣṭvā saubhadraḥ prahasann iva |
यो यः स्म प्राहरत् पूर्वं तं तं विव्याध पत्रिभिः ॥ (१३।२)
yo yaḥ sma prāharat pūrvaṃ taṃ taṃ vivyādha patribhiḥ ||
संदर्शयिष्यन्न् अस्त्राणि चित्राणि च लघूनि च । (१४।१)
saṃdarśayiṣyann astrāṇi citrāṇi ca laghūni ca |
वासुदेवाद् उपात्तं यद् यद् अस्त्रं च धनंजयात् । (१५।१)
vāsudevād upāttaṃ yad yad astraṃ ca dhanaṃjayāt |
अदर्शयत तत् कार्ष्णिः कृष्णाभ्याम् अविशेषयन् ॥ (१५।२)
adarśayata tat kārṣṇiḥ kṛṣṇābhyām aviśeṣayan ||
दूरम् अस्यन् गुरुं भारं साधयंश्च पुनः पुनः । (१६।१)
dūram asyan guruṃ bhāraṃ sādhayaṃśca punaḥ punaḥ |
संदधद् विसृजंश्चेषून्निर्विशेषम् अदृश्यत ॥ (१६।२)
saṃdadhad visṛjaṃśceṣūnnirviśeṣam adṛśyata ||
चापमण्डलम् एवास्य विस्फुरद् दिक्ष्वदृश्यत । (१७।१)
cāpamaṇḍalam evāsya visphurad dikṣvadṛśyata |
तमो घ्नतः सुदीप्तस्य सवितुर् मण्डलं यथा ॥ (१७।२)
tamo ghnataḥ sudīptasya savitur maṇḍalaṃ yathā ||
ज्याशब्दः शुश्रुवे तस्य तलशब्दश्च दारुणः । (१८।१)
jyāśabdaḥ śuśruve tasya talaśabdaśca dāruṇaḥ |
ह्रीमान् अमर्षी सौभद्रो मानकृत् प्रियदर्शनः । (१९।१)
hrīmān amarṣī saubhadro mānakṛt priyadarśanaḥ |
संमिमानयिषुर् वीरान् इष्वासांश्चाप्ययुध्यत ॥ (१९।२)
saṃmimānayiṣur vīrān iṣvāsāṃścāpyayudhyata ||
शरान् विचित्रान्महतो रुक्मपुङ्खाञ् शिलाशितान् । (२१।१)
śarān vicitrānmahato rukmapuṅkhāñ śilāśitān |
मुमोच शतशः क्रुद्धो गभस्तीन् इव भास्करः ॥ (२१।२)
mumoca śataśaḥ kruddho gabhastīn iva bhāskaraḥ ||
क्षुरप्रैर् वत्सदन्तैश्च विपाठैश्च महायशाः । (२२।१)
kṣuraprair vatsadantaiśca vipāṭhaiśca mahāyaśāḥ |
नाराचैर् अर्धनाराचैर् भल्लैर् अज्ञलिकैर् अपि ॥ (२२।२)
nārācair ardhanārācair bhallair ajñalikair api ||
ततस्तत् सैन्यम् अभवद् विमुखं शरपीडितम् ॥ (२३।२)
tatastat sainyam abhavad vimukhaṃ śarapīḍitam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.