विदुर उवाच । (१।१)

ऊर्ध्वं प्राणा ह्युत्क्रामन्ति यूनः स्थविर आयति । (१।२)

प्रत्युत्थानाभिवादाभ्यां पुनस्तान् प्रतिपद्यते ॥ (१।३)

पीठं दत्त्वा साधवे ऽभ्यागताय आनीयापः परिनिर्णिज्य पादौ । (२।१)

सुखं पृष्ट्वा प्रतिवेद्यात्मसंस्थं ततो दद्याद् अन्नम् अवेक्ष्य धीरः ॥ (२।२)

यस्योदकं मधुपर्कं च गां च नमन्त्रवित् प्रतिगृह्णाति गेहे । (३।१)

लोभाद् भयाद् अर्थकार्पण्यतो वा तस्यानर्थं जीवितम् आहुर् आर्याः ॥ (३।२)

चिकित्सकः शल्यकर्तावकीर्णी स्तेनः क्रूरो मद्यपो भ्रूणहा च । (४।१)

सेनाजीवी श्रुतिविक्रायकश्च भृशं प्रियो ऽप्यतिथिर् नोदकार्हः ॥ (४।२)

अविक्रेयं लवणं पक्वम् अन्नं दधि क्षीरं मधु तैलं घृतं च । (५।१)

तिला मांसं मूलफलानि शाकं रक्तं वासः सर्वगन्धा गुडश्च ॥ (५।२)

अरोषणो यः समलोष्टकाञ्चनः प्रहीणशोको गतसंधिविग्रहः । (६।१)

निन्दाप्रशंसोपरतः प्रियाप्रिये चरन्न् उदासीनवद् एष भिक्षुकः ॥ (६।२)

नीवारमूलेङ्गुदशाकवृत्तिः सुसंयतात्माग्निकार्येष्व् अचोद्यः । (७।१)

वने वसन्न् अतिथिष्वप्रमत्तो धुरंधरः पुण्यकृद् एष तापसः ॥ (७।२)

अपकृत्वा बुद्धिमतो दूरस्थो ऽस्मीति नाश्वसेत् । (८।१)

दीर्घौ बुद्धिमतो बाहू याभ्यां हिंसति हिंसितः ॥ (८।२)

न विश्वसेद् अविश्वस्ते विश्वस्ते नातिविश्वसेत् । (९।१)

विश्वासाद् भयम् उत्पन्नं मूलान्यपि निकृन्तति ॥ (९।२)

अनीर्ष्युर् गुप्तदारः स्यात् संविभागी प्रियंवदः । (१०।१)

श्लक्ष्णो मधुरवाक् स्त्रीणां न चासां वशगो भवेत् ॥ (१०।२)

पूजनीया महाभागाः पुण्याश्च गृहदीप्तयः । (११।१)

स्त्रियः श्रियो गृहस्योक्तास्तस्माद् रक्ष्या विशेषतः ॥ (११।२)

पितुर् अन्तःपुरं दद्यान्मातुर् दद्यान्महानसम् । (१२।१)

गोषु चात्मसमं दद्यात् स्वयम् एव कृषिं व्रजेत् । (१२।२)

भृत्यैर् वणिज्याचारं च पुत्रैः सेवेत ब्राह्मणान् ॥ (१२।३)

अद्भ्यो ऽग्निर् ब्रह्मतः क्षत्रम् अश्मनो लोहम् उत्थितम् । (१३।१)

तेषां सर्वत्रगं तेजः स्वासु योनिषु शाम्यति ॥ (१३।२)

नित्यं सन्तः कुले जाताः पावकोपमतेजसः । (१४।१)

क्षमावन्तो निराकाराः काष्ठे ऽग्निर् इव शेरते ॥ (१४।२)

यस्य मन्त्रं न जानन्ति बाह्याश्चाभ्यन्तराश्च ये । (१५।१)

स राजा सर्वतश्चक्षुश्चिरम् ऐश्वर्यम् अश्नुते ॥ (१५।२)

करिष्यन्न प्रभाषेत कृतान्येव च दर्शयेत् । (१६।१)

धर्मकामार्थकार्याणि तथा मन्त्रो न भिद्यते ॥ (१६।२)

गिरिपृष्ठम् उपारुह्य प्रासादं वा रहोगतः । (१७।१)

अरण्ये निःशलाके वा तत्र मन्त्रो विधीयते ॥ (१७।२)

नासुहृत् परमं मन्त्रं भारतार्हति वेदितुम् । (१८।१)

अपण्डितो वापि सुहृत् पण्डितो वाप्यनात्मवान् । (१८।२)

अमात्ये ह्यर्थलिप्सा च मन्त्ररक्षणम् एव च ॥ (१८।३)

कृतानि सर्वकार्याणि यस्य वा पार्षदा विदुः । (१९।१)

गूढमन्त्रस्य नृपतेस्तस्य सिद्धिर् असंशयम् ॥ (१९।२)

अप्रशस्तानि कर्माणि यो मोहाद् अनुतिष्ठति । (२०।१)

स तेषां विपरिभ्रंशे भ्रश्यते जीविताद् अपि ॥ (२०।२)

