भीष्म उवाच । (१।१)

इत्युक्तः स तदा तूष्णीम् अभूद् वायुस्ततो ऽब्रवीत् । (१।२)

शृणु राजन्न् अगस्त्यस्य माहात्म्यं ब्राह्मणस्य ह ॥ (१।३)

असुरैर् निर्जिता देवा निरुत्साहाश्च ते कृताः । (२।१)

यज्ञाश्चैषां हृताः सर्वे पितृभ्यश्च स्वधा तथा ॥ (२।२)

कर्मेज्या मानवानां च दानवैर् हैहयर्षभ । (३।१)

भ्रष्टैश्वर्यास्ततो देवाश्चेरुः पृथ्वीम् इति श्रुतिः ॥ (३।२)

ततः कदाचित् ते राजन् दीप्तम् आदित्यवर्चसम् । (४।१)

ददृशुस्तेजसा युक्तम् अगस्त्यं विपुलव्रतम् ॥ (४।२)

अभिवाद्य च तं देवा दृष्ट्वा च यशसा वृतम् । (५।१)

इदम् ऊचुर् महात्मानं वाक्यं काले जनाधिप ॥ (५।२)

दानवैर् युधि भग्नाः स्म तथैश्वर्याच्च भ्रंशिताः । (६।१)

तद् अस्मान्नो भयात् तीव्रात् त्राहि त्वं मुनिपुंगव ॥ (६।२)

इत्युक्तः स तदा देवैर् अगस्त्यः कुपितो ऽभवत् । (७।१)

प्रजज्वाल च तेजस्वी कालाग्निर् इव संक्षये ॥ (७।२)

तेन दीप्तांशुजालेन निर्दग्धा दानवास्तदा । (८।१)

अन्तरिक्षान्महाराज न्यपतन्त सहस्रशः ॥ (८।२)

दह्यमानास्तु ते दैत्यास्तस्यागस्त्यस्य तेजसा । (९।१)

उभौ लोकौ परित्यज्य ययुः काष्ठां स्म दक्षिणाम् ॥ (९।२)

बलिस्तु यजते यज्ञम् अश्वमेधं महीं गतः । (१०।१)

ये ऽन्ये स्वस्था महीस्थाश्च ते न दग्धा महासुराः ॥ (१०।२)

ततो लोकाः पुनः प्राप्ताः सुरैः शान्तं च तद् रजः । (११।१)

अथैनम् अब्रुवन् देवा भूमिष्ठान् असुराञ्जहि ॥ (११।२)

इत्युक्त आह देवान् स न शक्नोमि महीगतान् । (१२।१)

दग्धुं तपो हि क्षीयेन्मे धक्ष्यामीति च पार्थिव ॥ (१२।२)

एवं दग्धा भगवता दानवाः स्वेन तेजसा । (१३।१)

अगस्त्येन तदा राजंस्तपसा भावितात्मना ॥ (१३।२)

ईदृशश्चाप्यगस्त्यो हि कथितस्ते मयानघ । (१४।१)

ब्रवीम्यहं ब्रूहि वा त्वम् अगस्त्यात् क्षत्रियं वरम् ॥ (१४।२)

इत्युक्तः स तदा तूष्णीम् अभूद् वायुस्ततो ऽब्रवीत् । (१५।१)

शृणु राजन् वसिष्ठस्य मुख्यं कर्म यशस्विनः ॥ (१५।२)

आदित्याः सत्रम् आसन्त सरो वै मानसं प्रति । (१६।१)

वसिष्ठं मनसा गत्वा श्रुत्वा तत्रास्य गोचरम् ॥ (१६।२)

यजमानांस्तु तान् दृष्ट्वा व्यग्रान् दीक्षानुकर्शितान् । (१७।१)

हन्तुम् इच्छन्ति शैलाभाः खलिनो नाम दानवाः ॥ (१७।२)

अदूरात् तु ततस्तेषां ब्रह्मदत्तवरं सरः । (१८।१)

हता हता वै ते तत्र जीवन्त्याप्लुत्य दानवाः ॥ (१८।२)

ते प्रगृह्य महाघोरान् पर्वतान् परिघान् द्रुमान् । (१९।१)

विक्षोभयन्तः सलिलम् उत्थिताः शतयोजनम् ॥ (१९।२)

अभ्यद्रवन्त देवांस्ते सहस्राणि दशैव ह । (२०।१)

ततस्तैर् अर्दिता देवाः शरणं वासवं ययुः ॥ (२०।२)

स च तैर् व्यथितः शक्रो वसिष्ठं शरणं ययौ । (२१।१)

ततो ऽभयं ददौ तेभ्यो वसिष्ठो भगवान् ऋषिः ॥ (२१।२)

तथा तान् दुःखिताञ् जानन्न् आनृशंस्यपरो मुनिः । (२२।१)

अयत्नेनादहत् सर्वान् खलिनः स्वेन तेजसा ॥ (२२।२)

कैलासं प्रस्थितां चापि नदीं गङ्गां महातपाः । (२३।१)

आनयत् तत् सरो दिव्यं तया भिन्नं च तत् सरः ॥ (२३।२)

सरो भिन्नं तया नद्या सरयूः सा ततो ऽभवत् । (२४।१)

हताश्च खलिनो यत्र स देशः खलिनो ऽभवत् ॥ (२४।२)

एवं सेन्द्रा वसिष्ठेन रक्षितास्त्रिदिवौकसः । (२५।१)

ब्रह्मदत्तवराश्चैव हता दैत्या महात्मना ॥ (२५।२)

एतत् कर्म वसिष्ठस्य कथितं ते मयानघ । (२६।१)

ब्रवीम्यहं ब्रूहि वा त्वं वसिष्ठात् क्षत्रियं वरम् ॥ (२६।२)