कर्मणां तु प्रशस्तानाम् अनुष्ठानं सुखावहम् । (२१।१)

तेषाम् एवाननुष्ठानं पश्चात्तापकरं महत् ॥ (२१।२)

स्थानवृद्धिक्षयज्ञस्य षाड्गुण्यविदितात्मनः । (२२।१)

अनवज्ञातशीलस्य स्वाधीना पृथिवी नृप ॥ (२२।२)

अमोघक्रोधहर्षस्य स्वयं कृत्यान्ववेक्षिणः । (२३।१)

आत्मप्रत्ययकोशस्य वसुधेयं वसुंधरा ॥ (२३।२)

नाममात्रेण तुष्येत छत्रेण च महीपतिः । (२४।१)

भृत्येभ्यो विसृजेद् अर्थान्नैकः सर्वहरो भवेत् ॥ (२४।२)

ब्राह्मणो ब्राह्मणं वेद भर्ता वेद स्त्रियं तथा । (२५।१)

अमात्यं नृपतिर् वेद राजा राजानम् एव च ॥ (२५।२)

न शत्रुर् अङ्कम् आपन्नो मोक्तव्यो वध्यतां गतः । (२६।१)

अहताद्धि भयं तस्माज्जायते नचिराद् इव ॥ (२६।२)

दैवतेषु च यत्नेन राजसु ब्राह्मणेषु च । (२७।१)

नियन्तव्यः सदा क्रोधो वृद्धबालातुरेषु च ॥ (२७।२)

निरर्थं कलहं प्राज्ञो वर्जयेन्मूढसेवितम् । (२८।१)

कीर्तिं च लभते लोके न चानर्थेन युज्यते ॥ (२८।२)

प्रसादो निष्फलो यस्य क्रोधश्चापि निरर्थकः । (२९।१)

न तं भर्तारम् इच्छन्ति षण्ढं पतिम् इव स्त्रियः ॥ (२९।२)

न बुद्धिर् धनलाभाय न जाड्यम् असमृद्धये । (३०।१)

लोकपर्यायवृत्तान्तं प्राज्ञो जानाति नेतरः ॥ (३०।२)

विद्याशीलवयोवृद्धान् बुद्धिवृद्धांश्च भारत । (३१।१)

धनाभिजनवृद्धांश्च नित्यं मूढो ऽवमन्यते ॥ (३१।२)

अनार्यवृत्तम् अप्राज्ञम् असूयकम् अधार्मिकम् । (३२।१)

अनर्थाः क्षिप्रम् आयान्ति वाग्दुष्टं क्रोधनं तथा ॥ (३२।२)

अविसंवादनं दानं समयस्याव्यतिक्रमः । (३३।१)

आवर्तयन्ति भूतानि सम्यक् प्रणिहिता च वाक् ॥ (३३।२)

अविसंवादको दक्षः कृतज्ञो मतिमान् ऋजुः । (३४।१)

अपि संक्षीणकोशो ऽपि लभते परिवारणम् ॥ (३४।२)

धृतिः शमो दमः शौचं कारुण्यं वाग् अनिष्ठुरा । (३५।१)

मित्राणां चानभिद्रोहः सप्तैताः समिधः श्रियः ॥ (३५।२)

असंविभागी दुष्टात्मा कृतघ्नो निरपत्रपः । (३६।१)

तादृङ् नराधमो लोके वर्जनीयो नराधिप ॥ (३६।२)

न स रात्रौ सुखं शेते ससर्प इव वेश्मनि । (३७।१)

यः कोपयति निर्दोषं सदोषो ऽभ्यन्तरं जनम् ॥ (३७।२)

येषु दुष्टेषु दोषः स्याद् योगक्षेमस्य भारत । (३८।१)

सदा प्रसादनं तेषां देवतानाम् इवाचरेत् ॥ (३८।२)

ये ऽर्थाः स्त्रीषु समासक्ताः प्रथमोत्पतितेषु च । (३९।१)

ये चानार्यसमासक्ताः सर्वे ते संशयं गताः ॥ (३९।२)

यत्र स्त्री यत्र कितवो यत्र बालो ऽनुशास्ति च । (४०।१)

मज्जन्ति ते ऽवशा देशा नद्याम् अश्मप्लवा इव ॥ (४०।२)

प्रयोजनेषु ये सक्ता न विशेषेषु भारत । (४१।१)

तान् अहं पण्डितान्मन्ये विशेषा हि प्रसङ्गिनः ॥ (४१।२)

यं प्रशंसन्ति कितवा यं प्रशंसन्ति चारणाः । (४२।१)

यं प्रशंसन्ति बन्धक्यो न स जीवति मानवः ॥ (४२।२)

हित्वा तान् परमेष्वासान् पाण्डवान् अमितौजसः । (४३।१)

आहितं भारतैश्वर्यं त्वया दुर्योधने महत् ॥ (४३।२)

तं द्रक्ष्यसि परिभ्रष्टं तस्मात् त्वं नचिराद् इव । (४४।१)

ऐश्वर्यमदसंमूढं बलिं लोकत्रयाद् इव ॥ (४४।२)